Ebeveynlerin Evlilik Doyumu ile Okul Öncesi Çocuklarının Öz-Düzenleme Becerileri Arasındaki İlişkide Demokratik Ebeveynliğin Aracılık Rolü

Öz

Bu araştırmanın amacı ebeveynlerin evlilik doyumu, demokratik ebeveyn tutumları ve çocuklarının öz-düzenleme becerileri arasındaki doğrudan ilişkileri ve evlilik doyumu ile öz-düzenleme becerileri arasındaki ilişkide demokratik ebeveyn tutumunun aracı rolünü incelemektir. Araştırmanın katılımcı grubunu okul öncesi eğitimine devam eden çocuğa sahip yaşları 25 ile 47 arasında değişen 376 (348 anne ve 28 baba) ebeveyn oluşmaktadır. Katılımcılara demografik bilgi formu ile birlikte Evlilik Doyumu Ölçeği, Ebeveyn Tutum Ölçeği ve 4-6 Yaş Çocuklarına Yönelik Öz-Düzenleme Becerileri Ölçeği sunulmuştur. Araştırma ilişkisel tarama modeli ışığında gerçekleştirilmiştir. Bulgular ebeveynlerin evlilik doyumu, demokratik ebeveyn tutumları ve çocuklarının öz-düzenleme becerileri arasında pozitif yönde anlamlı ilişkileri ortaya koymuştur. Bulgular ayrıca ebeveynlerin evlilik doyumu ile çocuklarının öz-düzenleme becerileri arasındaki ilişkide ebeveynlerin demokratik ebeveyn tutumlarının aracı rolünün anlamlı olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

• Evlilik doyumu
• demokratik ebeveynlik
• öz-düzenleme becerileri
• okul öncesi

The Mediating Role of Authoritative Parenting in the Relationship between Parents’ Marital Satisfaction and Preschool Children’s Self-Regulation Skills

Öz

The aim of this study was to examine the direct relationships between parents' marital satisfaction, authoritative parenting attitudes, and their children's self-regulation skills and the mediating role of authoritative parenting attitudes in the relationship between marital satisfaction and self-regulation skills. The participant group of the study consisted of 376 parents (348 mothers and 28 fathers) with children attending preschool education, aged between 25 and 47. The participants were presented with the Marital Satisfaction Scale, the Parenting Attitude Scale, and the Self-Regulation Skills Scale for 4-6 Year-Old Children along with a demographic information form. The study was conducted in light of the relational screening model. The findings showed positive significant relationships between parents' marital satisfaction, authoritative parenting attitudes, and their children's self-regulation skills. The findings also showed that the mediating role of parents' authoritative parenting attitudes in the relationship between parents' marital satisfaction and their children's self-regulation skills was significant.

Anahtar Kelimeler

• Marital satisfaction
• authoritative parenting
• self-regulation skills
• preschool

Kaynakça

1. Ahmadi, K., & Saadat, H. (2015). Contribution of marital stability to parenting styles: A cross-sectional study of Iranian mothers in intact marriages. Journal of Child and Family Studies, 24(7), 2155-2163. https://doi.org/10.1007/s10826-014-0018-1
2. Akçabozan-Kayabol, N. B., Çağ, P., Akbaş, U., Hatipoğlu Sümer, Z., Özbay, Y., Aydın, G., Karacan Özdemir, N., Tatlı, C., ve Eker Durmuş, E. (2023). Evlilik doyumu ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(1), 309-324.
3. Baker, S. (2018). The effects of parenting on emotion and self-regulation. In Sanders, M., Morawska, A. (eds), Handbook of parenting and child development across the lifespan. Springer, https://doi.org/10.1007/978-3-319-94598-9_10
4. Baumrind, D. (2013). Authoritative parenting revisited: History and current status. In R. E. Larzelere, A. S. Morris, & A. W. Harrist (Eds.), Authoritative parenting: Synthesizing nurturance and discipline for optimal child development (pp. 11-34). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/13948-002
5. Bavelas, J. B., & Segal, L. (1982). Family systems theory: Background and implications, Journal of Communication, 32(3), 99-107. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1982.tb02503.x
6. Bayındır, B. (2019). 48-72 Aylık çocuklar için öz düzenleme becerileri ölçeği’nin geliştirilmesi ve çocukların öz düzenleme beceri düzeyleri ile annelerine bağlanma biçimleri, annelerin ebeveyn davranışları ve psikolojik sağlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi.
7. Bedge, Z ve Özyürek, A. (2016). Öğretmen ve anne baba tutumlarının okul öncesi dönem çocuklarının problem çözme becerilerine etkisi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 204-232. https://www.doi.org/10.17539/aej.07642
8. Berk, L. E., & Meyers, A. B. (2015). Infants, children, and adolescents. Pearson.

9. Bodrova, E., & Leong, D. J. (2008). Developing self-regulation in kindergarten: Can we keep all the crickets in the basket? Young Children, 63(2), 56–58.
10. Bornstein, M. H., & Lansford, J. E. (2014). Parenting. In Handbook of cultural developmental science (pp. 259-277). Psychology Press.
11. Cadima, J., Enrico, M., Ferreira, T., Verschueren, K., Leal, T., & Matos, P. M. (2016). Self-regulation in early childhood: The interplay between family risk, temperament and teacher–child interactions. European Journal of Developmental Psychology, 13(3), 341-360. https://doi.org/10.1080/17405629.2016.1161506
12. Chen, X. (1994). Family conditions, parental acceptance, social competence and aggression in chinese children. Social Development, 3(3), 269-290. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.1994.tb00045.x
13. Cole, P. M., Armstrong, L. M., & Pemberton, C. K. (2010). The role of language in the development of emotion regulation. In S. D. Calkins, & M. Bell (Eds.), Child development at the intersection of emotion and cognition: Human brain development (pp. 59–77). American Psychological Association
14. Constant, E., Leuchtmann, L., Christophe, V., Bodenmann, G., Gabrielli, F., Ott, L., & Nandrino, J. L. (2020). Effect of marital satisfaction on self‐regulation efforts in couples: Value of heart rate variability measurements. Scandinavian Journal of Psychology, 61(4), 574-581.
15. Cox, M., & Paley, B. (1997). Families as systems. Annual Review of Psychology, 48, 243-267. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.
16. Cox, M. J., & Paley, B. (2003). Understanding families as systems. Current Directions in Psychological Science, 12, 193–196. https://doi.org/10.1111/1467-8721.01259
17. Cui, M., & Conger, R. D. (2008). Parenting behavior as mediator and moderator of the association between marital problems and adolescent maladjustment. Journal of Research on Adolescence, 18(2), 261-284. https://doi.org/10.1111/j.1532-7795.2008.00560.x
18. Cummings, E. M., & Davies, P. T. (2010). Marital conflict and children: An emotional security perspective. New York, NY: Guilford Press.
19. Cummings, E. M., & Keller, P. S. (2006). Marital Discord and Children's Emotional Self-Regulation. In D. K. Snyder, J. Simpson, & J. N. Hughes (Eds.), Emotion regulation in couples and families: Pathways to dysfunction and health (pp. 163-182). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/11468-008
20. Çukur, A. (1994). Kurum Bakımı Altında Bulunan Okul Öncesi Dönemi Çocukların Bilişsel Gelişim Düzeylerinin İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi.
21. Davies, P. T., & Cummings, E. M. (1994). Marital conflict and child adjustment: An emotional security hypothesis. Psychological Bulletin, 116(3), 387-411. https://doi.org/10.1037/0033-2909.116.3.387
22. Davies, P. T., Martin, M. J., Sturge-Apple, M. L., Ripple, M. T., & Cicchetti, D. (2016). The distinctive sequelae of children’s coping with interparental conflict: Testing the reformulated emotional security theory. Developmental Psychology, 52(10), 1646-1665. https://doi.org/10.1037/dev0000170
23. Eisenberg, N., Spinrad, T., Fabes, R., Reiser, M., Cumberland, A. ve Shepard, S. (2004). The relations of efforful control and impulsivity to childrens’ resiliency and adjustment. Child Development, 75, 25-46.
24. Eisenberg, N., Vidmar, M., Spinrad, T. L., Eggum, N. D., Edwards, A., Gaertner, B., & Kupfer, A. (2010). Mothers' teaching strategies and children's effortful control: A longitudinal study. Developmental Psychology, 46(5), 1294-1308. https://doi.org/10.1037/a0020236
25. Erel, O., & Burman, B. (1995). Interrelatedness of marital relations and parent-child relations: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 118(1), 108-132. https://doi.org/10.1037/0033-2909.118.1.108
26. Erol, A. ve İvrendi, A. (2018). 4-6 yaş çocuklarına yönelik öz-düzenleme becerileri ölçeğinin geliştirilmesi (anne formu). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(44), 178-195.
27. Frosch, C. A., Mangelsdorf, S. C., & McHale, J. L. (2000). Marital behavior and the security of preschooler–parent attachment relationships. Journal of Family Psychology, 14(1), 144-161. https://doi.org/10.1037/0893-3200.14.1.144
28. Froyen, L. C., Skibbe, L. E., Bowles, R. P., Blow, A. J., & Gerde, H. K. (2013). Marital satisfaction, family emotional expressiveness, home learning environments, and children's emergent literacy. Journal of Marriage and Family, 75(1), 42-55. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2012.01035.x
29. Grolnick, W. S. (2003). The psychology of parental control. How well-meant parenting backfires. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics 25(1), 69-70 https://www.doi.org/10.1097/00004703-200402000-00016
30. Grolnick, W. S., & Farkas, M. (2002). Parenting and the development of children's self-regulation. In M. H. Bornstein (Ed.), Handbook of parenting: Practical issues in parenting (2nd ed., pp. 89-110). Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
31. Grych, J. H. (2002). Marital relationships and parenting. In M. H. Bornstein (Ed.), Handbook of parenting: Social conditions and applied parenting (2nd ed., pp. 203–225). Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
32. Harma, M. (2008). Ana-baba kontrol davranışlarının ve aile içi çatışmanın ergenlerin öz-denetim becerileri ve uyumları üzerindeki etkileri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
33. Hayes, A. F. (2017). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. Guilford Press.
34. Hofmann, W., Schmeichel, B. J., & Baddeley, A. D. (2012). Executive functions and self-regulation. Trends in Cognitive Sciences, 16(3), 174-180. https://doi.org/10.1016/j.tics.2012.01.006
35. Huang, C.‐Y., Shen, A. C.‐T., Li, X., & Feng, J. Y. (2024). Happy parents, happy kids: Marital happiness, parenting styles, and children's behavioral outcomes in chinese societies. Family Relations: An Interdisciplinary Journal of Applied Family Studies. Advance online publication. https://doi.org/10.1111/fare.12997
36. Karabulut-Demir, E. ve Şendil, G. (2008). Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ). Türk Psikoloji Yazıları,11(21), 15-25. Karreman, A., van Tuijl, C., van Aken, M. A. G., & Dekovic, M. (2006). Parenting and self-regulation in preschoolers: A meta-analysis. Infant and Child Development, 15(6), 561-579. https://doi.org/10.1002/icd.478
37. Katılmış, H. (2023). Okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin öz kontrol ve öz yönetim algılarının evlilik uyumuyla ve çocuklarının düzenleme becerileriyle ilişkisinin incelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
38. Kirby, J.S. (2005). A study of the marital satisfaction levels of participants in a marriage education course. (Unpublished Doctoral Dissertation) University of Louisiana, Monroe.
39. Kiss, M., Fechete, G., Pop, M., & Susa, G. (2014). Early childhood self-regulation in context: Parental and familial environmental influences. Cognition, Brain, Behavior: An Interdisciplinary Journal, 18(1), 55-85.
40. Korucu, I., Ayturk, E., Finders, J. K., Schnur, G., Bailey, C. S., Tominey, S. L., & Schmitt, S. A. (2022). Self-regulation in preschool: Examining its factor structure and associations with pre-academic skills and social-emotional competence. Frontiers in Psychology, 12, Article 717317. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.717317
41. Kulaksızoğlu, A. (1997). Çocuk yetiştirme tutumları ve kişilik. Ergenlik psikolojisi içinde (s. 117-120). Remzi̇ Ki̇tabevi̇.
42. Lau, E. Y. H., & Power, T. G. (2020). Coparenting, parenting stress, and authoritative parenting among Hong Kong Chinese mothers and fathers. Parenting: Science and Practice, 20(3), 167-176. https://doi.org/10.1080/15295192.2019.1694831
43. Liao, Y., & Lin, X. (2025). Parenting styles and problem behaviors in Chinese preschoolers: The role of child gender and self-regulation. Personality and Individual Differences, 241, 113194.
44. Lindahl, K. M., & Malik, N. M. (2011). Marital conflict typology and children's appraisals: The moderating role of family cohesion. Journal of Family Psychology, 25(2), 194-201. https://doi.org/10.1037/a0022888
45. Liu, C., Wang, S., & Xie, H. (2024). Marital adjustment and children's early learning behaviors: The mediating role of maternal involvement and parenting. Family Relations: An Interdisciplinary Journal of Applied Family Studies, 73(3), 1781–1798. https://doi.org/10.1111/fare.12999
46. Liu, L., & Wang, M. (2015). Parenting stress and harsh discipline in China: The moderating roles of marital satisfaction and parent gender. Child Abuse & Neglect, 43, 73-82.
47. McClelland, M. M., Acock, A. C., Piccinin, A., Rhea, S. A., & Stallings, M. C. (2013). Relations between preschool attention span-persistence and age 25 educational outcomes. Early Childhood Research Quarterly, 28, 314-324. https://www.doi.org/10.1016/j.ecresq.2012.07.008
48. McClelland, M. M., & Cameron, C. E. (2012). Self‐regulation in early childhood: Improving conceptual clarity and developing ecologically valid measures. Child Development Perspectives, 6(2), 136-142. https://doi.org/10.1111/j.1750-8606.2011.00191.x
49. Montroy, J. J., Bowles, R. P., Skibbe, L. E., McClelland, M. M., & Morrison, F. J. (2016). The development of self-regulation across early childhood. Developmental Psychology, 52(11), 1744-1762. https://doi.org/10.1037/dev0000159
50. Olson, S. L., Bates, J. E., & Bayles, K. (1990). Early antecedents of childhood impulsivity: The role of parent-child interaction, cognitive competence, and temperament. Journal of Abnormal Child Psychology, 18(3), 317-334. https://doi.org/10.1007/BF00916568
51. Oruç, A. (2012). Öz düzenlemeli öğrenmenin okuduğunu anlamaya, tutuma ve üst bilişsel düşünmeye etkisi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bülent Ecevit Üniversitesi.
52. Özabacı N. ve Erkan, Z. (2017). Aile Danışmanlığı: Kuram ve Uygulamalara Genel Bir Bakış. Pegem Akademi.
53. Pedro, M. F., Ribeiro, T., & Shelton, K. H. (2012). Marital satisfaction and partners' parenting practices: The mediating role of coparenting behavior. Journal of Family Psychology, 26(4), 509-522. https://doi.org/10.1037/a0029121
54. Rimm-Kaufman, S. E., Curby, T. W., Grimm, K. J., Nathanson, L., & Brock, L. (2009). The contribution of children's self-regulation and classroom quality to children's adaptive behaviors in the kindergarten classroom. Developmental Psychology, 45, 958-972. https://doi.org/10.1037/a0015861
55. Robson, D. A., Allen, M. S., & Howard, S. J. (2020). Self-regulation in childhood as a predictor of future outcomes: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 146(4), 324-354. https://doi.org/10.1037/bul0000227
56. Schmitt, S. A., Pratt, M. E., & McClelland, M. M. (2014). Examining the Validity of Behavioral Self-Regulation Tools in Predicting Preschoolers’ Academic Achievement. Early Education and Development, 25(5), 641–660. https://doi.org/10.1080/10409289.2014.850397
57. Slot, P. L., Mulder, H., Verhagen, J., & Leseman, P. P. M. (2017). Preschoolers' cognitive and emotional self‐regulation in pretend play: Relations with executive functions and quality of play. Infant and Child Development, 26(6), 1-21. https://doi.org/10.1002/icd.2038
58. Sokolsky, D. M. ve Hendrick, S. S. (1999). Marital Satisfaction. American Journal of Family Therapy. 26(1), 39.
59. Şahin Zeteroğlu E. (2014). Altı yaşındaki çocukların anne baba tutumları ile çoklu zekâ alanları ve grup içi etkinlik düzeyleri arasındaki ilişki. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Uludağ Üniversitesi.
60. Tekin, S. S. (2022). Ebeveynlik stilleri ile 48-72 aylık çocukların duygu düzenleme becerileri ve öz düzenleme becerileri arasındaki ilişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi.
61. Terzi Işık, Ş. (2000). İlköğretim okulu altıncı sınıf öğrencilerinin kişilerarası problem çözme beceri algılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi.
62. Tozduman Yaralı, K. ve Güngör Aytar, A. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının davranışlarının öz düzenleme becerileri yönünden incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 856- 870. http://dx.doi.org/10.17860/mersinefd.291209
63. Varlı, B. (2020). Okul öncesi dönemde ebeveyn tutumu ve davranış problemleri arasındaki ilişkide öz düzenlemenin aracı rolü. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Şehir Üniversitesi.
64. Xiao, X. (2025). The effects of parental marital quality on preschool children's social–emotional competence: The chain mediating model of parent–child and sibling relationships. Infant Mental Health Journal: Infancy and Early Childhood, 46(1), 15-29. https://doi.org/10.1002/imhj.22148
65. Yang, L., Liu, S., Wang, M., & Fu, C. (2023). Mediating effect of parental harsh discipline on the relationship between parental marital satisfaction and children’s life satisfaction in China. Current Psychology, 42(3), 2229-2242.
66. Zhang, Y., Xie, R., Yan, R., Wang, D., Ding, W., & Sun, B. (2024). Bidirectional longitudinal relationships between parents’ positive co-parenting, marital satisfaction, and parental involvement. Journal of Social and Personal Relationships, 41(7), 1892-1912. https://doi.org/10.1177/02654075241231010 (Original work published 2024)
67. Zimmerman, B. J. (2000). Attaining self-regulation: A social cognitive perspective. P. M. Boekaerts ve M. Zeidner (Yay. haz.). Handbook of self regulation içinde (s. 13-39). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-012109890-2/50031-7