Jigsaw Tekniğiyle Kullanılan Öykü Haritası Yönteminin Okuma Başarımı, Okuma Tutumu ve Okur Öz Algısı Üzerindeki Etkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Jigsaw (ayrılıp birleşme) tekniği ile kullanılan öykü haritası yönteminin okuma becerisi üzerindeki etkisini belirlemektir. 7. sınıf öğrencileri ile yürütülen araştırmada, deney ve kontrol gruplarının bulunduğu, ön test–son test ölçümlerine dayalı yarı deneysel desen kullanılmıştır. Uygulama grubu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Gaziantep/Şehitkâmil’de öğrenim gören 54 öğrenciden (27 deney, 27 kontrol) oluşmaktadır. Uygulama, haftada 3 ders saati şeklinde 8 hafta sürmüş olup deney grubunda Jigsaw tekniği ile birlikte kullanılan öykü haritası yöntemine göre, kontrol grubunda ise geleneksel öğretim yöntemlerine göre ders işlenmiştir. Veri toplamada “Okuma-Anlama Testi, Okuma Tutum Ölçeği ve Okur Öz-Algısı Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 27 programı ile yapılmış ve normallik sağlandığında parametrik (eşleştirilmiş/bağımsız örneklem t-testleri, ANOVA), sağlanmadığında parametrik olmayan (Mann-Whitney U, Wilcoxon) testler uygulanmıştır. Ayrıca yapılan çalışmanın Cohen’s d etki büyüklükleri belirlenmiştir. Elde edilen verilerin çözümlenmesi sonucunda, okur öz-algı ve okuma başarımı değişkenlerinde deney grubu lehine anlamlı farklar bulunmuştur. Okuma tutumu değişkeninde bu fark anlamlılık sınırındadır ancak akademik amaçlı okumada orta düzeyde bir etki saptanmıştır. Sonuçlar, Jigsaw tekniği ile kullanılan öykü haritası yönteminin öğrencilerin okuma başarımını ve okur öz algı düzeylerini geleneksel öğretime göre artırdığını; okuma tutumunda ise akademik okumayı geliştirdiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Okuma becerisi
• Jigsaw tekniği
• öykü haritası yöntemi
• okuma başarımı
• okuma tutumu
• okur öz-algısı.

The Effect Of The Story Map Method Used With The Jigsaw Technique On Reading Achievement, Reading Attitude, And Reader Self-Perception

Abstract

This study examines the effect of the story map method, implemented within the Jigsaw technique, on seventh-grade students’ reading skills. A quasi-experimental design with pretest–posttest measures and experimental and control groups was used. The participants were 54 students (27 experimental, 27 control) enrolled in a secondary school in Şehitkâmil, Gaziantep, during the 2024–2025 academic year. The intervention lasted eight weeks with three class hours per week. The experimental group received instruction through the story map method integrated with the Jigsaw technique, while the control group was taught with traditional methods. Data were collected using the Reading Comprehension Test, Reading Attitude Scale, and Reader Self-Perception Scale and analyzed with SPSS 27. Parametric tests (paired samples t-test, independent samples t-test, ANOVA) were used when normality assumptions were met; nonparametric tests (Mann–Whitney U, Wilcoxon signed rank) were used otherwise. Cohen’s d was calculated for effect sizes. Results showed significant improvements in reading comprehension and reader self-perception in favor of the experimental group. Although overall reading attitude differences were not significant, a moderate effect was found for academic reading attitude. Findings suggest that the story map method, when applied through the Jigsaw technique, enhances comprehension and self-perception more effectively than traditional instruction and supports academic reading attitudes.

Keywords

• reading skill
• Jigsaw technique
• story map method
• reading achievement
• reading attitude
• reader self-perception.

Kaynakça

1. Acat, M. B. (1998). Okuma güçlükleri ile okuduğunu anlama arasındaki ilişkinin düzeyi. VII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi Dergisi 1, 577–584.
2. Açıkgöz, K. Ü. (2003). Aktif öğrenme (5. baskı). Eğitim Dünyası Yayınları.
3. Açıkgöz, K. Ü., & Güngör, A. (2006). İşbirlikli öğrenme yönteminin okuduğunu anlama stratejilerinin kullanımı ve okumaya yönelik tutum üzerindeki etkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 48(48), 481–502.
4. Akça, G. (2002). Hikâye haritası yönteminin ilköğretim 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama beceri düzeyleri üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
5. Akyol, H. (1999). Hikâye haritası yöntemiyle metin öğretimi. Millî Eğitim Dergisi, (142), 55–57.
6. Akyol, H. (2020). Programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri (10. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
7. Al Badawi, G. H. (2005). The effect of Jigsaw II versus whole class instruction on EFL students' reading motivation and achievement [Doctoral dissertation, American University of Beirut].
8. Altunay, U. (2000). Ön örgütleyicilerin ve öğrenci tutumlarının İngilizce ironik metinlerin anlaşılması üzerine etkileri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.

9. Archer, J. A. (2004). Characteristics of an effective teacher of reading in an elementary school setting [Doctoral dissertation, Louisiana State University]. https://doi.org/10.31390/gradschool_dissertations.2790
10. Aronson, E., Blaney, N., Stephan, C., Sikes, J., & Snapp, M. (1978). The jigsaw classroom. Beverly Hills, CA: Sage Publications.
11. Aykaç, N. (2005). Öğretme ve öğrenme sürecinde aktif öğretim yöntemleri. Naturel Yayıncılık.
12. Ballard, P. Q. (1988). The effects of narrative instruction on the comprehension abilities of eighth-grade students [Unpublished doctoral dissertation]. Purdue University.
13. Baumann, J. F., & Bergeron, B. S. (1993). Story map instruction using children's literature: Effects on first graders' comprehension of central narrative elements. Journal of Reading Behavior, 25(4), 407–437. https://doi.org/10.1080/10862969309547828
14. Bijani, H., & Hashempour, B. (2024). The effect of jigsaw technique on reading comprehension and anxiety of EFL learners: The case of intermediate Iranian learners. Authorea Preprints.
15. Bilgin, İ., & Gelici, Ö. (2011). İşbirlikli öğrenme tekniklerinin tanıtımı ve öğrenci görüşlerinin incelenmesi. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 1(1), 40–70.
16. Boulineau, T., Fore III, C., Hagan-Burke, S., & Burke, M. D. (2004). Use of story-mapping to increase the story-grammar text comprehension of elementary students with learning disabilities. Learning Disability Quarterly, 27(2), 105–121. https://doi.org/10.2307/1593645
17. Bölükbaş, F., Keskin, F., & Polat, M. (2011). The effectiveness of cooperative learning on the reading comprehension skills in Turkish as a foreign language. Turkish Online Journal of Educational Technology-TOJET, 10(4), 330–335.
18. Bozkurt, Ü. (2005). Hikâye haritası yönteminin okuduğunu anlama düzeyine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
19. Burgul Öztoprak, F. (2006). Öykü öğretiminde öykü haritası kullanımının okuduğunu anlama üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
20. Burns, P. C., Roe, B. D., & Smith, S. H. (2002). Teaching reading in today’s elementary schools (8th ed.). Houghton Mifflin Company.
21. Büyüköztürk, Ş. (2007). Deneysel desenler: Öntest-sontest kontrol gruplu desen ve SPSS uygulamalı veri analizi (2. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
22. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (28. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
23. Cavkaytar, S. (2009). Dengeli okuma yazma yaklaşımının Türkçe öğretiminde uygulanması: İlköğretim 5. sınıfta bir eylem araştırması [Doctoral disertation]. PreQuest Dissertations & Theses Global.
24. Çakıroğlu, O., & Palancı, M. (2015). Reading attitude scale: The reliability and validity study / Okuma tutum ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Human Sciences, 12(1), 1143–1156. https://doi.org/10.14687/ijhs.v12i1.3248
25. Çelik, H. (2019). Jigsaw okuma tekniğinin ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin okuma-anlama becerilerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi.
26. Çiçek, Z., Olgun, O., & Şahin, E. (2024). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu masal ve destanlarımız 1 ders kitabı (5–8. sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
27. Davis, Z. T. (1994). Effects of prereading story mapping on elementary readers' comprehension. The Journal of Educational Research, 87(6), 353–360. https://doi.org/10.1080/00220671.1994.9941266
28. Davis, Z. T., & McPherson, M. D. (1989). Story map instruction: A road map for reading comprehension. The Reading Teacher, 43(3), 232–240.
29. Demirel, Ö., & Epçaçan, C. (2012). Okuduğunu anlama stratejilerinin bilişsel ve duyuşsal öğrenme ürünlerine etkisi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 2(1), 71–106. https://doi.org/10.23863/kalem.2017.9
30. Dönmez, B., (2017). 7. sınıf Türkçe dersinde ayrılıp birleşme tekniği (Jigsaw) kullanımının öğrencilerin tutum, erişi, öz-düzenleme becerileri ve bilginin kalıcılığına etkisi. [Yüksek lisans tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi.
31. Duman, N. (2006). Hikâye haritası yönteminin eğitilebilir zihinsel engelli öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
32. Ekiz, D. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri (Geliştirilmiş 2. baskı). Anı Yayıncılık.
33. Elik, B. C. (2023). Ayrılıp birleşme (Jigsaw) yönteminin ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine etkisi [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Ordu Üniversitesi.
34. Engin, F., Şengün, M. T., & Turan, C. (2025). Enhancing achievement in geography education through the Jigsaw method. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 16(32), 283–300. https://doi.org/10.58689/eibd.1646264
35. Epçaçan, C., & Erzen, M. (2010). Okuduğunu anlama becerileri ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Millî Eğitim Dergisi, 40(185), 22–32.
36. Epçaçan, C., & Demirel, Ö. (2011). Okuduğunu anlama öz yeterlik algısı ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of International Social Research, 4(16), 120–128.
37. Gömleksiz, M. (1997). Kubaşık öğrenme. Baki Kitabevi.
38. Güneş, F. (2017). Reading and limitless learning. The Journal of Limitless Education and Research, 2(1), 1–20. https://doi.org/10.29250/sead.286391
39. Idol, L., & Croll, V. J. (1987). Story-mapping training as a means of improving reading comprehension. Learning Disability Quarterly, 10(3), 214–229. https://doi.org/10.2307/1510494
40. Işıkdoğan, N. (2009). Hikâye haritası tekniğinin zihin engelli öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerini kazanmalarındaki etkililiği [Yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
41. Kalem, S. (2002). Ortaöğretim alan öğretmenliği öğretimi planlama ve değerlendirme dersi öğrencilerinin aktif öğrenme yaklaşımıyla düzenlenen eğitim durumları ile ilgili görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
42. Karasar, N. (2008). Bilimsel araştırma yöntemi (18. baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
43. Keskin, B. (2012). İstatistiksel güç analizi: Sosyal bilimler alanında bir uygulama [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
44. Keskin, H. K., & Atmaca, T. (2014). Okur öz algısı ölçeği-2'nin Türkçeye uyarlanması. İlköğretim Online, 13(1), 306–318.
45. Kır, T., Kırman, E., & Yağız, S. (2021). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe ders kitabı (7. sınıf). Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
46. Kilmen, S. (2015). Eğitim araştırmacıları için SPSS uygulamalı istatistik. Edge Akademi.
47. Lynch, J. (2002). Parents’ self-efficacy beliefs, parents’ gender, children’s reader self-perceptions, reading achievement and gender. Journal of Research in Reading, 25(1), 54–67. https://doi.org/10.1111/1467-9817.00158
48. Maddux, J. E., & Volkmann, J. (2010). Self‐efficacy. In R. H. Hoyle (Ed.), Handbook of personality and self‐regulation (pp. 315–331). Wiley Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781444318111.ch14
49. Mathes, P. G., Fuchs, D., & Fuchs, L. S. (1997). Cooperative story mapping. Remedial and Special Education, 18(1), 20–27. https://doi.org/10.1177/074193259701800105
50. Mathewson, G. C. (1994). Model of attitude influence upon reading and learning to read. In R. B. Ruddell & H. Singer (Eds.), Theoretical models and processes of reading (4th ed., pp. 1131–1161). International Reading Association.
51. McKenna, M. C., & Kear, D. J. (1990). Measuring attitude toward reading: A new tool for teachers. The Reading Teacher, 43(9), 626–639. https://doi.org/10.1598/RT.43.8.3
52. Meyers, C., & Jones, T. B. (1993). Promoting active learning: Strategies for the college classroom. Jossey-Bass Publishers: San Francisco.
53. Millî Eğitim Bakanlığı. (2022). PISA 2022 Türkiye raporu. Millî Eğitim Bakanlığı. https://pisa.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_01/26105818_PISA_2022_TanYtYm_KitapcYYY.pdf
54. Öz, F. (2001). Uygulamalı Türkçe öğretimi. Anı Yayıncılık.
55. Özsoy, O. (2003). Etkin öğrenci, etkin öğretmen, etkin eğitim. Hayat Yayınları.
56. Purba, A. N. (2018). The implementation of jigsaw technique in reading narrative text at third grade of SMP Xaverius 4 Bandar Lampung [Unpublished master’s thesis]. Universitas Lampung.
57. Reutzel, D. R. (1985). Story maps improve comprehension. The Reading Teacher, 38(4), 400–404.
58. Sanitioso, R. B., & Wlodarski, R. (2004). In search of information that confirms a desired self-perception: Motivated processing of social feedback and choice of social interactions. Personality and Social Psychology Bulletin, 30(4), 412–422.
59. Schunk, D. H., & Pajares, F. (2009). Self-efficacy theory. In K. R. Wentzel & A. Wigfield (Eds.), Handbook of motivation at school (pp. 35–53). Routledge.
60. Senemoğlu, N. (1998). Gelişim, öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya. Özsen Matbaacılık.
61. Sever, S. (2011). Türkçe öğretimi ve tam öğrenme. Anı Yayıncılık.
62. Sharan, S. (1980). Cooperative learning in small groups: Recent methods and effects on achievement, attitudes, and ethnic relations. Review of Educational Research, 50(2), 241–271. https://doi.org/10.3102/00346543050002241
63. Smith, M. C. (1991, November). An investigation of the construct validity of the adult survey of reading attitude. Paper presented at the Annual Meeting of the College Reading Association, Alexandria, VA, United States.
64. Sorrell, A. L. (1990). Three reading comprehension strategies: TELLS, story mapping, and QARs. Academic Therapy, 25(3), 359–368. https://doi.org/10.1177/105345129002500310
65. Temizkan, M. (2007). İlköğretim ikinci kademe Türkçe derslerinde okuma stratejilerinin okuduğunu anlama üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
66. Ülper, H., Çetinkaya, G., & Bayat, N. (2017). Okuduğunu anlama testinin geliştirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 175–190.
67. Wardhani, I. G. A., Marhaeni, A. N., & Artini, L. P. (2014). The effect of Jigsaw II and students-teacher relationship on students’ reading comprehension. Jurnal Pendidikan dan Pembelajaran Bahasa Indonesia, 3(1).
68. Xiao-Yun, X. (2023). How motivational constructs predict reading amount and reading achievement: The role of reading attitude and reading self-concept. Power and Education, 15(3), 341–361. https://doi.org/10.1177/17577438221146246
69. Yılar, R. (2012). İşbirlikli öğrenme uygulamalarından Jigsaw (II) tekniğinin sözlü anlatım dersine yönelik tutuma etkisi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 129–140.
70. Yıldırım, K. (2010). İşbirlikli öğrenme yönteminin okumaya ilişkin bazı değişkenler üzerindeki etkisi ve yönteme ilişkin öğrenci-veli görüşmeleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.