Türkiye’de Eğitim Alanında Sanal Gerçeklik Araştırmalarının Eğilimleri: Bir İçerik Analizi

Öz

Bu araştırmada Türkiye'de eğitim alanında sanal gerçeklik teknolojileriyle ilgili yapılan çalışmaların genel eğilimlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Web of Science, ERIC, Scopus, DergiPark, TrDizin ve Google Scholar veri tabanlarında tarama yapılmıştır. Belirlenen dâhil etme ve hariç tutma kriterleri göz önünde bulundurularak 2921 aday çalışmanın başlık ve özetleri incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda kriterlere uygunluğu tespit edilen 8 yüksek lisans tezi, 5 doktora tezi, 3 bildiri ve 45 makale olmak üzere 2008-2019 yılları arasında yayınlanan toplam 61 çalışma araştırma kapsamında değerlendirilmiştir. Veri toplama amacıyla Göktaş ve arkadaşları (2012) tarafından geliştirilen yayın inceleme formu kullanılmıştır. Bu form araştırmacılar tarafından çalışmanın amacına uygun olarak düzenlenmiştir. İncelenen çalışmalardan içerik analizi yöntemiyle elde edilen bulgular araştırma soruları doğrultusunda uygun çizelge ve tablolar kullanılarak sunulmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre sanal gerçeklik teknolojisinin eğitim amaçlı kullanımına yönelik çalışmaların son yıllarda ivme kazandığı görülmüştür. Çalışmalardaki sanal gerçeklik ortamlarının birçoğunda hazır içeriklerin kullanıldığı, geliştirilen uygulamalarda ise en çok Unity oyun motorunun tercih edildiği belirlenmiştir. Bununla birlikte çalışmalarda nicel araştırma yöntemlerinin, örneklem seçiminde amaca uygun örneklem yönteminin, veri toplama için görüşme formu ve anketlerin, elde edilen verilerin analizinde ise kestirimsel istatistik tekniklerinin daha fazla tercih edildiği ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Eğitim
• Sanal gerçeklik
• İçerik analizi

Trends in Virtual Reality Research in Education in Turkey: A Content Analysis

Öz

The purpose of this research is to reveal the general trends of the studies on virtual reality in education in Turkey. During the research process, databases of Web of Science, ERIC, Scopus, DergiPark, TrDizin ve Google Scholar were scanned. The titles and abstracts of the 2921 candidate studies included in the research were examined within the framework of the inclusion and exclusion criteria. As a result of the examination, a total of 61 studies published in 2008-2019, 8 master theses, 5 doctoral dissertations, 3 papers, and 45 articles, were evaluated within the scope of the research. The article review form developed by Göktaş et al. (2012) was used to obtain data from these studies. The form was arranged by the researchers in accordance with the purpose of the research. Findings obtained from the studies by using the content analysis method were presented by using appropriate charts and tables in line with the research questions. According to the results of the research, it has been observed that studies on the use of virtual reality technology for educational goals have been accelerated in recent years. It was determined that ready-made contents were used in many of the virtual reality environments in the studies and the Unity game engine was the most preferred in the developed applications. Besides, purposive sampling techniques for the sample selection, interview forms and questionnaires for data collection and inferential statistical technics for the analysis of data were preferred for the quantitative dimension of the studies.

Anahtar Kelimeler

• Virtual reality
• education
• content analysis

Kaynakça

1. Alalwan, N., Cheng, L., Al-Samarraie, H., Yousef, R., Alzahrani, A. I., & Sarsam, S. M. (2020). Challenges and prospects of virtual reality and augmented reality utilization among primary school teachers: A developing country perspective. Studies in Educational Evaluation, 66(September 2020), 100876. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2020.100876
2. Alfadil, M. (2020). Effectiveness of virtual reality game in foreign language vocabulary acquisition. Computers & Education, 153(August 2020), 103893. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2020.103893
3. Alper, A., & Gulbahar, Y. (2009). Trends and issues in educational technologies: A review of recent research in TOJET. Online Submission, 8(2).
4. Altun, H., & Kahveci, G. (2019). The effectiveness of virtual reality-based teaching material on geometry related problem solving in students with learning disabilities. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science & Mathematics Education, 13(1), 460-482. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.562047
5. Arıcı, V. A. (2013). Fen eğitiminde sanal gerçeklik programları üzerine bir çalışma: "Güneş sistemi ve ötesi: Uzay bilmecesi" ünitesi örneği. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
6. Arici, F., Yildirim, P., Caliklar, Ş., & Yilmaz, R. M. (2019). Research trends in the use of augmented reality in science education: Content and bibliometric mapping analysis. Computers & Education, 142(December 2019), 103647. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2019.103647
7. Bacca, J., Baldiris, S., Fabregat, R., Graf, S., & Kinshuk. (2014). Augmented reality trends in education: A systematic review of research and applications. Educational Technology & Society, 17 (4), 133–149.
8. Bakas, C., & Mikropoulos, T. A. (2003). Design of virtual environments for the comprehension of planetary phenomena based on students’ ideas. International Journal of Science Education, 25(8), 949-467.

9. Baydas, O., Kucuk, S., Yilmaz, R. M., Aydemir, M., & Goktas, Y. (2015). Educational technology research trends from 2002 to 2014. Scientometrics, 105(1), 709-725. https://doi.org/10.1007/s11192-015-1693-4
10. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri (26.Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
11. Chang, SC, Hsu, TC, Kuo, WC, & Jong, MSY (2019). Effects of applying a VR‐based two‐tier test strategy to promote elementary students’ learning performance in a Geology class. British Journal of Educational Technology, 51(1), 148-165. https://doi.org/10.1111/bjet.12790
12. Chen, C. J. (2010). Theoretical bases for using virtual reality in education. Themes in Science and Technology Education, 2(1-2), 71-90.
13. Chen, J. C., Huang, Y., Lin, K. Y., Chang, Y. S., Lin, H. C., Lin, C. Y., & Hsiao, H. S. (2020). Developing a hands‐on activity using virtual reality to help students learn by doing. Journal of Computer Assisted Learning, 36(1), 46-60. https://doi.org/10.1111/jcal.12389
14. Creswell, J. W. (2003). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches. California: Sage Publications.
15. Çavaş, B., Huyugüzel Çavaş, P., & Taşkın Can, B. (2004). Eğitimde sanal gerçeklik. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 3(4), 110-116.
16. Dale, E. (1969). Audio-visual methods in teaching (3rd ed.). New York: Dryden Press.
17. De Jong, T., Linn, M. C., & Zacharia, Z. C. (2013). Physical and virtual laboratories in science and engineering education. Science, 340(6130), 305-308. https://doi.org/10.1126/science.1230579
18. Fassi, F., Mandelli, A., Teruggi, S., Rechichi, F., Fiorillo, F., & Achille, C. (2016, June). VR for cultural heritage. In International Conference on Augmented Reality, Virtual Reality and Computer Graphics (pp. 139-157). Springer, Cham.
19. Gökoğlu, S., Öztürk, M., & Çakıroğlu, Ü. (2017, Ekim). Öğrenme ortamlarında sanal gerçeklik: Risk içeren durumlarda eğitsel kullanılabilirlik potansiyeli. 5. Uluslararası Teknoloji ve Öğretmen Eğitimi Sempozyumunda sunulan bildiri, İzmir, Türkiye.
20. Göktaş, Y., Küçük, S., Aydemir, M., Telli, E., Arpacık, Ö., Yıldırım, G., & Reisoğlu, İ. (2012). Türkiye’de eğitim teknolojileri araştırmalarındaki eğilimler: 2000-2009 dönemi makalelerinin içerik analizi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(1), 177-199.
21. Horizon Report (2019). EDUCAUSE Horizon Report 2019 Higher Education Edition. https://library.educause.edu/resources/2019/4/2019-horizon-report adresinden alınmıştır.
22. Johnson, R. B., & Christensen, L. B. (2017). Educational research: Quantitative, qualitative, and mixed approaches. SAGE Publications Inc.
23. Kol, S. (2011). Erken çocuklukta bilişsel gelişim ve dil gelişimi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(21), 1-21.
24. Krefting, L. (1991). Rigor in qualitative research: the assessment of trustworthiness. The American Journal of Occupational Therapy, 45(3), 214-222.
25. Ibáñez, M. B., & Delgado-Kloos, C. (2018). Augmented reality for STEM learning: A systematic review. Computers & Education, 123(August 2018), 109-123. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2018.05.002
26. Nguyen, V. T., Hite, R., & Dang, T. (2018, December). Web-based virtual reality development in classroom: From learner's perspectives. In 2018 IEEE International Conference on Artificial Intelligence and Virtual Reality (AIVR) (pp. 11-18). IEEE.
27. Noe, R. A., 2009. İnsan kaynaklarının eğitimi ve geliştirilmesi (4. Baskı). C. Çetin (Çev.), İstanbul: Beta Basım (orijinal basım tarihi 2008).
28. Özbay, Y. (2004). Gelişim ve öğrenme psikolojisi (kuram-araştırma-uygulama). Ankara: Öğreti Yayınları.
29. Özdemir, M. (2017, Mayıs). Sarmalayan Sanal Gerçeklik Teknolojisi ile Öğrenme Deneyimleri: Sistematik Bir İnceleme. 11. Uluslararası Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Sempozyumunda sunulan bildiri. Turgut Özal Kongre ve Kültür Merkezi, Malatya, Türkiye.
30. Serin, H. (2020). Virtual Reality in Education from the Perspective of Teachers. Amazonia investiga, 9(26), 291-303. https://doi.org/10.34069/AI/2020.26.02.33
31. Sharts-Hopko, N. C. (2002). Assessing rigor in qualitative research. Journal of the Association of Nurses In Aids Care, 13(4), 84-86.
32. Shenton, A. K. (2004). Strategies for ensuring trustworthiness in qualitative research projects. Education for Information, 22(2), 63-75.
33. Shin, Y. K. (2003). Virtual experiment environments design for science education. Proceedings of The Second International Conference on Cyberworlds, pp. 388-395, Div.of Electron. & Inf. Commun. Eng., Chosun Univ., South Korea.
34. Soto, N. C., Navas-Parejo, M. R., & Guerrero, A. J. M. (2020). Virtual reality and motivation in the educational context: Bibliometric study of the last twenty years from Scopus. Alteridad, 15(1), 44-56. https://doi.org/10.17163/alt.v15n1.2020.04
35. Suh, A., & Prophet, J. (2018). The state of immersive technology research: A literature analysis. Computers in Human Behavior, 86(September 2018), 77-90. https://doi.org/10.1016/j.chb.2018.04.019
36. Sürücü, O., & Başar, M. E. (2016). Kültürel mirası korumada bir farkındalık aracı olarak sanal gerçeklik, Artium, 4(1), 13–26.
37. Şimşek, İ., & Can, T. (2019). Yüksek öğretimde sanal gerçeklik kullanımı ile ilgili yapılan araştırmalara yönelik içerik analizi. Folklor/Edebiyat, 25(97), 77-90. https://doi.org/10.22559/folklor.928
38. Şimşek, A., Özdamar, N., Uysal, Ö., Kobak, K., Berk, C., Kılıçer, T., & Çiğdem, H. (2009). İkibinli yıllarda Türkiye’deki eğitim teknolojisi araştırmalarında gözlenen eğilimler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 115-120.
39. Tepe, T., Kaleci, D., & Tüzün, H. (2016, Mayıs). Eğitim teknolojilerinde yeni eğilimler: sanal gerçeklik uygulamaları. 10. Uluslararası Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Sempozyumunda sunulan bildiri. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Çayeli, Rize.
40. Üstündağ, T. (2009). Yaratıcı drama öğretmenimin günlüğü. Ankara: Pegem Akademi.
41. Wang, X. (2009). Augmented reality in architecture and design: Potentials and challenges for application. International Journal of Architectural Computing, 7(2), 309-326.
42. Xu, X., Chen, K. B., Lin, J. H., & Radwin, R. G. (2015). The accuracy of the Oculus Rift virtual reality head-mounted display during cervical spine mobility measurement. Journal of Biomechanics, 48(4), 721-724. https://doi.org/10.1016/j.jbiomech.2015.01.005
43. Yeşiltaş, H. M. (2019). Animasyon ve sanal gerçekliğe dayalı rehber materyallerin bazı öğrenme ürünlerine etkisi: Dolaşım sistemi örneği. Yüksek Lisans Tezi, Ordu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ordu.
44. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6.Baskı). Ankara: Seçkin Yayınları.