PSİKOLOJİK SÖZLEŞME İHLALİNİN ÖRGÜTSEL SESSİZLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ARACI ROLÜ
Öz
Bu çalışmanın amacı işgörenlerin psikolojik sözleşme ihlali algılarının örgütsel sessizliğe etkisini incelemek ve kişilik özelliklerinin bu etki üzerindeki aracı rolünü belirlemektir. İlgili alan yazın incelendiğinde psikolojik sözleşme ihlalinin iş tatminsizliği, düşük örgütsel bağlılık, düşük örgütsel güven, örgütsel sinizm, örgütsel sessizlik ve işten ayrılma niyetine girmek gibi pek çok olumsuz sonucu olduğu görülmektedir. Ancak gerek örgütsel sessizlik konusunda yapılan araştırmaların sınırlı sayıda olması gerekse kişi-örgüt uyumu açısından kişilik özelliklerinin de etkisinin incelenmesi gerektiği görüşünden hareketle yapılan araştırmamız literatüre bu yönde katkı sağlamaya yöneliktir. Araştırmada veri toplama aracı olarak dört bölümden oluşan anket formu kullanılmıştır. Veri toplama aracının ilk bölümünde katılımcıların cinsiyet, medeni durum, kuşak (doğum tarihi), eğitim düzeyi, örgütte çalışma süresi ve pozisyon bilgilerinden oluşan demografik bilgi formu yer almaktadır. İkinci bölümde bireylerin psikolojik sözleşme ihlali algılarını ölçmek amacıyla Robinson ve Rousseau (1994) tarafından geliştirilen ve Çetinkaya (2014) tarafından Türkçe çevirisi yapılan ve Kırboğa (2017) tarafından güvenirlik çalışmaları yapılarak iki boyutlu olarak tespit edilen Psikolojik Sözleşme İhlali Ölçeği, üçüncü bölümde ise Dyne, Ang ve Botero (2003) tarafından geliştirilen ve Taşkıran (2010) tarafından Türkçe’ye uyarlanarak güvenirlik ve geçerlik çalışmaları yapılan Örgütsel Sessizlik Ölçeği ve son bölümde Benet-Martinez ve John (1998) tarafından geliştirilen ve Sümer ve Sümer (2005) tarafından Türkçe’ye uyarlanarak güvenirlik ve geçerlik çalışmaları yapılan Beş Faktörlü Kişilik Ölçeği yer almaktadır. Araştırmamızda, olasılığa dayalı olmayan ve herkesi örneğe dahil edilebilme imkanı sağladığı için yaygın olarak kullanılan kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Kolayda örnekleme yöntemiyle çevrimiçi olarak ulaşılan 225 beyaz yakalı çalışana uygulanan anket formlarının tamamı örnekleme dahil edilmiş ve elde edilen veriler SPSS 21.0 ve AMOS 22.0 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmamıza göre psikolojik sözleşme ihlali algısı ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkide kişilik özelliklerinin aracılık etkisi olduğu sonucuna ulaşılmış ve bu sonuç doğrultusunda yöneticilere çeşitli öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akyıldız, E. (2018). Sağlık Çalışanlarının Örgütsel Adalet Algıları Üzerinde Kişilik Özelliklerinin Etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uşak.
- Akyürek, B. (2017). Öğretim Elemanlarında Psikolojik Sözleşmenin Örgütsel Güven Üzerine Etkisi, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Denizli.
- Alan, H., Baykal, Ü. (2018). Yönetici Hemşirelerin Kişilik Özellikleri ve Etkileyen Kişisel ve Mesleki Özellikler. Psikikayti Hemşireliği Dergisi, 9(2), 119-128.
- Argyris, C. (1960). Understanding Organizational Behavior. Homewood, IL: Dorsey Press, Inc.
- Armstrong, M. (2017), Armstrong’un Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi El Kitabı. Çeviri: Prof.Dr. Yonca Deniz Gürol, Evrim Gemici. Nobel Kitabevi. İstanbul.
- Bagheri. G., Zarei, R. ve Aeen,M.N. (2012). Organizational Silence (Basic Concepts and Its Development Factors), Ideal Type of Management, 1(1), 47- 58.
- Basım, H.N., Çetin, F. ve Tabak, A. (2009). Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin Kişilerarası Çatışma Çözme Yaklaşımlarıyla İlişkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 24 (63), 20-34.
- Başbay, A., Kağnıcı, Y., Başbay, M. (2018). Öğretmenlerin Çokkültürlü Yeterlik Algıları ile Ahlaki Olgunluk/Yargı ve Kişilik Özellikleri Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. İlköğrerim Online, 17(3), 1150-1167.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Gülbeniz Akduman
*
Bu kişi benim
0000-0002-3256-982X
Yayımlanma Tarihi
15 Ekim 2019
Gönderilme Tarihi
14 Aralık 2018
Kabul Tarihi
16 Ağustos 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 18 Sayı: 72
Cited By
Mediating Effect of Personality on the Relationship Between Perceived Organizational Support and Job Engagement
İzmir İktisat Dergisi
https://doi.org/10.24988/ije.1018952A Tipi Kişilik Özelliğinin Kariyerizm Eğilimi Üzerine Etkisinde Ahlaki Çözülme Eğiliminin Aracı Rolü
Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.52642/susbed.897803Psikolojik Sözleşme ile Sosyal Aylaklık Arasındaki İlişkide Kişilik Özelliklerinin Düzenleyici Etkisi
İş'te Davranış Dergisi
https://doi.org/10.25203/idd.710441Yöneticilerin Kişilik Özelliklerinin Yönetim Tarzı Seçimindeki Rolü ve İşletme Performansı Üzerine Etkileri
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1245656