Derleme

SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME

Cilt: 10 Sayı: 2 5 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME

Öz

Meme kanseri, insidans ve ölüm oranları nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Tarama programları erken teşhisle hastalığın nüfus üzerindeki etkisini azaltmaya destek olmaktadır. Ancak, korunma ve erken teşhiste sağlığın sosyal belirleyicileri eşitsizliklere sebep olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, sağlığın sosyal belirleyicilerinin meme kanseri bilgi düzeyi ve taramalarına etkisine ilişkin güncel literatürün sistematik derlemesini yapmaktır. 2019-2024 yılları arasında PubMed, Google Scholar ve Cochrane veri tabanlarında “Social determinants of health” AND “Breast cancer” OR “Social determinants of health” AND “Breast cancer screenings” OR “Social determinants of health” AND “Breast cancer knowledge level” OR “Breast cancer screenings” anahtar sözcükleri kullanılarak tarama yapılmıştır. Ulaşılan çalışmalarda sağlığın sosyal belirleyicilerinin (SSB) meme kanseri bilgi düzeyi ve taramalarına etkisi üzerinde önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Bu kapsamda en çok etki eden faktör olarak görülen meme kanseri ve taramaları hakkında bireylerin bilgi düzeylerinin yüksek olmasının taramalarını yaptırmada olumlu yönde katkı sağladığı saptanmıştır. Sosyoekonomik ve sosyodemografik durum, yaşanılan çevre, etnik köken ve sağlık hizmetlerine erişim gibi sağlığın sosyal belirleyicilerinin meme kanseri bilgi düzeyi ve taramalarına etkisinin olduğu ve bu etkinin düşük gelir düzeyine sahip ülkelerde daha belirgin hale geldiği görülmektedir. Meme kanseri bilgi düzeyi ve tarama programlarına katılımın artırılması için sağlığın sosyal belirleyicileri dikkate alınarak düzenlemelerin yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Giang NH, Oanh TTM, Anh Tuan K, Hong Van P, Jayasuriya R. Is Health Insurance Associated with Health Service Utilization and Economic Burden of Non-Communicable Diseases on Households in Vietnam? Health Syst Reform. 2020;6(1):1-15. doi: 10.1080/23288604.
  2. Chirwa GC. Explaining socioeconomic inequality in cervical cancer screening uptake in Malawi. BMC Public Health. 2022;22(1):1376. doi: 10.1186/s12889-022-13750-4.
  3. TÜİK Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri 2023 [Çevrimiçi]. Erişim Tarihi: 21.09.2024 https://Data. Tuik.Gov.Tr/Bulten/Index?P=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2023
  4. WHO Breast Cancer 2020 [Çevrimiçi] . Erişim Tarihi: 21.09.2024 https://Www.Who.Int/Health-Topics/Cancer
  5. McCart Reed AE, Kalinowski L, Simpson PT, Lakhani SR. Invasive lobular carcinoma of the breast: the increasing importance of this special subtype. Breast Cancer Res. 2021;23(1):6. doi: 10.1186/s13058-020-01384-6.
  6. Türkı̇ye Kanser İstatı̇stı̇klerı̇ 2018 [Çevrimiçi]. Erişim Tarihi: 21.09.2024 https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kanser-db/Dokumanlar/Istatistikler/Kanser_Rapor_2018.pdf
  7. Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Laversanne M, Soerjomataram I, Jemal A, Bray F.Global Cancer Statistics 2020:GLOBOCAN Estimates of Incidence and Mortality Worldwide for 36 Cancers in 185 Countries.CA Cancer J Clin. 2021;71(3):209-49. doi:10.3322/caac.21660.
  8. The International Agency for Research on Cancer (Who) [Çevrimiçi]. 2022 [Cited 2024 Mar 20]. Cancer Today. Available From: https://gco.iarc.fr/today/en

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Koruyucu Sağlık Hizmetleri, Sağlığın Sosyal Belirleyicileri

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

5 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

27 Aralık 2024

Kabul Tarihi

8 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Durmuş, Ö., & Avcı, K. (2025). SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 10(2), 246-262. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1608269
AMA
1.Durmuş Ö, Avcı K. SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2025;10(2):246-262. doi:10.35232/estudamhsd.1608269
Chicago
Durmuş, Özlem, ve Keziban Avcı. 2025. “SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 10 (2): 246-62. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1608269.
EndNote
Durmuş Ö, Avcı K (01 Haziran 2025) SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 10 2 246–262.
IEEE
[1]Ö. Durmuş ve K. Avcı, “SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME”, ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, c. 10, sy 2, ss. 246–262, Haz. 2025, doi: 10.35232/estudamhsd.1608269.
ISNAD
Durmuş, Özlem - Avcı, Keziban. “SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 10/2 (01 Haziran 2025): 246-262. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1608269.
JAMA
1.Durmuş Ö, Avcı K. SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2025;10:246–262.
MLA
Durmuş, Özlem, ve Keziban Avcı. “SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, c. 10, sy 2, Haziran 2025, ss. 246-62, doi:10.35232/estudamhsd.1608269.
Vancouver
1.Özlem Durmuş, Keziban Avcı. SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 01 Haziran 2025;10(2):246-62. doi:10.35232/estudamhsd.1608269

Uluslararası Hakemli Dergi

Crossref Content Registration logo

Dergimiz Açık Erişim Politikasını benimsemiş olup dergimize gönderilen yayınlar için gerek değerlendirme gerekse yayınlama dahil yazarlardan hiçbir ücret talep edilmemektedir. 

by-nc.eu.png

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.