Görme Engelliler Okulunda Görev Yapan Fen Bilimleri ve Matematik Öğretmenlerinin Öğretimde Karşılaştıkları Güçlüklerin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, görme engelliler okullarında görev yapan fen bilimleri ve matematik öğretmenlerinin karşılaştıkları güçlüklerin belirlenmesidir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini görme engelliler okulunda görev yapan 3 fen bilimleri öğretmeni ile 6 matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Öğretmenlerin karşılaştıkları güçlükleri belirlemek amacıyla açık uçlu sorulardan oluşan bir yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Veriler içerik analizi yapılarak anlamlandırılmıştır. Görme engelliler okulunda görev yapan fen bilimleri ve matematik öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunların çok çeşitli olduğu görülmüştür. Sorunların en önemlisi öğretmenlerin görme engellilere yönelik olarak nasıl öğretim yapacaklarını tam anlamıyla bilmemeleridir. Öğretmenlerin üzerinde durdukları diğer problem, farklı görme kayıplarına sahip öğrencilerin, hatta birden fazla engel tipine sahip öğrencilerin aynı sınıfta öğrenim görmeleridir. Öğretmenler her biri farklı ihtiyaçlara sahip bu öğrencilerle aynı anda ilgilenmekte büyük zorluklar yaşamaktadırlar. Öğretmenler uygun materyallere, ek kaynaklara ve ek sürelere ihtiyaç duymaktadırlar. Aynı programın, farklı şartlarda takip edilmeye çalışılması ise verimi düşürmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Görme engelliler
• Fen bilimleri öğretmeni
• Matematik öğretmeni
• Öğretimde karşılaşılan güçlük

Determining the Difficulties Encountered by Science and Mathematics Teachers Working in a School for the Visually Impaired

Öz

Abstract This study aims to determine the difficulties encountered by science and mathematics teachers working in schools for the visually impaired. A case study design, one of the qualitative research methods, was used in the study. The study sample consists of 3 science teachers and 6 mathematics teachers working in schools for the visually impaired. A semi-structured interview form consisting of open-ended questions was prepared to determine the difficulties encountered by the teachers. The data were interpreted by content analysis. It was observed that the problems encountered by science and mathematics teachers working in schools for the visually impaired are very diverse. The most crucial problem is that teachers must thoroughly learn how to teach the visually impaired. Another problem that teachers emphasize is that students with different vision losses, and even students with more than one type of disability, study in the same class. Teachers need help dealing with these students, each with different needs. Teachers need appropriate materials, additional resources, and additional time. Trying to follow the same program under different conditions reduces efficiency.

Anahtar Kelimeler

• Visually impaired
• Science teacher
• Mathematics teacher
• Difficulties encountered in teaching

Kaynakça

1. Aktaş, F. N. & Argün, Z. (2021). Görme engelli bireylerin matematik eğitiminde ihtiyaçları ve sorunları: Cebir kavramları bağlamında. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 22(3), 699-723.
2. Aslan, C. & Savaş, M. A. (2020). Görme yetersizliği olan öğrenciler için zeka oyunlarıyla fen eğitimi. Y. Çıkıllı & İ. Yüksel (Ed.), Özel eğitim gereksinimi olan öğrenciler için zeka oyunlarıyla fen eğitimi ve etkinlik örnekleri içinde (s. 107-136). Ankara: Nobel.
3. Atasay, M. (2020). Görme engelli öğrenciler için matematik materyalleri tasarımı. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 4(2), 104-121.
4. Atila, G. (2017). Ortaokul düzeyindeki görme engelli öğrencilerin fen bilimleri dersinde karşılaştıkları sorunlar. Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi. Erzurum.
5. Azevedo, A.C. & Santos, A.C.F. (2014). Teaching optics to blind pupils. Physics Education, 49(4), 383-386. DOI: 10.1088/0031-9120/49/4/383.
6. Aydın, P. & Akça-Bayar, S. (2017). Görme yetersizliği: Tanım, sınıflama, yaygınlık ve nedenler. H. Gürgür& P. Şafak (Eds.), İşitme ve görme yetersizliği [Hearing and visua limpairment] içinde (ss. 128-151). Pegem Akademi.
7. Beal, C.R. & Rosenblum, L.P. (2018). Evaluation of the effectiveness of a tablet computer application (App) in helping students with visual impairments solve mathematics problems. Journal of Visual Impairment and Blindness, 112(1), 5-19.
8. Bülbül, M. Ş., Garip, B., Cansu, Ü., & Demirtaş, D. (2012). Görme engelliler için matematik öğretim materyali tasarımı: İğneli Sayfa. İlköğretim Online, 11(4), 1-9.

9. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (28. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
10. Cavkaytar, A. & Diken, İ. (2012). Özel eğitim 1- özel eğitim ve özel eğitim gerektirenler (1.baskı). Ankara: Vize.
11. Cole, R. A. & Slavin, A. J. (2013). Use of a video assistivedevice in a university course in laboratory science: A case study. Journal of Visually Impairment and Blindness, 107(4), 311-315.
12. Creswell, J.W. (2020). Nitel araştırmacılar için 30 temel beceri (Çev.: Özcan, H.; 1. Baskı). Ankara: Anı.
13. Çiftçi, H. D. (2015). Özel eğitim merkezlerinde çalışan öğretmenlerin mesleki yetkinlik ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Mediterrean Journal of Humanities, 1, 221-241.
14. Eski, C. & Kazancı-Gül, M. (2021). Görme engelli öğrencilere geometri konularının öğretimine yönelik görüşler. Journal of Sustainable Education Studies, 2(4), 1-17.
15. Febtiningsih, P., Ardiya, A., & Wibowo, A. P., (2021). Teachers’ challenges in teaching English writing skills for visually impaired students at Indonesian special senior high schools. ELT-Lectura: Studies and Perspectives in English Language Teaching, 8(1), 90-98.
16. Girgin, G. & Baysal, A. (2005). Zihinsel engelli öğrencilere eğitim veren öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyi ve bazı değişkenler. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(18), 1-10.
17. Gönüldaş, H. & Gümüşkaya, Ö. (2022). Özel eğitim öğretmen adaylarının ve öğretmenlerinin öz-yeterlik algıları ile kaygı ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 19-43.
18. Gürsel, O. (2012). Görme yetersizliği olan öğrenciler. İ.H. Diken (Ed.). Özel eğitime gereksinimi olan öğrenciler ve özel eğitim içinde (s. 217-249). Ankara: Pegem Akademi.
19. Hacısalihoğlu-Karadeniz, M. (2017). Öğretmen adaylarının özel eğitim ve kaynaştırma eğitiminde matematik uygulamalarına ilişkin görüşleri. Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 7(1), 119-158.
20. Horzum, T. & Bülbül, M. Ş. (2017). Görme engelliler için bir geometri öğretim materyali: Geometri kafesi. Sürdürülebilir ve Engelsiz Bilim Eğitimi, 3(1), 1-15.
21. Jennett, H. K., Harris, S. L., &Mesibov, G. B. (2003). Commitment to philosophy, teacher efficacy, and burn out among teachers of children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 33(6), 583-593.
22. Karakoç, T. & Aslan, C. (2022). Teaching experiences of science teachers working in schools for the visually impaired. International Journal of Progressive Education, 18(1), 128-146.
23. Karakoç, T. & Ataman, A. (2021). Araştırmaya dayalı öğrenme yaklaşımı modellerinden rehberli keşfetme modelinin görme yetersizliği olan öğrencilerin fene ilişkin tutumlarına etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(2), 855-883.
24. Karasu, T. & Mutlu, Y. (2014). Öğretmenlerin perspektifinden özel eğitimde yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri: Muş İl Örneği. ANEMON (Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 47-66.
25. Kaya, D. (2023). Özel eğitim okullarında çalışan özel eğitim öğretmenlerinin sınıf yönetimi yeterliği. SocialScience Development Journal, 8(39), 50-67.
26. Kızılaslan A. (2019). The development of science process skills in visually impaired students: analysis of the activities. International Journal of Evaluation and Research in Education (IJERE), 8(1), 90-96.
27. Kızılaslan, A.&, Sözbilir, M. (2017). Analysis of an activity designed for students with visualim pairment according to science process skills. SDU International Journal of EducationalStudies, 4(2), 86-95.
28. Kızılaslan, A., Zorluoğlu, S. L., Sözbilir, M., & Teke, D. (2020). Görme yetersizliği olan öğrencilere yönelik geliştirilen fen etkinliklerinin analizi: Madde ve ısı. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 19-32. DOI: 10.18506/anemon.524012.
29. Köroğlu, A. (2022). Görme engelliler sınıf öğretmenlerinin görme engelliler ilkokullarında öğrenim gören öğrencilerin eğitimine ilişkin görüşleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim Anabilim Dalı, Sınıf Eğitimi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
30. Kumar, D. D., Ramasamy, R., & Stefanich, G. P. (2001). Science instruction for students with visual impairments. ERIC Clearing house for Science, Mathematics, and Environmental Education, 2-4.
31. Küçüközyiğit, M. & Özdemir, S. (2017). Görme yetersizliğinden etkilenmiş öğrencilerde matematikte çarpma işlem akıcılığını arttırmada kendini izleme tekniğinin etkililiği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(3), 676-694. DOI: 10.16986/HUJE.2016018530. Küçüksüleymanoğlu, R. (2011). Burnoutsyndromelevels of teachers in special education schools in Turkey. International Journal of Special Education, 26(1), 53-63.
32. Maguvhe M. (2015). Teaching science and mathematics to students with visual impairments: Reflections of a visually impaired technician. African Journal of Disability, 4(1), 194.
33. Maindi, A.B. (2018). Challenges faced by students with visual impairments when learning physics in regular secondary schools. International Journal of Education, Learning and Development, 6(9), 38-50.
34. Mastropieri, M. A. & Scruggs, T. E. (1995). Teaching science to students with disabilities in general education settings. Teaching Exceptional Children, 27(4), 10-13.
35. MEB (2018a). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı. https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812312311937-FEN%20BİLİMLERİ%20ÖĞRETİM%20PROGRAMI2018.pdf (Erişim tarihi:05.11.2024) MEB, (2018b). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_07/09101900_ozel_egitim_hizmetleri_yonetmeligi_07072018.pdf. (Erişim tarihi: 04.11.2021).
36. MEGEP (Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi) (2008). Çocuk gelişimi ve eğitimi görme engelliler. Ankara.
37. Mukhiddinov, M. & Kim, S. Y. (2021). A systematic literature review on the automatic creation of tactile graphics for the blind and visually impaired. Processes, 9(10), 17-26.
38. Munir, B., Ali, H. H., & Nazir, M. (2024). Challenges faced by teachers in teaching Braille to students with visual impairment. Journal of Asian Development Studies, 13(3), 1193-1205. https://doi.org/10.62345/jads.2024.13.3.97.
39. Okçu, B. & Sözbilir, M. (2016). 8. Sınıf görme engelli öğrencilere “Yaşamımızdaki elektrik” ünitesinin öğretimi: Mıknatıs yapalım etkinliği. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 202-223.
40. Okcu, B., Yazıcı, F., & Sözbilir, M. (2016). Ortaokul düzeyindeki görme engelli öğrencilerin okuldaki öğrenim sürecine dair görüşleri. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 51-83. DOI:10.17539/aej.57861.
41. Okur, M. R. & Demı̇r, M. (2019). Görme engelli öğrenenlerin eğitim yaşantısında karşılaştıkları sorunların belirlenmesi, açık ve uzaktan öğrenme alanı için çözüm yolları geliştirilmesi. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 5(2), 49-62.
42. Oyebanji, M. S. & Idiong, U. S. (2021). Challenges of teaching mathematics to students with visual impairment. Malikussaleh Journal of Mathematics Learning (MJML), 4(1), 1-6. https://doi.org/10.29103/mjml.v4i1.2538.
43. Rule, A.C., Stefanich, G.P., Boody, R.M., & Peiffer, B. (2011). Impact of adaptive materials on teachers and students with visual impairments in secondary science and mathematics classes: International Journal of Science Education, 33(6), 865–887.
44. Saldana, J. (2019). Nitel araştırmacılar için kodlama el kitabı. (3. Baskıdan çeviri, A. Tüfek Ekici ve S. N. Şad, Çev.). Ankara: Pegem Akademi.
45. Sikanku, S. T. (2018). Challenges in teaching pupils with visual impairment in inclusive classrooms: The experience of Ghanaian teachers. Research on Humanities and Social Sciences, 8(11), 43-48.
46. Stefanich, G.P., Gabriele, A.J., Rogers, B.G., & Erpelding, C. (2005). Improving educator attitudes about inclusive science through dissemination workshops. Journal of Science Education for Students with Disabilities, 11(1), 6–24.
47. Şafak, P. & Bilgiç, H. C. (2021). Çoklu yetersizliği olan az gören çocuklara doğrudan öğretimle sunulan şematik düzenleyicinin bir fen konusunun öğretiminde etkisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 22(1), 175-206. DOI: 10.21565/ozelegitimdergisi.629598.
48. Toennies, J.L., Burgner-Kahrs, J, Withrow, T, & Webster, R.J. (2011). Toward haptic/aural touchscreen display of graphical mathematics for the education of blind students. IEEE World Haptics Conference (WHC), 2011. 373 - 378. DOI:10.1109/WHC.2011.5945515.
49. Ünlü, P., Pehlivan, D., & Tarhan. H. (2010). Ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören görme engelli öğrencilerin fizikdersi hakkındaki düşünceleri. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(1), 1-15.
50. Vızlı, C. (2005). Görme engelliler ilköğretim okullarında çalışan öğretmenlerle normal ilköğretim okullarında çalışan öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin karşılaştırılması-Üsküdar ilçesi örneği. Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi, İstanbul.
51. Yalçın, G. (2022). Dokunsal materyallere yönelik öğretmen, öğrenci ve aile görüşlerinin belirlenmesi: Fen bilimleri dersi örneği. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(2), 803-822.
52. Yazıcı, F. (2017). 6. sınıf görme engelli öğrencilere “vücudumuzdaki sistemler” ünitesinde yer alan kavramların öğretimi. Doktora tezi. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
53. Yazıcı, F., Gül, S., & Sözbilir, M. (2016). Görme engelli öğrenciler için hayvanlarda eşeyli üreme konusunun öğretimine yönelik örnek bir materyal tasarımı. I. Ulusal Biyoloji Eğitimi Kongresi (UBEK), 27- 28 Mayıs 2016, Ankara, Türkiye, s.28.
54. Yazıcı, F., Gül, Ş., Sözbilir, M., Çakmak, S., & Aslan, C. (2021). Altıncı sınıfa devam eden görme engelli öğrencilerin fen bilimleri dersine yönelik öğretim ihtiyaçlarının belirlenmesi. Milli Eğitim Özel Eğitim ve Rehberlik Dergisi, 1(1), 27-65.
55. Yazıcı, F. & Sözbilir, M. (2020). 6. sınıf görme engelli öğrencilere destek ve hareket sistemi konusundaki kavramların öğretimi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 16(2), 231-250. DOI: 10.17244/eku.799303.
56. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
57. Yuen, M., Westwood, P., & Wong, G. (2004). Meeting theneeds of students with specific learning difficulties in the mainstream education system: Data from primary school teachers in Hong Kong. The International Journal of Special Education, 20(1) 67–76.
58. Zafariqbal, M., Noor, H., Nadeem, M.H., Javed, T., & Shams, J.A. (2021). Problems in learning of mathematics: A case of visually impaired students. EEO, 20(2), 704-710.
59. Zebehazy, K. T., Zigmond, N., & Zimmerman, G. J. (2012). Performance measurement and accommodation: Students with visual impairments on Pennsylvania's alternate assessment. Journal of Visual Impairment & Blindness, 106(1), 17-30.
60. Zorluoğlu, S. L. & Sözbilir, M. (2017). Görme yetersizliği olan öğrencilerin öğrenmelerini destekleyici ihtiyaçlar. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 659-682.
61. Zorluoğlu, S. L., Kızılaslan, A., & Sözbilir, M. (2021). Görme yetersizliği olan öğrencilerin fen kavramları öğrenme düzeyleri ve öğretim ihtiyaçları: Madde ve ısı. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(1), 25-52.