Araştırma Makalesi

Maternal Kafeterya Diyeti ve Omega-3 Takviyesi: Yetişkinlikte Metabolizma ve Davranış Üzerine Etkiler

Cilt: 35 Sayı: 2 25 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Maternal Kafeterya Diyeti ve Omega-3 Takviyesi: Yetişkinlikte Metabolizma ve Davranış Üzerine Etkiler

Öz

Maternal sağlıksız beslenme nedeniyle intrauterin ortamdaki fetal programlama, yavrularda ileriki yaşamda hastalık riskini artırmaktadır. Bu çalışmada, maternal dönemde kafeterya diyetiyle beslenen anne farelere yapılan omega-3 takviyesinin, yavruların yetişkinlikteki öğrenme-hafıza fonksiyonları ve metabolik parametreler (glukoz, insülin ve leptin) üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gebe C57BL/6J cinsi fareler kafeterya diyeti veya kontrol diyeti alan ve omega-3 takviyesi (300 mg/kg/gün) yapılan/yapılmayan dört maternal gruba ayrılmıştır. Yavrular 3 haftalık olduğunda ise kontrol veya kafeterya diyetine ayrılarak sekiz grup oluşturulmuş ve 8 hafta takip edilmiştir: maternal kontrol – yavru kontrol, maternal kontrol – yavru kafeterya, maternal kafeterya – yavru kontrol, maternal kafeterya – yavru kafeterya, maternal kontrol+omega-3 – yavru kontrol, maternal kontrol+omega-3 – yavru kafeterya, maternal kafeterya+omega-3 – yavru kontrol, maternal kafeterya+omega-3 – yavru kafeterya. Davranış testleri uygulanmış ve 11 haftalıkken kan ve doku örnekleri alınmıştır. Maternal kafeterya ve yavru kontrol diyetiyle beslenen yetişkin farelerin uzun süreli öğrenme performansının daha iyi olduğu gösterilmiştir. Maternal kafeterya+omega-3 takviyesi alan farelerin yavru kontrol diyeti yerine kafeterya diyetiyle beslenmesi, uzamsal hafıza performansını olumsuz etkilemiştir. Maternal kafeterya diyetinin, yavruların yetişkin yaşamlarındaki glukoz ve insülin homeostazı üzerine olumsuz etkileri olduğu bulunmuştur. Maternal kafeterya diyetine yapılan omega-3 takviyesinin ise insülin homeostazındaki bu olumsuz metabolik fenotip oluşumunu engelleyebileceği gösterilmiştir. Ancak maternal kontrol diyetine yapılan omega-3 takviyesi, yetişkin farelerde olumsuz glukoz ve insülin metabolizmasına neden olmuştur. Maternal ve yavru diyetinin leptin üzerine herhangi bir etkisi saptanmamıştır. Sonuç olarak, bu çalışmayla maternal kafeterya diyetinin ve/veya omega-3 takviyesinin, yavruların yetişkinlikteki metabolik parametreleri ve davranışları üzerine etkileri ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma Erciyes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından TYL-2021-11228 proje kodu ile desteklenmiştir.

Proje Numarası

TYL-2021-11228

Etik Beyan

Bu çalışma için Erciyes Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulundan onay alınmıştır (Tarih: 03.02.2021, Sayı: 21/44).

Teşekkür

Erciyes Üniversitesi GENKÖK Genom ve Kök Hücre Merkezi'ne hayvan deneyleri için gerekli ortamı, laboratuvar alanını ve ekipmanları sağladığı için teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Lalonde C, Boreham D, Tai TC. Fetal programming of brain and behavior through ionizing radiation. Stresses. 2023;3(1):198-209. doi:10.3390/stresses3010015
  2. Grilo LF, Tocantins C, Diniz MS, et al. Metabolic disease programming: from mitochondria to epigenetics, glucocorticoid signalling and beyond. Eur J Clin Invest. 2021;51(10):e13625. doi:10.1111/eci.13625
  3. Temizyürek Ş. Maternal kafeterya diyeti ve omega-3 takviyesinin yetişkinlik dönemindeki metabolik parametreler ve davranış üzerine etkisi. Yüksek lisans tezi. Erciyes Üniversitesi; 2023.
  4. Grilo LF, Diniz MS, Tocantins C, Areia AL, Pereira SP. The endocrine-metabolic axis regulation in offspring exposed to maternal obesity-cause or consequence in metabolic disease programming? Obesities. 2022;2(3):236-255. doi:10.3390/obesities2030019
  5. Miller AA, Spencer SJ. Obesity and neuroinflammation: a pathway to cognitive impairment. Brain Behav Immun. 2014;42:10-21. doi:10.1016/j.bbi.2014.04.001
  6. Satokar VV, Cutfield WS, Cameron-Smith D, Albert BB. Omega-3 fats in pregnancy: could a targeted approach lead to better metabolic health for children? Nutr Rev. 2021;79(5):574-584. doi:10.1093/nutrit/nuaa071
  7. Gutierres D, Pacheco R, Reis CP. The role of omega-3 and omega-6 polyunsaturated fatty acid supplementation in human health. Foods. 2025;14(19):3299. doi:10.3390/foods14193299
  8. Simopoulos AP. The importance of the ratio of omega-6/omega-3 essential fatty acids. Biomed Pharmacother. 2002;56(8):365-379. doi:10.1016/S0753-3322(02)00253-6

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beslenme Bilimi, Beslenme ve Diyetetik (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

7 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

16 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 35 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Temizyürek, Ş., Koç, A., Caferoğlu Akın, Z., Yılmaz Şükranlı, Z., İbiloğlu Başbağ, Z., Aldaki, N., Doğan, İ., & Taheri, S. (2026). Maternal Kafeterya Diyeti ve Omega-3 Takviyesi: Yetişkinlikte Metabolizma ve Davranış Üzerine Etkiler. Sağlık Bilimleri Dergisi, 35(2), 346-366. https://doi.org/10.34108/eujhs.1758346
AMA
1.Temizyürek Ş, Koç A, Caferoğlu Akın Z, vd. Maternal Kafeterya Diyeti ve Omega-3 Takviyesi: Yetişkinlikte Metabolizma ve Davranış Üzerine Etkiler. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2026;35(2):346-366. doi:10.34108/eujhs.1758346
Chicago
Temizyürek, Şeyma, Aslıhan Koç, Zeynep Caferoğlu Akın, vd. 2026. “Maternal Kafeterya Diyeti ve Omega-3 Takviyesi: Yetişkinlikte Metabolizma ve Davranış Üzerine Etkiler”. Sağlık Bilimleri Dergisi 35 (2): 346-66. https://doi.org/10.34108/eujhs.1758346.
EndNote
Temizyürek Ş, Koç A, Caferoğlu Akın Z, Yılmaz Şükranlı Z, İbiloğlu Başbağ Z, Aldaki N, Doğan İ, Taheri S (01 Ağustos 2026) Maternal Kafeterya Diyeti ve Omega-3 Takviyesi: Yetişkinlikte Metabolizma ve Davranış Üzerine Etkiler. Sağlık Bilimleri Dergisi 35 2 346–366.
IEEE
[1]Ş. Temizyürek vd., “Maternal Kafeterya Diyeti ve Omega-3 Takviyesi: Yetişkinlikte Metabolizma ve Davranış Üzerine Etkiler”, Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 35, sy 2, ss. 346–366, Ağu. 2026, doi: 10.34108/eujhs.1758346.
ISNAD
Temizyürek, Şeyma - Koç, Aslıhan - Caferoğlu Akın, Zeynep - Yılmaz Şükranlı, Zeynep - İbiloğlu Başbağ, Zehra - Aldaki, Nur - Doğan, İrem - Taheri, Serpil. “Maternal Kafeterya Diyeti ve Omega-3 Takviyesi: Yetişkinlikte Metabolizma ve Davranış Üzerine Etkiler”. Sağlık Bilimleri Dergisi 35/2 (01 Ağustos 2026): 346-366. https://doi.org/10.34108/eujhs.1758346.
JAMA
1.Temizyürek Ş, Koç A, Caferoğlu Akın Z, Yılmaz Şükranlı Z, İbiloğlu Başbağ Z, Aldaki N, Doğan İ, Taheri S. Maternal Kafeterya Diyeti ve Omega-3 Takviyesi: Yetişkinlikte Metabolizma ve Davranış Üzerine Etkiler. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2026;35:346–366.
MLA
Temizyürek, Şeyma, vd. “Maternal Kafeterya Diyeti ve Omega-3 Takviyesi: Yetişkinlikte Metabolizma ve Davranış Üzerine Etkiler”. Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 35, sy 2, Ağustos 2026, ss. 346-6, doi:10.34108/eujhs.1758346.
Vancouver
1.Şeyma Temizyürek, Aslıhan Koç, Zeynep Caferoğlu Akın, Zeynep Yılmaz Şükranlı, Zehra İbiloğlu Başbağ, Nur Aldaki, İrem Doğan, Serpil Taheri. Maternal Kafeterya Diyeti ve Omega-3 Takviyesi: Yetişkinlikte Metabolizma ve Davranış Üzerine Etkiler. Sağlık Bilimleri Dergisi. 01 Ağustos 2026;35(2):346-6. doi:10.34108/eujhs.1758346