Kanser Hastalarında Semptomların ve Günlük Yaşam Aktivitelerinde Bağımsızlığın İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, kanser hastalarının yaşadıkları belirtileri ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık düzeylerini incelemeyi amaçlamıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikteki araştırma, Türkiye’nin doğusunda yer alan bir şehir hastanesinde tedavi görmekte olan 421 kanser hastası ile yürütülmüştür. Veriler; Hasta Bilgi Formu, Edmonton Semptom Değerlendirme Ölçeği ve Katz Günlük Yaşam Aktivitelerinde Bağımsızlık İndeksi kullanılarak toplanmıştır. Hastaların Edmonton Semptom Değerlendirme Ölçeği ortalama puanı 4.17 ± 1.72, Katz Günlük Yaşam Aktivitelerinde Bağımsızlık İndeksi ortalama puanı ise 0.77 ± 0.32 olarak belirlenmiştir. Artan semptom yükü ve ileri yaşın, kanser hastalarının günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlığı azalttığı görülmüştür. Bulgular, semptom yükünün Katz Günlük Yaşam Aktivitelerinde Bağımsızlık İndeksine göre bağımsızlık kaybının önemli bir yordayıcısı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Günlük yaşam aktiviteleri
• kanser
• bağımsızlık
• semptomlar

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, proje numarası 2209A-2023/1 olan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından desteklenmiştir.

Proje Numarası

2209A-2023/1

Etik Beyan

Etik onay, Üniversite Etik Kurulu’ndan alınmış olup hastaneden yazılı izin sağlanmıştır. Çalışma, Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür (Onay tarihi: 19 Ekim 2023; Onay numarası: 11/5). Ayrıca, çalışmaya dâhil edilen tüm katılımcılar yazılı olarak aydınlatılmış onam vermiş ve araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul etmiştir.

Teşekkür

Tüm kanser hastalarına iş birlikleri için içtenlikle teşekkür ederiz. Ayrıca, araştırma sürecinde sağladığı mali destek ve sunduğu imkânlar için TÜBİTAK’a minnettarız.

Investigation of Symptoms and Independence in Activities of Daily Living Among Cancer Patients

Öz

This study aimed to examine the symptoms experienced by cancer patients and their levels of independence in daily living activities. This descriptive and correlational study was conducted with 421 cancer patients at a city hospital in eastern Türkiye. Data were collected using a Patient Information Form, the Edmonton Symptom Assessment Scale, and the Katz Index of Independence in Activities of Daily Living. The patients’ mean Edmonton Symptom Assessment Scale score was 4.17 ± 1.72, while the mean Katz Index of Independence in Activities of Daily Living score was 0.77 ± 0.32. Increased symptom burden and older age were associated with reduced independence in daily living activities among cancer patients. These findings suggest that symptom burden is a significant predictor of loss of independence in the Katz Index of Independence in Activities of Daily Living.

Anahtar Kelimeler

• Activities of daily living
• cancer
• independence
• symptoms

Destekleyen Kurum

This study was funded by the Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK) under project number 2209A-2023/1.

Proje Numarası

2209A-2023/1

Etik Beyan

Ethical approval was obtained from the University Ethics Committee, and written permission was granted by the hospital. The study was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki (Approval date: October 19, 2023; Approval number: 11/5). Additionally, all participants included in the study provided written informed consent and voluntarily agreed to take part in the research.

Teşekkür

We sincerely thank all cancer patients for their cooperation. We also extend our gratitude to TÜBİTAK for its financial support and the resources provided during the research process.

Kaynakça

1. Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, et al. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2018;68(6):394-424. doi:10.3322/caac.21492
2. Bray F, Laversanne M, Sung H, et al. Global cancer statistics 2022. GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2024;74(3):229-263. doi: 10.3322/caac.21834
3. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Ölüm ve ölüm nedeni istatistikleri 2021. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2021-45715. Yayınlanma tarihi Şubat 23, 2023. Erişim tarihi Ağustos 3, 2025.
4. World Health Organization (WHO). Cancer. https://www.who.int/europe/health-topics/cancer#tab=tab_2. Published February, 2023. Accessed August 3, 2025.
5. Hintistan S, Çilingir D, Nural N, Gürsoy AA. Hematolojik kanserli hastaların kemoterapiye bağlı yaşadıkları semptomlara yönelik uygulamaları. Gümüşhane Univ Sağlık Bilim Derg. 2012;1(3):153-164.
6. Seven M, Akyüz A, Sever N, et Dinçer Ş. Kanser tanısı alan hastaların yaşadığı fiziksel ve psikolojik semptomların belirlenmesi. TAF Prev Med Bull. 2013;12(3):219-224. doi: 10.5455/pmb.1-1343053458
7. Albayrak A, Yıldırım İ, Kurt E. Kanser hastalarında yaşam kalitesini etkileyen din ve maneviyat üzerine teorik yaklaşımlar. Sakarya Univ İlahiyat Fak Derg. 2019;21(40):349-376. doi:10.17335/sakaifd.605552
8. Can G. Onkoloji hemşireliği. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; c2019:307-633.

9. Gelin D, Bahire U. Hastanede kemoterapi alan hastaların yaşam kalitesi ve bunu etkileyen faktörler. Acıbadem Univ Sağlık Bilim Derg. 2015;6(1):31-35.
10. Kutlutürkan S, Öztürk ES, Erdoğan SB, İyimaya Ö, Bay F, Gül F. Yaşlı kanser hastalarında yaşam kalitesinin ve semptomların değerlendirilmesi. Van Tıp Derg. 2019;26(4):418-426. doi:10.5505/vtd.2019.38258
11. Kutlutürkan S, Kapucu S. Hemşirelik öğrencilerine yönelik onkoloji hemşireliği. Ankara: Hipokrat Yayıncılık; c2020:201-468.
12. Lam E, Wong G, Zhang L, et al. Self-reported pain in breast cancer patients receiving adjuvant radiotherapy. Support Care Cancer. 2021;29:155-167. doi:10.1007/s00520-020-05462-5
13. Blackwood J, Karczewski H, Huang MH, Pfalzer L. Katz activities of daily living disability in older cancer survivors. J Cancer Surviv. 2020;14(6):769-778. doi:10.1007/s11764-020-00891-x
14. Neo J, Fettes L, Gao W, et al. Disability in activities of daily living among adults with cancer. A systematic review and meta-analysis. Cancer Treat Rev. 2017;61:94-106. doi:10.1016/j.ctrv.2017.10.006
15. Fettes L, Bone AE, Etkind SN, Ashford S, Higginson IJ, Maddocks M. Disability in basic activities of daily living and symptom burden in older people with advanced cancer or chronic obstructive pulmonary disease: a secondary data analysis. J Pain Symptom Manage. 2021;61(6):1205-1214. doi:10.1016/j.jpainsymman.2020.10.012
16. Fettes L, Neo J, Ashford S, Higginson IJ, Maddocks M. Trajectories of disability in activities of daily living. Disabil Rehabil. 2022;44(10):1790-1801. doi:10.1080/09638288.2020.1820587
17. Tarakçıoğlu Çelik GH. Onkoloji hemşireliğinde semptom yönetimi. Gümüşhane Univ Sağlık Bilim Derg. 2016;5(4):93-100.
18. Cuschieri S. The STROBE guidelines. Saudi Journal of Anaesthesia. 2019;13(1):31-34. doi:10.4103/sja.SJA_543_18.
19. Capık C. Statistical power analysis and its use in nursing studies. J Anatolia Nurs Health Sci. 2014;17(4):268-274.
20. Bruera E, Kuehn N, Miller MJ, Selmser P, Macmillan K. The edmonton symptom assessment system (ESAS): A simple method for the assessment of palliative care patients. Journal of Palliative Care. 1991;7(2):6-9. doi.org/10.1177/082585979100700202
21. Kurt S, Unsar S. Assessment of symptom control in patients with cancer. Eur J Oncol Nurs. 2011;15(2):137-144.doi.org/10.1016/j.ejon.2010.07.004
22. Katz S, Ford AB, Moskowitz RW, Jackson BA, Jaffe MW. Studies of illness in the aged: The index of ADL: A standardized measure of biological and psychosocial function. Jama. 1963;185(12):914-919. doi:10.1001/jama.1963.03060120024016
23. Arik G, Varan HD, Yavuz BB, et al. Validation of Katz index of independence in activities of daily living in Turkish older adults. Arch Gerontol Geriatr. 2015;61(3):344-350. doi:10.1016/j.archger.2015.08.019
24. Bubis LD, Davis L, Mahar A, et al. Symptom burden in the first year after cancer diagnosis: An analysis of patient-reported outcomes. J Clin Oncol. 2018;36(11):1103-1111. doi:10.1200/JCO.2017.76.0876
25. Röhrl K, Guren MG, Småstuen MC, Rustøen T. Symptoms during chemotherapy in colorectal cancer patients. Support Care in Cancer. 2019;27(8):3007-3017. doi:10.1007/s00520-018-4598-y
26. Mello MRSP, Moura SF, Muzi CD, Guimarães RM. Clinical evaluation and symptom patterns in colorectal cancer patients. Arq Gastroenterol. 2020;57(2):131-136. doi:10.1590/S0004-2803.202000000-24
27. Saygılı M, Çelik Y. Kanser tanılı hastalarda palyatif bakım hizmetlerinin etkisinin değerlendirilmesi: Semptom düzeyi ve bakım memnuniyeti açısından bir karşılaştırma. Agri. 2020;32(2).
28. Komendarek-Kowalska M. Quality of life of a patient with cancer. Pain and depression- severity of symptoms depending on gender. Palliat Med. 2018;10(1):30-36. doi:10.5114/pm.2018.77204
29. Abbasian M, Ghalichi F, Ahmadi B, et al. Status of daily living activities among older people in Maku. Elderly Health J. 2016;2(2):73-77.
30. Horick NK, Muzikansky A, Gutierrez HL, Boyd KL, Finkelstein DM. Physical symptoms in long-term survivors of rare cancer. J Cancer Surviv. 2018;12(6):835-842. doi:10.1007/s11764-018-0721-9
31. Lage DE, El-Jawahri A, Fuh CX, et al. Functional Impairment, Symptom Burden, and Clinical Outcomes Among Hospitalized Patients With Advanced Cancer. J Natl Compr Canc Netw. 2020;18(6):747-754. doi:10.6004/jnccn.2019.7385
32. Cheong IY, Yoo JS, Chung SH, et al. Functional loss in daily activity in ovarian cancer patients undergoing chemotherapy. Arch Gynecol Obstet. 2019;299(4):1063-1069. doi:10.1007/s00404-018-4996-x
33. Muo FC, Immanuel EU. Influence of social support, age and gender on depressive symptoms among cancer patients. Niger J Psychol Res. 2020;16(1):14-21.
34. Ritt-Olson A, Miller K, Baezconde-Garbanati L, et al. Depressive Symptoms and Quality of Life Among Adolescent and Young Adult Cancer Survivors: Impact of Gender and Latino Culture. J Adolesc Young Adult Oncol. 2018;7(3):384-388. doi:10.1089/jayao.2017.0078
35. Vogt J, Beyer F, Sistermanns J, et al. Symptom burden and palliative care needs. Oncologist. 2021;26(6):1058-–1065. doi:10.1002/onco.13751
36. Van Beek F, Jansen F, Mak L, et al. Course of anxiety and depression symptoms. Oral Oncol. 2020;102:104576. doi:10.1016/j.oraloncology.2020.104576
37. Hirpara DH, Gupta V, Davis LE, et al. Severe symptoms persist for up to one year after diagnosis of stage I-III lung cancer: an analysis of province-wide patient reported outcomes. Lung Cancer. 2020;142:80-89. doi:10.1016/j.lungcan.2020.02.014
38. Ruano-Ravina A, Provencio M, De Juan VC, et al. Lung cancer symptoms at diagnosis: results of a nationwide registry study. ESMO Open. 2020;5(6):001021. doi:10.1136/esmoopen-2020-001021
39. Dilley J, Burnell M, Gentry-Maharaj A, et al. Ovarian cancer symptoms, routes to diagnosis and survival – Population cohort study in the ‘no screen’ arm of the UK Collaborative Trial of Ovarian Cancer Screening (UKCTOCS). Gynecol Oncol. 2020;158(2):316-322. doi:10.1016/j.ygyno.2020.05.002
40. You R, Liu YP, Huang PY, et al. Efficacy and safety of locoregional radiotherapy with chemotherapy vs chemotherapy alone in de novo metastatic nasopharyngeal carcinoma: a multicenter phase 3 randomized clinical trial. JAMA Oncol. 2020;6(9):1345-1352. doi:10.1001/jamaoncol.2020.1808
41. Carmona-Torres JM, Rodríguez-Borrego MA, Laredo-Aguilera JA, Lopez Soto PJ, Santacruz Salas E, Cobo Cuenca AI. Disability for basic and instrumental activities of daily living in older individuals. PLoS One. 2019;14(7):0220157. doi:10.1371/journal.pone.0220157
42. Mograbi DC, Assis Faria C, Fichman HC, Paradela EMP, Lourenço RA. Relationship between activities of daily living and cognitive ability in a sample of older adults with heterogeneous educational level. Ann Indian Acad Neurol. 2014;17(1):71-76. doi:10.4103/0972-2327.128558
43. Salvetti MG, Machado CSP, Donato SCT, Silva AM. Prevalence of symptoms and quality of life of cancer patients. Rev Bras Enferm. 2020;73:20180287. doi:10.1590/0034-7167-2018-0287
44. De Ligt KM, Heins M, Verloop J, et al. The impact of health symptoms on health-related quality of life in early-stage breast cancer survivors. Breast Cancer Res Treat. 2019;178(3):703-711. doi:10.1007/s10549-019-05433-3
45. Verkissen MN, Hjermstad MJ, Van Belle S, Kaasa S, Deliens L. Quality of life and symptom intensity over time in people with cancer receiving palliative care: Results from the international european palliative care cancer symptom study. PLoS One. 2019;14(10):0222988. doi:10.1371/journal.pone.0222988
46. Hirpara DH, Gupta V, Davis LE, et al. Severe symptoms persist for up to one year after diagnosis of stage I–III lung cancer: an analysis of province-wide patient-reported outcomes. Lung Cancer. 2020;142:80-89. doi:10.1016/j.lungcan.2020.02.014