FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN ÜSTÜN ZEKÂLI VE YETENEKLİ ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ EĞİTİM DURUMLARI

Erhan Ağca; Uğur Büyük; Nagihan Tanık Önal

FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN ÜSTÜN ZEKÂLI VE YETENEKLİ ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ EĞİTİM DURUMLARI

Öz

Ülkelerin gelişmesinde birer yer üstü hazinesi olarak görülen ve hediye olarak isimlendirilen üstün zekalı ve yetenekli çocukların hak ettikleri eğitimi almaları çok önemlidir. Bu eğitim onlara tanınan bir ayrıcalık değil onların hakkıdır. Dolayısıyla öğretmenlerinin üstün zekalı ve yetenklilerin eğitimi ile ilgili donanımları gerçekleştirecekleri eğitimin niteliği ile doğrudan ilişkilidir. Bu noktadan hareketle gerçekleştirilen bu çalışmanın amacı, ortaokullarda ve Bilim ve Sanat Merkez’lerinde (BİLSEM) görev yapan Fen Bilimleri öğretmenlerinin üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerle ilgili eğitim durumlarının belirlenmesidir. Bu kapsamda katılımcı öğretmenlerin hizmet öncesi ve hizmet içi dönemde üstün zekalı ve yetenekli öğrencilerle ilgili aldıkları eğitimler incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemi fenomenoloji desenine dayalı olarak yürütülen araştırmaya Kayseri’de farklı okullarda görev yapmakta olan sekiz Fen Bilimleri öğretmeni ve BİLSEM’de görevli iki Fen Bilimleri öğretmeni katılmıştır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler ile toplanmış ve elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, katılımcıların üstün zekâlı ve yetenekli öğrenciler hakkında yeterli bilgi düzeyine sahip olmadıklarını göstermiştir. Bununla birlikte BİLSEM’de ve diğer okullarda görev yapmakta olan öğretmenlerin hizmet içi eğitim dönemlerinde de üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerle ilgili herhangi bir eğitim almadıklarını ifade etmiş olmaları oldukça dikkat çekicidir. Katılımcılar kendilerine verilmesini talep ettikleri eğitimin teori ve pratik şeklinde yürütülmesinin daha verimli olacağını ve bu eğitimlerin alan uzmanları tarafından uzun bir süreçte verilmesi gerektiğini düşündüklerini belirtmişlerdir. Eğitim içeriğinde ise kendilerinde gördükleri eksiklikler doğrultusunda; üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin özellikleri, bu öğrencilerin tespiti, eğitimin hangi yöntem ve tekniklerle verileceği gibi konuların yer alması gerektiği önerisinde bulunmuşlardır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Alkan, A. (2013). Öğretmenler için üstün zekâlı/yetenekli öğrencilerin belirlenmesi eğitim yazılımının geliştirilmesi ve değerlendirilmesi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Akar, İ. ve Şengil Akar, Ş. (2012). İlköğretim okullarında görev yapmakta olan öğretmenlerin üstün yetenek kavramı hakkındaki görüşleri. Kastamonu Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(2), 423-436.
Akar, İ. (2015). Üstün yetenekli öğrencileri genel eğitim sınıfında destekleyecek sınıf öğretmeninin sahip olması gereken yeterlikler. Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Christensen, L.B., Johnson, R.B., & Turner, L. (2014). Research methods, design and analysis (12th ed.). Upper Saddle River: Pearson.
Çelik Şahin, Ç. (2014). Bilim ve Sanat Merkezi öğrencilerinin bu kurumlara ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 101- 117.
Dağlıoğlu, H. E. (2010). Üstün yetenekli çocukların eğitiminde öğretmen yeterlilikleri ve özellikleri. Milli Eğitim Dergisi, 186, 72-84.
Davaslıgil, Ü. ve Zeana, M. Z. (2004). Üstün zekâlıların eğitimi projesi. İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.
Ekinci, A. (2002). İlköğretim okullarının üstün yetenekli çocukların eğitimine elverişlilik düzeyi ile ilgili öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi (Batman İli Örneği). Yüksek Lisans Tezi, Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Diyarbakır.

Ergin, İ., Akseki, B. ve Deniz, E. (2012). İlköğretim okullarında görev yapan sınıf öğretmenlerinin hizmet içi eğitim ihtiyaçları. Electronic Journal of Social Sciences (Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi), 11(42), 55-56.
Gökdere, M., Küçük, M. ve Çepni, S. (2003). Gifted science education in Turkey: Gifted teachers' selection, perspectives and needs. Asia-Pacific Forum on Science Learning and Teaching, 45.
Gökdere, M. ve Ayvacı, H. Ş. (2004). Sınıf öğretmenlerinin üstün yetenekli çocuklar ve özellikleri ile ilgili bilgi seviyelerinin belirlenmesi. On dokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 17-26.
Gökdere, M. ve Çepni, S. (2004). Üstün yetenekli öğrencilerin fen öğretmenlerinin hizmet içi ihtiyaçlarının değerlendirilmesine yönelik bir çalışma; Bilim Sanat Merkezi örneklemi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24, 1-14.
Hammond, G. P. (2011). The condition of referral of intellectually gifted children for appropriate educational placement in one elementary school. Doktora Tezi, Mississippi State University.
Hoover, S. M. (1989). The purdue three stage model as applied to elementary science for the gifted. School Science and Mathematics, 89(3), 244-250.
Karakuş, F. (2010). Üstün yetenekli çocukların anne babalarının karşılaştıkları güçlükler. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 127-144.
Kaya, N. G. (2013). Üstün yetenekli öğrencilerin eğitimi ve BİLSEM’ler. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1 (15), 115-122.
Kılıç, C. (2010). Enderun mektebi örnekleminde günümüz üstün yetenekli çocuklarının eğitiminin değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimler Enstitüsü, Ankara.
MEB, (2010). Bilim ve Sanat Merkezleri Süreçleri (Üstün Yetenekli Bireylerin Eğitimi) İç Denetim Raporu. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı İç Denetim Birimi Başkanlığı
Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage.
Mosse, J. L. (2003). The nature of gifted education in the regular education classrooms in the elementary schools of a rural western pennsylvania school district: Implications for a staff development program. Doctoral Dissertation, University of Pittsburgh.
Neumeister, K. L. S., Adams, C. M., Pierce, R. L., Cassady, J. C. & Dixon, F. A. (2007). Fourth-Grade teachers’ perceptions of giftedness: Implications for identifying and serving diverse gifted students. Ball State University Journal for the Education of the Gifted. Vol. 30, No. 4, pp. 479 - 499.
Özer Keskin, M., Keskin Samancı, N. ve Aydın, S. (2013). Bilim ve Sanat Merkezleri: Mevcut durumları, sorunları ve çözüm önerileri. Üstün Yetenekli Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 1(2), Özel Sayı, 78-96.
Ray, K. E. (2009). Competencies for teachers of gifted. Kerr, B. (ed). Encyclopedia of giftedness, creativity, and talent İçinde (pp. 164-165). Sage Publications, USA.
Singh, A. (2008). Professional development and perspectives of science teachers: An extracurricular science program for gifted middle school students. Unpublished doctoral dissertation, The University of Lowa, ABD.
Şenol, C. (2011). Üstün yeteneklilerin eğitim programlarına ilişkin öğretmen görüşleri. Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
Tanık Önal, N. (2017). Üstün zekâlı öğrenciler için fen bilgisi eğitimi: öğrenci, veli ve öğretmen görüşleri. Doktora Tezi, Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
Tortop, H.S. (2014). Öğretmen adaylarının üstün yetenekli ve çok kültürlü eğitime ilişkin tutumları. Journal of Gifted Education Research 2(2), 16-26.
Vidergor, H., & Billie, E. (2010). Curriculum transformation: The Israeli teacher certification in gifted education. Gifted and Talented International, 25, 29-51.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (9. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yıldız, H. (2010). Üstün yeteneklilerin eğitiminde bir model olan bilim ve sanat merkezleri (BİLSEMLER) üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Erhan Ağca
Türkiye

Uğur Büyük
0000-0002-6830-8349
Türkiye

Nagihan Tanık Önal ^*
0000-0002-5926-521X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

9 Ağustos 2022

Gönderilme Tarihi

5 Nisan 2022

Kabul Tarihi

20 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 5 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA45BC99SF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ağca, E., Büyük, U., & Tanık Önal, N. (2022). FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN ÜSTÜN ZEKÂLI VE YETENEKLİ ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ EĞİTİM DURUMLARI. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 5(1), 1-21. https://izlik.org/JA45BC99SF

AMA

1.Ağca E, Büyük U, Tanık Önal N. FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN ÜSTÜN ZEKÂLI VE YETENEKLİ ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ EĞİTİM DURUMLARI. EYYAD. 2022;5(1):1-21. https://izlik.org/JA45BC99SF

Chicago

Ağca, Erhan, Uğur Büyük, ve Nagihan Tanık Önal. 2022. “FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN ÜSTÜN ZEKÂLI VE YETENEKLİ ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ EĞİTİM DURUMLARI”. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi 5 (1): 1-21. https://izlik.org/JA45BC99SF.

EndNote

Ağca E, Büyük U, Tanık Önal N (01 Ağustos 2022) FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN ÜSTÜN ZEKÂLI VE YETENEKLİ ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ EĞİTİM DURUMLARI. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi 5 1 1–21.

IEEE

[1]E. Ağca, U. Büyük, ve N. Tanık Önal, “FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN ÜSTÜN ZEKÂLI VE YETENEKLİ ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ EĞİTİM DURUMLARI”, EYYAD, c. 5, sy 1, ss. 1–21, Ağu. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45BC99SF

ISNAD

Ağca, Erhan - Büyük, Uğur - Tanık Önal, Nagihan. “FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN ÜSTÜN ZEKÂLI VE YETENEKLİ ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ EĞİTİM DURUMLARI”. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi 5/1 (01 Ağustos 2022): 1-21. https://izlik.org/JA45BC99SF.

JAMA

1.Ağca E, Büyük U, Tanık Önal N. FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN ÜSTÜN ZEKÂLI VE YETENEKLİ ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ EĞİTİM DURUMLARI. EYYAD. 2022;5:1–21.

MLA

Ağca, Erhan, vd. “FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN ÜSTÜN ZEKÂLI VE YETENEKLİ ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ EĞİTİM DURUMLARI”. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, c. 5, sy 1, Ağustos 2022, ss. 1-21, https://izlik.org/JA45BC99SF.

Vancouver

1.Erhan Ağca, Uğur Büyük, Nagihan Tanık Önal. FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN ÜSTÜN ZEKÂLI VE YETENEKLİ ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ EĞİTİM DURUMLARI. EYYAD [Internet]. 01 Ağustos 2022;5(1):1-21. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45BC99SF