Fen Eğitiminde Boş Kalan Sıralar: Nedenler, Beklentiler ve Çözüm Önerileri
Öz
Son yıllarda eğitim fakültelerine olan ilginin azalması ve öğretmenlik mesleğinin cazibesini yitirmesi önemli bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Fen bilgisi ve ilköğretim matematik öğretmenliği gibi bir zamanlar popüler olan bölümlerin kontenjanlarının dolmaması bu durumun somut göstergesidir. Bu bölümlere olan ilginin azalması, bu programların kontenjanlarının dolmaması ve öğretmenlik mesleğine olan talebin düşmesi değişen yaşam koşulları ile açıklanmaya çalışılsa da altında yatan diğer nedenlerin ayrıntılı olarak incelenmesi gerekmektedir. Öğretmen adaylarının mesleği isteyerek seçmelerinin, meslekteki başarılarını olumlu etkilediği düşüncesinden hareketle çalışmada öğretmenlik mesleğine yönelik tercihlerin azalmasının nedenleri incelenerek öğretmen adaylarının bu mesleğin tercih oranını artırmaya yönelik öneriler sunmak amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemine ait desenlerden durum çalışması tercih edilmiştir. Çalışma, fen bilgisi öğretmenliği bölümüne yeni kayıt yaptıran 13 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Veriler, yazarlar tarafından oluşturulan demografik ve dört açık uçlu sorudan oluşan yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla çevrimiçi platformlar ve yazılı form üzerinden toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analiziyle analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, katılımcıların büyük çoğunluğunun mesleği/bölümü sevdiği, çocukluk hayalleri veya rol modellerin etkisiyle bu bölümü tercih ettikleri görülmüştür. Öte yandan atanma oranlarındaki düşüş ve atanma süreçlerinin zorluğu bölümün tercih edilmemesinin en büyük sebepleri olarak ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra, eğitim içeriğinin zorluğu ve alternatif meslek alanlarının cazibesi de tercih edilmeme nedenleri arasında sayılmıştır. Mezun olduktan sonra öğretmenlik yapma isteği, çoğu katılımcı için temel hedef olmasına rağmen, birkaç katılımcı öğretmenliği uzun vadeli bir kariyer olarak görmemektedir. Araştırma sonuçları, öğretmen adaylarının tercihlerini belirlerken kişisel eğilimler kadar mevcut eğitim ve istihdam koşullarının da etkili olduğunu göstermektedir. Mevcut durumunu düzeltilebilmesi ile ilgili atama sayılarının artırılması, atanma koşullarının kolaylaştırılması, lisans eğitim içeriğinin gözden geçirilmesi, öğretmenlik mesleğinin itibarını artırmak için olumlu algı kampanyalarının düzenlenmesi önerilmektedir. Eğitim fakültelerinin kontenjanlarının ihtiyaca göre belirlenmesi ve öğretmen eğitim programlarının güncellenmesi de öneriler arasında yer almaktadır.
Anahtar Kelimeler
Öğretmenlik mesleği, Fen Bilgisi öğretmenliği, İtibar kaybı, Meslek tercihi
Etik Beyan
Yapılan bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.
Kaynakça
- Ahmad, N. J., Ishak, N. A., Samsudin, M. A., Meylani, V., & Said, H. M. (2019). Pre-service science teachers in international teaching practicum: Reflection of the experience. Jurnal Pendidikan IPA Indonesia, 8(3), 308-316. https://doi.org/10.15294/jpii.v8i3.18907.
- Akbulut, Ö., & Karakuş, F. (2011). The investigation of secondary school science and mathematics pre-service teachers' attitudes towards teaching profession. Educational Research Review, 6, 489-496.
- Akyüz, Y. (1999). Türk Eğitim Tarihi (Başlangıçtan 1999’a). 7. Baskı. Alfa Yay.
- Aydın, A. M., & Arastaman, G. (2024). Öğretmen istihdam politikalarının beşerî ve sosyal sermaye kuramı açısından incelenmesi, eleştirel bir yaklaşım. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, 41-3(2), 29-45. https://doi.org/10.52597/buje.1293680
- Baş, H., & Nural, E. (2023). Türkiye’de öğretmen yetiştirme uygulamalarında yaşanan sorunların belirlenmesi ve çözüm önerilerine ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 4(1), 16-46.
- Bavlı, Ö. (2009). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin spora başlama, bölümü seçme nedenleri ve geleceğe yönelik beklentilerinin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(3), 239-246.
- Bayındır, N., & Bolat, E. (2024). Öğretmen Adaylarının kariyer planları ve mesleki beceri beklentileri. International Journal of Education and New Approaches, 7(2), 99-111. https://doi.org/10.52974/jena.1555152
- Baykara Pehlivan, K. (2008). Sınıf öğretmeni adaylarının sosyo-kültürel özellikleri ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları üzerine bir çalışma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 151-168.
- Birzina, R., Cedere, D., Dudareva, I., & Logins, J. (2023). Science students: Would I like to be a stem teacher? In L. Daniela (Ed.), Human, technologies and quality of education, (pp. 418-434). The University of Latvia Press. https://doi.org/10.22364/htqe.2023.33.
- Bozdoğan, A. E., Aydın, D., & Yıldırım, K. (2007). Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 8(2), 83-97.