İşletme Sermayesi Finanslama Stratejilerinin Finansal Performans Üzerine Etkisi: Borsa İstanbul Uygulaması

Öz

Bu çalışma, Borsa İstanbul’da işlem gören imalat firmalarında cari oran ve buna dayalı finansman stratejilerinin finansal performans üzerindeki etkilerini incelemektedir. 2014Q1-2023Q4 dönemini kapsayan panel veri seti kullanılmış, kontrol değişkenleri olarak kaldıraç, firma büyüklüğü ve firma yaşı dikkate alınmıştır. Cari oran, ROA, ROE, Tobin’s Q, MVA ve F/S ile ilişkilendirilmiş; sabit ve rassal etkiler modelleri Hausman testiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, yüksek cari oranların özellikle ROA ve ROE üzerinde pozitif ve anlamlı etkisi olduğunu göstermektedir. Piyasa temelli göstergelerde etkisi sınırlı kalmakta, F/S oranında ise düşük düzeyde anlamlı etkiler gözlenmektedir. Bu sonuçlar, etkin likidite yönetiminin firma kârlılığı ve değerlemesi açısından önemini ortaya koymaya çalışmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İşletme Sermayesi
• Cari Oran
• Firma Değeri
• Likidite
• Panel Veri

The Effect Of Working Capital Financing Strategies On Financial Performance: An Application On Borsa İstanbul

Öz

This study examines the impact of the current ratio and related financing strategies on the financial performance of manufacturing firms listed on Borsa Istanbul. The analysis uses a panel dataset covering 2014Q1–2023Q4, with leverage, firm size, and age as control variables. The current ratio is linked to five performance measures: ROA, ROE, Tobin’s Q, MVA, and P/S, and fixed and random-effects models were evaluated using the Hausman test. Results indicate that higher current ratios have a positive and significant effect on ROA and ROE, while their impact on market-based measures is limited. Low but significant effects are observed for P/S. These findings highlight the importance of effective liquidity management for profitability and firm valuation.

Anahtar Kelimeler

• Working Capital Management
• Current Ratio
• Firm Value
• Liquidity
• Panel Data

Kaynakça

1. Akbulut, R. (2011). İMKB’de imalat sektöründeki işletmelerde işletme sermayesi yönetiminin kârlılık üzerindeki etkisini ölçmeye yönelik bir araştırma. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 40(2), Article 2. https://dergipark.org.tr/en/pub/iuisletme/issue/9250/115727
2. Akgüç, Ö. (2010). Finansal yönetim (9. baskı). Avcıol Basım Yayın. Aksoy, A., ve Yalçıner, K. (2013). İşletme sermayesi yönetimi (5. baskı). Detay Yayıncılık.
3. Akyüz, K. C., Yıldırım, İ., Akyüz, İ., Ersen, N., Aydın, A., ve Üçüncü, K. (2019). Kâğıt ve Kâğıt Ürünleri Sanayi Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerde Çalışma Sermayesi ve Kârlılık İlişkisi. Duzce University Journal of Science and Technology, 7(3), Article 3. https://doi.org/10.29130/dubited.527565
4. Albayrak, A. S. (2005). Çoklu doğrusal bağlantı halinde en küçük kareler tekniğinin alternatifi yanlı tahmin teknikleri ve bir uygulama. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 105–126.
5. Altaf, N., ve Shah, F. A. (2018). How does working capital management affect the profitability of Indian companies? Journal of Advances in Management Research, 15(3), 347-366. https://doi.org/10.1108/JAMR-06-2017-0076
6. Altan, M., ve Şekeroğlu, G. (2013). Çalışma sermayesi finansman stratejilerinin firma kârlılığı üzerine etkileri: İMKB’de kayıtlı firmalar üzerinde bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30, 223–228
7. Apak, S., ve Demirel, E. (2010). Finansal yönetim (Cilt 2, 1. baskı). Papatya Yayıncılık Eğitim.
8. Aregbeyen, O. (2013). The effects of working capital management on the profitability of Nigerian manufacturing firms. Journal of Business Economics and Management, 14(3), 520-534. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=355138

9. Atmaca, M. (2016). Finansal oranlar aracılığıyla çalışma sermayesi bileşenlerinin kârlılığa etkisi: Borsa İstanbul’da işlem gören kimya, plastik ve kauçuk şirketlerinde bir araştırma. Yönetim Bilimleri Dergisi, 14(28), 649–699.
10. Aydın, N., Başar, M., ve Çoşkun, M. (2015). Finansal yönetim (2. baskı). Detay Yayıncılık.
11. Aydoğuş, B. (2014). Çalışma Sermayesi Yönetiminin Firma Kârlılığı Üzerine Etkisi: 2003-2012 İMKB Uygulaması [Yüksek Lisans Tez, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü]. http://acikerisim.aku.edu.tr/xmlui/handle/11630/2858
12. Baltagi, B. H. (2005). Econometric analysis of panel data (3rd ed.). John Wiley & Sons Ltd.
13. Başar, A. B. (2019). İşletmelerde çalışma sermayesi yönetimi ve kârlılık ile ilişkisi: Bist’te işlem gören imalat sanayi işletmelerine yönelik bir uygulama [masterThesis, Anadolu Üniversitesi- Sosyal Bilimler Enstitüsü]. https://earsiv.anadolu.edu.tr/xmlui/handle/11421/26247
14. Breusch, T. S., & Pagan, A. R. (1980). The Lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. The Review of Economic Studies, 47(1), 239–253.
15. Chatterjee, S. (2010). The Impact of Working Capital Management on the Profitability of the Listed Companies in the London Stock Exchange (SSRN Scholarly Paper 1587249). Social Science Research Network. https://papers.ssrn.com/abstract=1587249
16. Coşkun, E., ve Kök, D. (2011). Calisma Sermayesi Politikalarinin Kârlilik Uzerine Etkisi: Dinamik Panel Uygulamasi. Ege Academic Review, 11, 75-85.
17. Çakır, H. M., ve Küçükkaplan, İ. (2012). Analyzing Effects of Working Capital Component on Profitability and Valuation at Manufacturing Firm in ISE for 2000 – 2009 Period. The Journal of Accounting and Finance, 53, Article 53. https://dergipark.org.tr/en/pub/mufad/issue/35632/396094
18. Çanakçıoğlu, M., ve Ersan, O. (2020). İşletme Sermayesi Yönetiminin Firma Performansı Üzerindeki Etkisi: Çimento Şirketleri Üzerine Bir Araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(3), Article 3. https://isarder.org/index.php/isarder/article/view/1178
19. Çekiç İşcanoğlu, A., ve Gültekin, H. (2019). R uygulamalı panel veri analizi ve ampirik bir uygulama (1. baskı). Ekin Yayınevi.
20. Çerçel, Ö. N., ve Sökmen, A. G. (2019). Çalışma Sermayesi Yönetiminin Firma Kârlılığı Üzerindeki Etkisi: BİST’te İşlem Gören Metal Eşya, Makine ve Gereç Yapım Sektörü Üzerinde Bir Araştırma. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), Article 2. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cagsbd/issue/51317/668346
21. Çınar, M. (2021). Panel veri ekonometrisi (1. baskı). Ekin Yayınevi.
22. Çınar, Ö., ve Kaymaz, M. T. (2020). Çalışma Sermayesi ile Firma Kârlılığı İlişkisinin Panel Veri ile Analizi: BIST’te Kayıtlı Üretim Firmaları Üzerine Bir Uygulama 2009-2018. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23, Article 23. https://dergipark.org.tr/en/pub/igdirsosbilder/issue/66830/1045280
23. Durdu, D., ve Aydin, Y. (2021). The Effect of Working Capital Management on Firm Profitability: An Application on Food, Beverage and Tobacco Industry in BIST. Kesit Akademi, 7(29), 437-453. https://doi.org/10.29228/kesit.52703
24. Edi, N., ve Saad, N. (2010). Working Capital Management: The Effect of Market Valuation and Profitability in Malaysia. International Journal of Business and Management, 5(11). https://doi.org/10.5539/ijbm.v5n11p140
25. Elbadry, A. (2018). The Determinants of Working Capital Management in the Egyptian SMEs. Accounting and Finance Research, 7(2), 155-155. https://ideas.repec.org//a/jfr/afr111/v7y2018i2p155.html
26. Erasmus, P. D. (2010). Working capital management and profitability: The relationship between the net trade cycle and return on assets. Management Dynamics : Journal of the Southern African Institute for Management Scientists, 19(1), 2-10. https://doi.org/10.10520/EJC69758
27. Erbul, M., ve Özdemir, F. S. (2021). Çalışma sermayesi yönetiminin firma performansı üzerindeki etkisi: Borsa İstanbul Yıldız Endeksinde bir uygulama. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), Article 1. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.820727
28. Erbul, M., ve Özdemir, F. S. (2021). Çalışma sermayesi yönetiminin firma performansı üzerindeki etkisi: Borsa İstanbul yıldız endeksinde bir uygulama. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 335–348.
29. Erdoğan, E. Z. (2019). Çalışma Sermayesi yönetiminin işletme kârlılığına Etkisi: Borsa İstanbul uygulaması [Yüksek Lisans Tez, Marmara Üniversitesi]. https://www.proquest.com/docview/2476835068/abstract/5EE2BE4F56004599PQ/1
30. Eskin, İ., ve Güvemli, B. (2020). Çalışma Sermayesi Yönetiminin Kârlılığa Etkisi: Borsa İstanbul 50 Endeksi Örneği. The Journal of Accounting and Finance, 85, Article 85. https://doi.org/10.25095/mufad.673679
31. Fettahoğlu, S., ve Farah, A. H. S. (2017). İşletme Sermayesi Finanslama Stratejilerinin İşletme Kârlılığı Üzerindeki Etkisini Belirlemeye Yönelik Bir Uygulama. Elektronik Mesleki Gelişim Ve Araştırmalar Dergisi, 4(2), Article 2.
32. Ghodrati, H., ve Ghanbari, J. (2014). A study on relationship between working capital and profitability. Management Science Letters, 4, 1675-1684. https://doi.org/10.5267/j.msl.2014.7.017
33. Gorondutse, A. H., Ali, R. A., Abubakar, A., ve Naalah, M. N. I. (2017). The effect of working capital management on SMEs profitability in Malaysia. Polish Journal of Management Studies, 16(2), 99-109. https://doi.org/10.17512/pjms.2017.16.2.09
34. Gündüz, H. İ. (2014). Panel veri modellerinde parametre homojenlik testlerinin performanslarının karşılaştırılması ve risk ile getiri oranı arasındaki ilişkinin analizi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
35. Güzel, S., ve Kırışkan Çetin, I. (2016). Global economic crisis and effectiveness of public spending: The EU practice. Journal of Life Economics, 3(3), 139–158.
36. Hayajneh, O., & Ait Yassine, F. (2011). The impact of working capital efficiency on profitability: An empirical analysis on Jordanian manufacturing firms. International Research Journal of Finance and Economics, 66, 67–76.
37. Helhel, Y., ve Karasakal, S. (2017). Konaklama İşletmelerinde Çalışma Sermayesi Yönetiminin Kârlılık Performansına Etkisi: Borsa İstanbul’da (Bist) Bir Uygulama. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 14(3), Article 3. https://doi.org/10.24010/soid.369902
38. Hoyos, R. E., & Sarafidis, V. (2006). Testing for cross-sectional dependence in panel-data models. The Stata Journal, 6(4), 482–496.
39. İçigen, F. K., ve Karaş, G. (2017). İşletme Sermayesi Yönetiminin Kârlılık Üzerine Etkisinin Araştırılması. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(4), Article 4. https://dergipark.org.tr/en/pub/klujfeas/issue/32584/364125
40. Justine, L., ve Firdausy, C. M. (2023). Pengaruh capital structure, working capital turnover, dan working capital management terhadap profitabilitas perusahaan kontraktor yang tercatat di BEI Indonesia. Jurnal Manajemen Bisnis dan Kewirausahaan, 7(2), 343-355. https://doi.org/10.24912/jmbk.v7i2.23356
41. Karagözoğlu, G., Aktaş, R., & Kayalıdere, K. (2019). Çalışma sermayesi ile faaliyet performansı göstergesi olan etkinlik arasındaki ilişkinin tespiti. The Journal of Accounting and Finance, 83, 231–248.
42. Kendirli, S., ve Çankaya, M. (2016). Bist Turizm Endeksindeki Şirketlerde İşletme Sermayesi Yönetiminin Kârlılık Üzerindeki Etkisini Ölçmeye Yönelik Bir Araştırma. International Review of Economics and Management, 4(2), Article 2. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iremjournal/issue/15724/301466
43. Kendirli, S., ve Konak, F. (2014). İşletme (Çalışma) Sermayesi Yönetiminin Firma Performansı Üzerindeki Etkisi: Bist Gıda, İçecek Endeksi Uygulaması. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 41, Article 41. https://dergipark.org.tr/en/pub/abuhsbd/issue/32979/366620
44. Marisetty, N., ve Hegde, S. (2022). Impact of Working Capital Management on Profitability and Market value of the Logistics Industry. 5. https://doi.org/10.47191/ijcsrr/V5-i11-24
45. Meah, M. R., Sen, K., ve Sahabuddin, M. (2021). Do Working Capital Decision and Efficiency of Working Capital Management Contribute to the Profitability? Evidence from Bangladesh. Asia-Pacific Journal of Management Research and Innovation, 17, 2319510X2110473. https://doi.org/10.1177/2319510X211047368
46. Mercangöz Adıgüzel, B. (2023). Ulaştırma ve lojistik sektörü şirketlerinin kârlılıklarını etkileyen faktörlerin panel veri analizi ile araştırılması (1. baskı). Ekin Yayınevi.
47. Mırtagıoğlu, H., Yiğit, S., Mendeş, E., ve Mendeş, M. (2014). A Monte Carlo simulation study for comparing performance of some homogeneity of variances tests. Journal of Applied Quantitative Methods, 12(1), 1–11.
48. Munir, A. (2017). The Working Capital Management and ProfitabilityAnalysis on The Leading Dairy Food Industries in Indonesia. JAAF (Journal of Applied Accounting and Finance), 1(1), Article 1. https://doi.org/10.33021/jaaf.v1i1.262
49. Nazir, M. S., ve Afza, T. (2009). Working Capital Requirements and the Determining Factors in Pakistan. The IUP Journal of Applied Finance, 15, 28-38.
50. Nguyen, N. (2023). Effect of net working capital management on the profitability of energy business companies listed on the stock market of Vietnam. Journal of Economics, Finance and Management Studies, 6(4), 1809–1817.
51. Nurhidayat, D., ve Thamrin, H. (2023). The Impact of Working Capital Management on Financial Performance, Evidence from Automotive ve Components Industry. JOURNAL OF ECONOMICS, FINANCE AND MANAGEMENT STUDIES, 06(2). https://doi.org/10.47191/jefms/v6-i2-44
52. O’Brien, R. M. (2007). A caution regarding rules of thumb for variance inflation factors. Quality & Quantity, 41, 673–690.
53. Okka, O. (2005). Finansal yönetime giriş (1. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
54. Öztürk, E., ve Kaba, F. (2021). İşletme sermayesi yönetiminin kârlılık üzerindeki etkisi: Borsa İstanbul (BİST) örneği. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 2(2), 27–38.
55. Palombini, N., ve Nakamura, W. (2012). Key factors in working capital management in the Brazilian market. Revista de Administração de Empresas, 52, 55-69. https://doi.org/10.1590/S0034-75902012000100005
56. Pandit, S. (2023). A study on working capital management of selected automobile companies. A Global Journal Social Sciences, 4(2), 8–18.
57. Pesaran, M. H. (2004). General diagnostic tests for cross section dependence in panels. Working paper. University of Cambridge.
58. Pesaran, M. H. (2007). A simple panel unit root test in the presence of cross-section dependence. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 265–312.
59. Pesaran, M. H., & Yamagata, T. (2008). Testing slope homogeneity in large panels. Journal of Econometrics, 142(1), 50–93.
60. Pesaran, M. H., Smith, R. P., Yamagata, T., & Hvozdyk, L. (2009). Pairwise tests of purchasing power parity. Econometric Reviews, 28(6), 495–521.
61. Polat, M., ve Yıldız, E. (2022). Çalışma sermayesi yönetiminin işletme kârlılığı ve faaliyet etkinliği üzerindeki etkisi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23, 167–184.
62. Poyraz, E. (2012). İşletme sermayesi finansman stratejilerinin kârlılık oranları üzerindeki etkisi (Akbank T.A.Ş. uygulaması). Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1), 47–56.
63. Sağlam, M., ve Karaca, S. S. (2015). Çalışma Sermayesi Unsurlarının Firma Kârlılığına Etkisi: Borsa İstanbul Şirketleri Üzerine Bir Uygulama. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 10(1), Article 1. https://dergipark.org.tr/en/pub/gopsbad/issue/48579/617073
64. Songur, M. (2019). Yapısal kırılmalar altında satın alma gücü paritesi hipotezinin geçerliliği: Avrasya ülkeleri örneği. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(17), 567–585.
65. Susuz, M. (2019). İşletmelerde çalışma sermayesi yönetimi ve kârlılık ile ilişkisi: BİST’te işlem gören imalat sanayi işletmelerine yönelik bir uygulama [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
66. Swamy, P. (1971). Statistical inference in random coefficient regression models. Springer Berlin Heidelberg.
67. Şak, N. (2018). Panel birim kök testleri. In S. Güriş (Ed.), Uygulamalı panel veri ekonometrisi (ss. 261–314). Der Kitabevi.
68. Taghizadeh Khanqah, V., Mohsen, A., ve Mohammadreza, E. (2012). The Impact of Working Capital Management Policies on Firm’s Profitability and Value: Evidence from Iranian Companies. International Research Journal of Finance and Economics, 88, 155-192.
69. Tahir, M., ve Anuar, M. B. A. (2016). The determinants of working capital management and firms performance of textile sector in pakistan. Quality ve Quantity, 50(2), 605-618. https://doi.org/10.1007/s11135-015-0166-4
70. Tatoğlu Yerdelen, F. (2024). Panel veri ekonometrisi (7. baskı). Beta Basım Yayım.
71. Topçuoğlu, F. (2018). Çalışma sermayesi yönetiminin firma kârlılığı üzerine etkileri: BİST şirketleri üzerine bir araştırma [Yüksek Lisans Tez, Burdur Mehmet Akif Üniversitesi]. https://acikbilim.yok.gov.tr/handle/20.500.12812/241047
72. Toraman, C., ve Sönmez, A. R. (2021). Çalışma Sermayesi Bileşenlerinin Sektörel Ortalamalar Üzerindeki Etkisi: İmalat Sektörü Üzerine Bir Uygulama. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 68, Article 68. https://doi.org/10.51290/dpusbe.876655
73. Türkmen, S. Y., ve Söylemez, Y. (2019). İşletme sermayesi unsurlarının firma kârlılığı üzerindeki etkisi: BİST demir çelik metal ana sanayi sektörü örneği. Maliye ve Finans Yazıları, 111, 11–32.
74. Türkmen, S. Y., ve Söylemez, Y. (2019a). İşletme Sermayesi Unsurlarının Firma Kârlılığı Üzerindeki Etkisi: Bist Demir Çelik Metal Ana Sanayi Sektörü Örneği. Maliye ve Finans Yazıları, 111, Article 111. https://doi.org/10.33203/mfy.431831
75. Uluyol, O., ve Türk, V. E. (2013). Finansal rasyonların firma değerine etkisi: Borsa İstanbul’da (BİST) bir uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(1), 365–384.
76. Uyar, U., ve Rashıd, A. (2021). İşletme Sermayesi Yönetiminin Teknoloji Firmalarının Özsermaye Kârlılığı Üzerine Etkisi. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 8(2), Article 2. https://doi.org/10.47097/piar.969867
77. Ün, T. (2018). Panel veri modellerinin varsayımlarının testi. In S. Güriş (Ed.), Uygulamalı panel veri ekonometrisi (ss. 75–101). Der Kitabevi.
78. Ünal, H. (2023). Stata uygulamalı panel veri analizi (1. baskı). Gazi Kitabevi.
79. Yeni̇Su, E. (2019). Finansal Tabloların Oran Analizi İle İncelenmesi: Adese Örneği. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 19-45. https://doi.org/10.38122/ased.537634
80. Yıldırım, K., Mercan, M., ve Kostakoğlu, F. (2013). Satın alma gücü paritesinin geçerliliğinin test edilmesi: Zaman serisi ve panel veri analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 8(3), 75–95.
81. Yıldız, B., ve Deniz, T. İ. (2020). BİST Yıldız Endeksinde İşlem Gören Firmaların Kârlılıklarına Etki Eden Çalışma Sermayesi Faktörleri. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 5(1), Article 1. https://doi.org/10.30784/epfad.697653
82. Yıldız, B., ve Deniz, T. İ. (2020). BİST Yıldız Endeksinde işlem gören firmaların kârlılıklarına etki eden çalışma sermayesi faktörleri. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 5(1), 91–110.
83. Yıldız, L. (2019). BİST metal ana endeksinde yer alan işletmelerin özsermaye kârlılığına etki eden çalışma sermayesi faktörleri [Yüksek Lisans Tez, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi]. https://acikbilim.yok.gov.tr/handle/20.500.12812/254572
84. Yılmaz Türkmen, S. (2018). Çalışma sermayesi yönetimi. İçinde A. Gündoğdu (Ed.), Finansal yönetim (ss. 175–192). Seçkin Yayınevi.
85. Zafar, H., ve Siddiqui, D. A. (2023). Impact of Working Capital Management on Companies’ Financial Performance: A Case Study of Pharmaceutical Companies in Pakistan (SSRN Scholarly Paper 4432531). Social Science Research Network. https://doi.org/10.2139/ssrn.4432531
86. Zengin, N., Şenol, Z., ve Yıldız, Z. (2017). Firma Kârlılığının İşletme Sermayesi Üzerine Etkisi: Bist Uygulaması (2005-2015). Paradoks Ekonomi Sosyoloji ve Politika Dergisi, 13(2), Article 2. https://dergipark.org.tr/en/pub/paradoks/issue/31232/310986