ÇALIŞMA SERMAYESİ YÖNETİMİNİN OPERASYONEL ETKİNLİK ÜZERİNE ETKİLERİ: BIST Kimya Petrol ve Plastik Şirketleri Üzerine Panel Veri Analizi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul'da (BİST) işlem gören kimya, plastik ve petrol sektöründeki işletmelerde çalışma sermayesi yönetimi ile operasyonel etkinlik arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışma sermayesi yönetimi, işletmelerin kısa vadeli finansal sürdürülebilirliği ve operasyonel etkinliği açısından önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Özellikle üretim yoğun sektörlerde stok yönetimi, tahsil süreçleri ve nakit dönüşüm yapısı işletmelerin faaliyet etkinliğini doğrudan etkileyebilmektedir. Kimya, plastik ve petrol sektörleri; üretim süreçleri, stok bağımlılığı ve maliyet yapıları nedeniyle çalışma sermayesi yönetiminin öneminin yüksek olduğu sektörler arasında yer almaktadır. Çalışma sermayesi yönetimi ile işletme performansı arasındaki ilişki literatürde sıkça incelenmiş olmakta ve çalışma sermayesinin operasyonel etkinlik üzerindeki etkilerine odaklanan araştırmalar daha sınırlıdır. Bu kapsamda işletmelerin çalışma sermayesi yapısını temsil eden finansal göstergelerin operasyonel etkinlik üzerindeki etkileri panel veri analizi yöntemiyle test edilmiştir. Araştırma kapsamında kimya, plastik ve petrol sektöründeki 38 işletme ve 12 döneme ait yıllık raporlar analiz edilmiştir. Değerlendirmede kullanılan bulgulara göre, cari oranın nakit dönüşüm süresi ve alacak tahsil süresi üzerinde pozitif ve anlamlı etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Kaldıraç oranının alacak tahsil süresi üzerinde pozitif, stok devir hızı üzerinde ise negatif ve anlamlı etkisi tespit edilmiştir. Aktif büyüme oranının stok devir hızını olumsuz etkilediği, satış büyüme oranının ise nakit dönüşüm süresi ve alacak tahsil süresi üzerinde operasyonel etkinliği desteklediği belirlenmiştir. Hausman testi sonuçlarına göre modellerin tahmininde sabit etkiler yaklaşımı tercih edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Çalışma Sermayesi Yönetimi
• Operasyonel Etkinlik
• Panel Veri Analizi
• Kimya Sektörü
• BİST.

Etik Beyan

Araştırmada kamuya açık finansal veriler kullanılması sebebiyle etik kurul izni gerektirmemektedir.

THE IMPACT of WORKING CAPITAL MANAGEMENT on OPERATIONAL EFFICIENCY: a Panel Data Analysis of BIST Chemical Petroleum and Plastic Companies

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between working capital management and operational efficiency in firms operating in the chemical, plastic, and petroleum sectors listed on Borsa Istanbul (BIST). Working capital management is considered an important factor for the short-term financial sustainability and operational efficiency of firms. Particularly in production-intensive sectors, inventory management, collection processes, and cash conversion structures can directly affect operational efficiency. The chemical, plastic, and petroleum sectors are among the industries in which working capital management is of particular importance due to their production processes, inventory dependency, and cost structures. Although the relationship between working capital management and firm performance has been widely examined in the literature, studies focusing on the effects of working capital management on operational efficiency remain limited. In this context, the effects of financial indicators representing firms’ working capital structures on operational efficiency were tested using panel data analysis. Within the scope of the study, annual reports of 38 firms from the chemical, plastic, and petroleum sectors covering 12 periods were analyzed. The findings indicate that the current ratio has a positive and significant effect on both the cash conversion cycle and the accounts receivable collection period. The leverage ratio was found to have a positive and significant effect on the accounts receivable collection period, while its effect on inventory turnover was negative and significant. Asset growth was found to have a negative effect on inventory turnover, whereas sales growth was found to support operational efficiency through its effects on the cash conversion cycle and the accounts receivable collection period. According to the Hausman test results, the fixed effects approach was preferred for model estimation.

Anahtar Kelimeler

• Keywords: Working Capital Management
• Operational Efficiency
• Panel Data Analysis
• Chemical Sector
• BIST.

Etik Beyan

This study does not require ethics committee approval, as it exclusively utilizes publicly available financial data.

Kaynakça

1. Ayrıçay, Y., Kılıç, M. ve Güner, Y. (2021). Çalışma sermayesinin firma kârlılığı üzerindeki etkisi: BİST KOBİ sanayi işletmelerinde bir araştırma. Business & Management Studies: An International Journal, 9(4), 1238–1254. https://doi.org/10.15295/bmij.v9i4.1861
2. Chamberlain, T. W. ve Aucouturier, J. (2021). Working capital management and firm performance: Some evidence from Europe. International Advances in Economic Research, 27(4), 321–323. https://doi.org/10.1007/s11294-022-09839-6
3. Çanakçıoğlu, M. ve Ersan, O. (2020). İşletme sermayesi yönetiminin firma performansı üzerindeki etkisi: Çimento şirketleri üzerine bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(3), 2749–2763. https://doi.org/10.20491/isarder.2020.1005
4. Çınar, Ö. ve Kaymaz, M. T. (2020). Çalışma sermayesi ile firma kârlılığı ilişkisinin panel veri ile analizi: BİST'te kayıtlı üretim firmaları üzerine bir uygulama 2009–2018. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (23), 593–616.
5. Deloof, M. (2003). Does working capital management affect profitability of Belgian firms? Journal of Business Finance & Accounting, 30(3–4), 573–588. https://doi.org/10.1111/1468-5957.00008
6. Drukker, D. M. (2003). Testing for serial correlation in linear panel-data models. The Stata Journal, 3(2), 168–177. https://doi.org/10.1177/1536867X0300300206
7. Elbadry, A. (2018). The determinants of working capital management in the Egyptian SMEs. Accounting and Finance Research, 7(2), 155–165. https://doi.org/10.5430/afr.v7n2p155
8. Erdem Çankaya, B. ve Ürkmez, M. (2025). Borsa İstanbul çimento sektöründe kârlılığın belirleyicileri: Nakit akışı ve faaliyet etkinliği perspektifi. Bookarion Journal of Social Sciences, 1(1), 49–60. https://doi.org/10.64734/bjss.1-1-04

9. Gaur, V. ve Kesavan, S. (2015). The effects of firm size and sales growth rate on inventory turnover performance in the U.S. retail sector. In N. Agrawal ve S. A. Smith (Eds.), Retail supply chain management: Quantitative models and empirical studies (2nd ed., s. 25–52). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-7562-1_3
10. Jaworski, J. ve Czerwonka, L. (2022). Which determinants matter for working capital management in energy industry? The case of European Union economy. Energies (19961073), 15(9), N.PAG. https://doi.org/10.3390/en15093030
11. Kaya, E., Konuk, F. ve Kaya, Ö. (2021). The relationship between working capital and firm performance: A heterogeneous panel application. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 4(2), 151–164.
12. Kaya, G. A. (2025). BİST gıda, içecek ve tütün sektöründe kârlılığı belirleyen faktörlerin panel veri analizi ile incelenmesi. Alanya Akademik Bakış, 9(1), 258–270.
13. Kayani, U. N., Silva, T. A. D. ve Gan, C. (2021). Corporate governance and working capital management—Inclusive approach for measuring the firm performance. Review of Pacific Basin Financial Markets and Policies, 24(02), 2150015. https://doi.org/10.1142/S0219091521500156
14. Kıymaz, H., Haque, S. ve Choudhury, A. A. (2024). Working capital management and firm performance: A comparative analysis of developed and emerging economies. Borsa Istanbul Review, 24, 634–642. https://doi.org/10.1016/j.bir.2024.03.004
15. Kumar, S. S., Sawarni, K. S., Roy, S. ve Naresh, G. (2024). Influence of working capital efficiency on firm's composite financial performance: Evidence from India. International Journal of Productivity and Performance Management, 73(9), 2787–2806. https://doi.org/10.1108/IJPPM-07-2023-0374
16. Laghari, F., Ahmed, F. ve López García, M. de las N. (2023). Cash flow management and its effect on firm performance: Empirical evidence on non-financial firms of China. PLOS ONE, 18(6), 1–26. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0287135
17. Laik, J. ve Mirchandani, P. (2023). Effect of seasonality, sales growth rate, and fiscal year end on cash conversion cycle. Decision Sciences, 54, 43–63. https://doi.org/10.1111/deci.12545
18. Lin, Q. ve Wang, Y. (2021). Working capital management, the market environment and corporate performance: Evidence from China. Applied Economics, 53(39), 4505–4516. https://doi.org/10.1080/00036846.2021.1904120
19. Malik, M. S. ve Bukhari, M. (2014). The impact of working capital management on corporate performance: A study of firms in cement, chemical and engineering sectors of Pakistan. Pakistan Journal of Commerce & Social Sciences, 8(1), 134–148.
20. Manolov, T. (2025). Working capital as an indicator of financial sustainability: Empirical study of the chemical industry in Bulgaria. Proceedings of the International Multidisciplinary Scientific GeoConference SGEM, 25, 269–276. https://doi.org/10.5593/sgem2025/5.1/s20.034
21. Mazanec, J. (2022). The impact of working capital management on corporate performance in small–medium enterprises in the Visegrad Group. Mathematics (2227-7390), 10(6), 951. https://doi.org/10.3390/math10060951
22. McNeil, C. R. ve Smythe, T. I. (2009). Division manager lobbying power and the allocation of capital. Financial Review, 44, 59–85. https://doi.org/10.1111/j.1540-6288.2008.00210.x
23. Murrar, A., Paz, V., Yerger, D. ve Batra, M. (2024). Enhancing financial efficiency and receivable collection in the water sector: Insights from structural equation modeling. Utilities Policy, 87. https://doi.org/10.1016/j.jup.2024.101723
24. Nguyen, V. P. (2013). On the relationship between inventory turnover performance and capital intensity and sales growth: Evidence from the listed companies at Ho Chi Minh Stock Exchange. Journal of Economic Development, 215, 86–103. https://doi.org/10.24311/jed/2013.215.09
25. Niskanen, J. ve Niskanen, M. (2006). The determinants of corporate trade credit policies in a bank-dominated financial environment: The case of Finnish small firms. European Financial Management, 12, 81–102. https://doi.org/10.1111/j.1354-7798.2006.00311.x
26. Olayemi, O. (2021). Working capital management and performance of selected firms quoted on Nigeria Stock Exchange. Journal of Accounting & Management (2284-9459), 11(2), 93–104.
27. Özkan, N. ve Kayalı, M. M. (2015). The accrual anomaly: Evidence from Borsa Istanbul. Borsa Istanbul Review, 15(2), 115–125. https://doi.org/10.1016/j.bir.2015.01.002
28. Ramadhanti, A. A. ve Muharam, H. (2024). Analisis pengaruh working capital management (WCM) terhadap profitabilitas perusahaan dengan sales growth sebagai variabel moderasi serta current ratio dan firm size sebagai variabel kontrol (Studi pada perusahaan manufaktur yang terdaftar di Bursa Efek Indonesia periode 2018–2022). Diponegoro Journal of Management, 13(3), 1–14.
29. Richards, V. D. ve Laughlin, E. J. (1980). A cash conversion cycle approach to liquidity analysis. Financial Management, 9(1), 32–38. https://doi.org/10.2307/3665310
30. Sawarni, K. S., Narayanasamy, S. ve Ayyalusamy, K. (2021). Working capital management, firm performance and nature of business: An empirical evidence from India. International Journal of Productivity & Performance Management, 70(1), 179–200. https://doi.org/10.1108/IJPPM-10-2019-0468
31. Sethi, H. S. ve Bapat, V. (2026). Nexus between firm life cycle and working capital management: Evidence from Indian manufacturing firms. Asia-Pacific Financial Markets, 33, 801–829. https://doi.org/10.1007/s10690-025-09521-x
32. Skupieňová, M. ve Koštuříková, I. (2025). Determinants of working capital management of companies in agriculture in the Czech Republic. Agris On-Line Papers in Economics & Informatics, 17(3), 73–87. https://doi.org/10.7160/aol.2025.170307
33. Şamiloğlu, F. ve Demirgüneş, K. (2008). The effect of working capital management on firm profitability: Evidence from Turkey. International Journal of Applied Economics and Finance, 2(1), 44–50.
34. Wan, X., Britto, R. ve Zhou, Z. (2020). In search of the negative relationship between product variety and inventory turnover. International Journal of Production Economics, 222, 107503.
35. Wang, G.-J., Lin, X., Zhu, Y., Xie, C. ve Uddin, G. S. (2026). Corporate ESG performance and systemic risk: A network perspective. Annals of Operations Research, 357(1), 739–777. https://doi.org/10.1007/s10479-024-06163-6
36. Yılmaz, E. ve Koğar, H. (2015). Uç değerle baş etmede kullanılan farklı tekniklerin bazı istatistiksel analiz sonuçları üzerindeki etkisi. Başkent University Journal of Education, 2(1), 61–67.
37. Yücel, T. ve Kurt, G. (2002). Nakit dönüş süresi nakit yönetimi ve kârlılık: İMKB şirketleri üzerinde ampirik bir çalışma. İMKB Dergisi, 6(22), 1–15.