Madde Bağımlılığında Çeşitli Süreçleriyle Zorunlu Askerlik Dönemini Anlamak: Nitel Bir Araştırma

Öz

Madde kullanımı, kullanılan maddenin türüne ve miktarına bağlı olarak kişinin yaşamında çeşitli ve tekrarlı sorunlar oluşturan bir durumdur. Askerlik ise Türkiye’de 20 yaşını doldurmuş erkeklerin hukuki olarak yerine getirmek zorunda oldukları bir yükümlülüktür. Dolayısıyla madde kullanıcıları için askerlik deneyimi, bağımlılık dinamikleri açısından özel bir öneme sahip olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de 20 yaş üstü erkeklerin yasal yükümlülükleri olan askerlik sürecinin, bir madde kullanıcısı açısından nasıl deneyimlendiğini anlamak ve askerliğin bağımlılık dinamikleriyle nasıl ilişkilendiğini keşfetmektir. Çalışmada askerliğini yapmış 8 madde kullanıcısı bireyin deneyimleri üzerinden askerliğin madde kullanımı dinamikleriyle nasıl ilişkilendiği, nitel araştırma desenine uygun olarak ele alınmıştır. Ulaşılan sonuçlar 9 tema altında tasnif edilmiştir. Buna göre askerlik süreci, bağımlı ve ailesi açısından kullanımı sonlandırmak için bir fırsat dönemi olarak görülürken askeriye ortamındaki zorunlu sosyalleşme ve yoğun stres faktörü kullanıcıları askeriyede kullanıma tetikleyici unsurlar olarak belirlenmiştir. Diğer yandan kullanım davranışı bilinen askerlere yönelik üstleri/komutanları tarafından destekleyici bir tutumun geliştirildiği bildirilirken olası olumsuz sonuçlar açısından kullanıcıların risk unsuru olarak değerlendirildiği ve buna uygun görevlere verildiği anlaşılmıştır. Askeriyedeki denetim sisteminin kullanımı zorlaştırmasına karşın verilen görevlerin suiistimal edilerek kullanım davranışının sergilenmesine yönelik girişimlerin olduğu aktarılmıştır. Sonuç olarak askerlik sürecinin, bir madde kullanıcısı açısından ayırıcı dinamiklere sahip olduğu anlaşılmakla birlikte bu durumun bağımlılıkta tedavi ve mücadele programlarında dikkate alınması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Madde Kullanımı
• Bağımlılık
• Zorunlu Askerlik
• Askeri Ortam

Understanding the Mandatory Military Service Period with Various Processes in Substance Addiction: A Qualitative Research

Öz

Substance abuse is a condition creating various and recurrent problems in the life of the person depending on the type and amount of substance used. Military service, on the other hand, is a legal obligation that men over the age of 20 in Turkey have to serve. Therefore, military service, as a process that substance user men have to experience, is a process that needs to be specially analyzed in terms of the dynamics of addiction. For this reason, the aim of this study is to understand how the process of military service, which is legal obligation of men over the age of 20 in Turkey, is experienced by a substance user and to explore how military service is related to addiction dynamics. This study analyzed how military service is related to the dynamics of substance use through the experiences of 8 substance users who have served in military in accordance with the qualitative research design. The results obtained were classified under 9 themes. Accordingly, while the military service is seen as a period of opportunity for the addict and his/her family to end the use, inescapable socialization in the military environment and the intense stress factor were determined as triggering factors for the users to use in the military environment. On the other hand, while it was reported that a supportive attitude was developed by the superiors/commanders towards the soldiers whose substance use behavior was known, it was understood that the users were considered as a risk factor in terms of possible negative consequences and assigned to appropriate tasks. Although the supervision/review/controlling system in the military makes it difficult to use substance, it was reported that there were attempts to abuse the duties assigned to substance user soldiers and exhibit using behavior. In conclusion, it is understood that the military service process has distinctive dynamics for a substance user, and it is recommended that this environment, dynamics and process experienced by users should be taken into consideration in treatment and fighting programmes for addiction.

Anahtar Kelimeler

• Substance Use
• Addiction
• Mandatory Military Service
• Military Environment

Kaynakça

1. Akers, R. L. and Lee, G. (1996). A Longitudinal Test Of Social Learning Theory: Adolescent Smoking. Journal Of Drug İssues, 26(2), 317-343. https://doi.org/10.1177/002204269602600203
2. Aktürk, İ. (2021). Madde Bağımlısı Bireylerin Ailelerinde Babanın Temsili ve Konumu Üzerine Nitel Bir Araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi – Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
3. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri SPSS uygulamalı (6. Baskı). Sakarya: Sakarya Yayıncılık.
4. Ames, G. M., Duke, M. R., Moore, R. S. and Cunradi, C. B. (2009). The impact of occupational culture on drinking behavior of young adults in the US Navy. Journal of Mixed Methods Research, 3(2), 129-150. https://doi.org/10.1177/1558689808328534
5. Armed Forces Health Surveillance Center (AFHSC. (2012). Surveillance snapshot: Recurrent medical encounters associated with alcohol abuse-related diagnostic codes, active component, US Armed Forces, 2001-2010. MSMR, 19(2), 23.
6. Askerlik Kanunu. (1927). T.C. Resmi Gazete (631 – 635, 17 Temmuz 1927).
7. Barutçu, A. (2013). Türkiye'de Erkeklik İnşasının Bedensel ve Toplumsal Aşamaları. (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kadın Çalışmaları Anabilim Dalı, Ankara.
8. Bebarta, V. S., Ramirez, S. and Varney, S. M. (2012). Spice: a new “legal” herbal mixture abused by young active duty military personnel. Substance abuse, 33(2), 191-194. https://doi.org/10.1080/08897077.2011.637610

9. Berry-Cabán, C. S., Ee, J., Ingram, V., Berry, C. E. and Kim, E. H. (2013). Synthetic cannabinoid overdose in a 20-year-old male US soldier. Substance abuse, 34(1), 70-72. https://doi.org/10.1080/08897077.2012.677754
10. Berry-Cabán, C. S., Kleinschmidt, P. E., Rao, D. S., & Jenkins, J. (2012). Synthetic cannabinoid and cathinone use among US soldiers. U.S. Army Medical Department journal, 19–24.
11. Beyazyürek, M. ve Şatır, T. T. (2000). Madde kullanım bozuklukları. Psikiyatri Dünyası, 4(2), 50-56.
12. Bilici, R., Karakaş Uğurlu, G., Tufan, E., Güven, T. ve Uğurlu, M. (2012). Bir bağımlılık merkezinde yatarak tedavi gören hastaların sosyodemografik özellikleri. Fırat Tıp Dergisi, 17(4), 223-227.
13. Blume, A. W., Schmaling, K. B., & Russell, M. L. (2010). Stress and alcohol use among soldiers assessed at mobilization and demobilization. Military Medicine, 175, 400–404.
14. Branstetter, S. A., Low, S. and Furman, W. (2011). The influence of parents and friends on adolescent substance use: A multidimensional approach. Journal of substance use, 16(2), 150-160. https://doi.org/10.3109/14659891.2010.519421
15. Bray, R. M., Fairbank, J. A. and Marsden, M. E. (1999). Stress and substance use among military women and men. The American journal of drug and alcohol abuse, 25(2), 239-256. https://doi.org/10.1081/ADA-100101858
16. Bray, R. M., Fairbank, J. A. and Marsden, M. E. (1999a). Stress and substance use among military women and men. The American journal of drug and alcohol abuse, 25(2), 239-256. https://doi.org/10.1081/ADA-100101858
17. Bray, R. M., Pemberton, M. R., Hourani, L. L., Witt, M., Olmsted, K. R., & Brown, J. M. (2009). 2008 Department of Defense survey of health related behaviors among active duty military personnel. Report prepared for TRICARE Management Activity, Office of the Assistant Secretary of Defense (Health Affairs) and US Coast Guard.
18. Bray, R. M., Pemberton, M. R., Hourani, L. L., Witt, M., Rae Olmsted, K. L., Brown, J. M., ... Bradshaw, M. (2009). 2008 Department of defense survey of health related behaviors among active duty military personnel. (RTI/10940-FR) . Research Triangle Park, NC: Research Triangle Institute.
19. Bray, R. M., Pemberton, M. R., Lane, M. E., Hourani, L. L., Mattiko, M. J., & Babeu, L. A. (2010). Substance use and mental health trends among U.S. military active duty personnel: Key findings from the 2008 DoD health behavior survey. Military Medicine, 175, 390–399. doi:10.7205/ MILMED-D-09-00132
20. Bray, R. M., Pemberton, M. R., Lane, M. E., Hourani, L. L., Mattiko, M. J. and Babeu, L. A. (2010). Substance use and mental health trends among US military active duty personnel: key findings from the 2008 DoD Health Behavior Survey. Military medicine, 175(6), 390-399. https://doi.org/10.7205/MILMED-D-09-00132
21. Buchanan, J. (2004). Missing Links? Problem Drug Use and Social Exclusion. The Journal of Community and Criminal Justice. 51, 387-397. https://doi.org/10.1177/0264550504048246
22. Bucher, J. (2012). Soldiering with substance: substance and steroid use among military personnel. Journal of drug education, 42(3), 267-292. https://doi.org/10.2190/DE.42.3.b
23. Coggans, N. and McKellar, S. (1994). Drug use amongst peers: peer pressure or peer preference?. Drugs: education, prevention and policy, 1(1), 15-26. https://doi.org/10.3109/09687639409028532
24. Cooper, K., May, D., Soderstrom, I. and Jarjoura, G. R. (2009). Examining theoretical predictors of substance use among a sample of incarcerated youth. Journal of Offender Rehabilitation, 48(8), 669-695. https://doi.org/10.1080/10509670903287675
25. Cüceler, S., Yılmaz, M. ve Türkleş, S. (2022). Madde Bağımlısı Bireylerin Yaşadığı Psikososyal Sorunlar, Uygulanan Kanıt Temelli Müdahaleler ve Hemşireliğin Rolü. Bağımlılık Dergisi, 23(1), 105-110. https://doi.org/10.51982/bagimli.958710
26. Czermainski, F. R., Lopes, F. M., Ornell, F., Pinto Guimarães, L. S., Von Diemen, L., Kessler, F. and Martins de Almeida, R. M. (2020). Concurrent use of alcohol and crack cocaine is associated with high levels of anger and liability to aggression. Substance Use & Misuse, 55(10), 1660-1666. https://doi.org/10.1080/10826084.2020.1756850
27. Çevik M. (2021). Madde Bağımlılığı ile Mücadelede İnanç Temelli Yaklaşım. (Doktora Tezi), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, Elazığ.
28. Danışmaz Sevin, M. (2017). İkinci Kez AMATEM'de Tedavi Gören Madde Bağımlılarının Madde Kullanımına İlişkin Yaşam Deneyimleri. Addicta, 6(3), 691-716.
29. Demuth, S. and Brown, S. L. (2004). Family structure, family processes, and adolescent delinquency: The significance of parental absence versus parental gender. Journal of research in crime and delinquency, 41(1), 58-81. https://doi.org/10.1177/0022427803256236
30. Federman, E. B., Bray, R. M. and Kroutil, L. A. (2000). Relationships between substance use and recent deployments among women and men in the military. Military Psychology, 12(3), 205-220. https://doi.org/10.1207/S15327876MP1203_3
31. Ferrier-Auerbach, A. G., Kehle, S. M., Erbes, C. R., Arbisi, P. A., Thuras, P., & Polusny, M. A. (2009). Predictors of alcohol use prior to deployment in national guard soldiers. Addictive Behaviors, 34, 625–631. doi:10.1016/j.addbeh.2009.03.027
32. Frone, M. R. (2006). Prevalence and distribution of alcohol use and impairment in the workplace: A U.S. national survey. Journal of Studies on Alcohol, 67, 147–156. doi:10.15288/jsa.2006.67.147
33. Garami, J., Valikhani, A., Parkes, D., Haber, P., Mahlberg, J., Misiak, B. and Moustafa, A. A. (2019). Examining perceived stress, childhood trauma and interpersonal trauma in individuals with drug addiction. Psychological reports, 122(2), 433-450. https://doi.org/10.1177/0033294118764918
34. Garland, E. L., Boettiger, C. A. and Howard, M. O. (2011). Targeting cognitive-affective risk mechanisms in stress-precipitated alcohol dependence: An integrated, biopsychosocial model of automaticity, allostasis, and addiction. Medical hypotheses, 76(5), 745-754. https://doi.org/10.1016/j.mehy.2011.02.014
35. Gedik, E., Çakır, H. ve Çoşkun, A. (2020). Bir inşaa süreci olarak erkeklik: Yozgat örneği. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 84-95. https://doi.org/10.22466/acusbd.747779
36. Hallam, J. E. (2008). Down range and beyond: Preparing providers to support warriors in resolving problematic substance use. US Army Medical Department Journal, 60-63.
37. Harris, A. H. S., Bryson, C. L., Sun, H., Blough, D., & Bradley, K. A. (2009). Alcohol screening scores predict risk of subsequent fractures. Substance Use & Misuse, 44, 1055–1069. doi:10.1080/10826080802485972
38. Harwood, H. J., Zhang, Y., Dall, T. M., Olaiya, S. T., & Fagan, N. K. (2009). Economic implications of reduced binge drinking among the military health system’s TRICARE prime plan beneficiaries. Military Medicine, 174, 728–736. doi:10.7205/milmed-d-00-2309
39. Jeffery, D. D., Babeu, L. A., Nelson, L. E., Kloc, M., & Klette, K. (2013). Prescription drug misuse among U.S. active duty military personnel: A secondary analysis of the 2008 DoD survey of health related behaviors. Military Medicine, 178, 180–195. doi:10.7205/milmed-d-12-00192
40. Labbate, L. A. and Snow, M. P. (1992). Posttraumatic stress symptoms among soldiers exposed to combat in the Persian Gulf. Psychiatric Services, 43(8), 831-833. https://doi.org/10.1176/ps.43.8.831
41. Lamond, N., & Dawson, D. (1999). Quantifying the performance impairment associated with fatigue. Journal of Sleep Research, 8, 255–262.
42. Leardmann, C. A., Pietrucha, A., Magruder, K. M., Smith, B., Murdoch, M., & Jacobson, I. G.; Millennium Cohort Study Team. (2013). Combat deployment is associated with sexual harassment or sexual assault in a large, female military cohort. Women’s Health Issues, 23, e215–223. doi:10.1016/ j.whi.2013.05.002
43. Leon, M., Harms, P. D., & Gilmer, L. (2018). PCE use in the workplace: The open secret of performance enhancement. Journal of Management Inquiry, 28, 67–70. doi:10.1177/ 1056492618790091
44. Lobato, M., Sanderman, R., Pizarro, E. and Hagedoorn, M. (2017). Marijuana use and dependence in Chilean adolescents and its association with family and peer marijuana use. International journal of behavioral medicine, 24, 144-152. https://doi.org/10.1007/s12529-016-9595-2
45. Loeffler, G., Hurst, D., Penn, A. and Yung, K. (2012). Spice, bath salts, and the US military: the emergence of synthetic cannabinoid receptor agonists and cathinones in the US Armed Forces. Military medicine, 177(9), 1041-1048. https://doi.org/10.7205/MILMED-D-12-00180
46. London, A. S., Herd, P., Miech, R. A. and Wilmoth, J. M. (2017). The influence of men’s military service on smoking across the life course. Journal of Drug Issues, 47(4), 562-586. https://doi.org/10.1177/0022042616678617
47. McCarroll, J. E., Fan, Z., & Bell, N. S. (2009). Alcohol use in nonmutual and mutual domestic violence in the U.S. Army: 1998–2004. Violence and Victims, 24, 364–379. doi:10.1891/0886-6708.24.3.364
48. Meadows, S. O., Engel, C. C., Collins, R. L., Beckman, R., Cefalum, M., Hawes-Dawson, J., ... Williams, K. M. (2018). 2015 department of defense Health Related Behaviors Survey (HRBS). Santa Monica, CA: RAND Corporation.
49. Mehrazmay, A., Karambakhsh, A., Salesi, M., Heydari, M., & Ahmadi, K. (2015). Predictors of change in substance abuse status in soldiers. Iranian Red Crescent Medical Journal, 17(9).
50. Mohamed, I. I., Ahmad, H. E. K., Hassaan, S. H. and Hassan, S. M. (2020). Assessment of anxiety and depression among substance use disorder patients: a case-control study. Middle east current psychiatry, 27(1), 1-8. https://doi.org/10.1186/s43045-020-00029-w
51. O’Brien, C. P., & Lyons, F. (2000). Alcohol and the athlete. Sports Medicine, 29, 295–300. doi:10.2165/00007256200029050-00001
52. Orak, U. and Solakoglu, O. (2023). Strain and deviant reactions in compulsory military service: an investigation of mediating mechanisms. Crime & Delinquency, 69(4), 841-863. https://doi.org/10.1177/0011128721999337
53. Ögel, K. (2010). Sigara, Alkol ve Madde Kullanım Bozuklukları: Tanı, Tedavi ve Önleme. İstanbul: Yeniden Yayınları.
54. Özden, S. Y., Poliviu, Z. ve Aral, J. (1987). Alkol ve uyuşturucu madde bağımlılarının psiko-sosyal yönden araştırılması. In Y. Symposium (Vol. 1, pp. 15-25).
55. Özgün, C. (2017). Türkiye’nin askerlik sisteminin tarihsel süreç bağlamında incelenmesi. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (4), 51-90. https://doi.org/10.32739/uskudarsbd.3.4.33
56. Peralta, R. L. and Steele, J. L. (2010). Nonmedical prescription drug use among US college students at a Midwest university: a partial test of social learning theory. Substance use & misuse, 45(6), 865-887. https://doi.org/10.3109/10826080903443610
57. Punch, K. F. (2014). Sosyal Araştırmalara Giriş: Nicel ve Nitel Yaklaşımlar (Z. Akyüz, Çev; Z. Etöz, Ed.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
58. Ramchand, R., Miles, J., Schell, T., Jaycox, L., Marshall, G. N., & Tanielian, T. (2011). Prevalence and correlates of drinking behaviors among previously deployed military and matched civilian populations. Military Psychology, 23, 6–21. doi:10.1080/08995605.2011.534407
59. Ray, W. J. (2020). Abnormal Psychology Interactive Edition [VitalSource]. Erişim adresi https://bookshelf.vitalsource.com/#/books/9781071807255/
60. Rokach, A. and Orzeck, T. (2003). Coping with loneliness and drug use in young adults. Social Indicators Research, 61(3), 259-283. https://doi.org/10.1023/A:1021977731756
61. Roth, T., & Roehrs, T. A. (1996). Etiologies and sequelae of excessive daytime sleepiness. Clinical Therapeutics, 18, 562–576.
62. Saleh, H. D., Rokhmah, D. and Nafikadini, I. (2014). Fenomena Penyalahgunaan NAPZA Di Kalangan Remaja Ditinjau Dari Teori Interaksionisme Simbolik Di Kabupaten Jember (The Phenomenon of Substance Abuse among Adolescents Based on Symbolic Interactionism Theory in Jember Regency). Pustaka Kesehatan, 2(3), 468-475.
63. Shahmiri, H., & Jalali, M. T. (2023). Prevalence of Substance Use and Demographic Characteristics in Iranian Soldiers Referred to a Military Hospital in 2018. Annals of Military and Health Sciences Research, 21(4).
64. Özcan, Y.S. (2022). Tedavi Sürecindeki Bağımlıların Sentetik Kannabinoid Kullanım Özellikleri ve Algıları. The Bulletin of Legal Medicine, 27(1), 1-9. https://doi.org/10.17986/blm.1506
65. Seal, K. H., Cohen, G., Waldrop, A., Cohen, B. E., Maguen, S. and Ren, L. (2011). Substance use disorders in Iraq and Afghanistan veterans in VA healthcare, 2001–2010: Implications for screening, diagnosis and treatment. Drug and alcohol dependence, 116(1-3), 93-101. https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2010.11.027
66. Semerci, M., Karaman, H. ve Yaman, Ö. M. (2022). Bağımlılıkta Arkadaş Etkisini Anlamaya Yönelik Bir İnceleme: Youtube Videolarına Konuk Olan Madde Kullanıcılarının Röportajları Üzerinden Bir İçerik Analizi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 10(28), 90-110. https://doi.org/10.52528/genclikarastirmalari.1007595
67. Şahiner, Ş. Y., Asut, G. ve Şahiner, İ. V. (2022). Opioid Kullanım Bozukluğu Olan Hastalarda Psikolojik Dayanıklılığın Tedavi Devamlılığı ile İlişkisi. Bağımlılık Dergisi, 23(3), 1-1. https://doi.org/10.51982/bagimli.1004190
68. Teeters, J. B., Lancaster, C. L., Brown, D. G., & Back, S. E. (2017). Substance use disorders in military veterans: prevalence and treatment challenges. Substance Abuse and Rehabilitation, 8, 69–77. https://doi.org/10.2147/SAR.S116720
69. Turan, Ö. (2013). Esas duruş!”: Kışla deneyimleri ya da Türkiye’de zorunlu askerliğin antropolojisi. Erkek Millet Asker Millet: Türkiye’de Militarizm, Milliyetçilik, Erkek (lik) ler içinde. N. Y. Sümbüloğlu (Ed.), Erkek Millet Asker Millet (ss. 261 – 335). İstanbul: İletişim Yayınları.
70. Turner, D. W. (2010). Qualitative Interview Design: A Practical Guide for Novice Investigators. The Qualitative Report, 15(3), 754-760. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2010.1178
71. Uğurlu, T. T., Şengül, C. B. and Şengül, C. (2012). Bağımlılık psikofarmakolojisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(1), 37-50. https://doi.org/10.5455/cap.20120403
72. van der Zwaluw, C. S., Scholte, R. H., Vermulst, A. A., Buitelaar, J. K., Verkes, R. J., & Engels, R. C. (2008). Parental problem drinking, parenting, and adolescent alcohol use. Journal of behavioral medicine, 31, 189-200. https://doi.org/10.1007/s10865-007-9146-z
73. Veysi, Aka., Karaman, H. ve Yaman, Ö. M. Gençlerin Esrar Kullanımında Akran/Arkadaşlık İlişkilerinin Etkisi: Bingöl İli Örneği. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 21(50), 129-161. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.621418
74. Williams, E., Bryson, C., Sun, H., Chew, R., Chew, L., Blough, D., ... Bradley, K. (2012). Association between alcohol screening results and hospitalizations for trauma in Veterans affairs outpatients. American Journal of Drug and Alcohol Abuse, 38, 73–80. doi:10.3109/ 00952990.2011.600392
75. Yavuz, Ş. (2014). İktidar Olma Sürecinde Erkeklerin Erkeklikle İmtihanı. Milli Folklor, 26(104).
76. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
77. Yılmaz, A., Can, Y., Bozkurt, M. ve Evren, C. (2014). Remission and Relapse in Alcohol and Substance Addiction/Alkol ve Madde Bagimliliginda Remisyon ve Depresme. Psikiyatride Guncel Yaklasimlar/Current Approaches to Psychiatry, 6(3), 243-257. https://doi.org/10.5455/cap.20131114113549