KUZEYDEKİ ASIRLIK ÇATIŞMA: ARKTİK BÖLGESİ’NDEKİ ÇIKARLAR ALGILAMASI VE EGEMENLİK TARTIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Adnan Dal

doi:10.18069/firatsbed.701449

KUZEYDEKİ ASIRLIK ÇATIŞMA: ARKTİK BÖLGESİ’NDEKİ ÇIKARLAR ALGILAMASI VE EGEMENLİK TARTIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Son yıllarda uluslararası ilişkiler dünyasının terörizm, çevre kirliliği, etnik-siyasi-mezhep içerikli lokal çatışmalar, enerji jeopolitiği gibi yeni çalışma alanları ile şekillendiği söylenebilir. İşte bu alanların etkin olduğu bölgelerden biri olan Arktik Bölge, son yüzyıllık süreç boyunca gittikçe artan bir öneme sahip olmuştur. Bölgenin fosil yakıt potansiyelinin keşfedilmesinin yanı sıra, deniz ulaşımı, stratejik üs bulundurma, maden ve deniz ürünleri çeşitliliği ve bilimsel faaliyetlerin yürütülmesi gibi günümüz devletlerin çıkar algılamaları içerisinde değerlendirilebilecek bu tür imkanlara sahip olması, Arktik Bölge’de bir siyasal ve hukuki egemenlik mücadelesine neden olmaktadır. Bu çalışmada, Arktik Bölge’deki yüzyıllık mücadelenin enerji jeopolitiği, devletlerin farklı politik algılamaları ve egemenlik tartışmaları bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, karşılıklı bağımlılık perspektifiyle ve içerik analizi yöntemi kullanılarak bölgede aktörler arası işbirliği sürecinin etkili olduğu iddiasıyla ile nihayete erdirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

arktik,enerji jeopolitiği,egemenlik

Kaynakça

Akkutay, B. L. (2011). 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi Çerçevesinde Çekinceler ve İhtiyari İstisnalar, Milletlerarası Hukuk ve Milletler Arası Özel Hukuk Bülteni, Yıl 31, Sayı 1, 2011. (1-27). https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/410903 Erişim Tarihi. 10.10.2019.
American Bureau of Shipping (ABS). Navigating the Northern Sea Route: Status and Guidance. Wilson Center. Bknz: (https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/navigating_the_northern_sea_route_status_and_guidance.pdf). Erişim Tarihi 14.01.2020
Arctic Climate Impact Assessment (ACIA). (2004). Cambridge University Press.
Arctic Council (1996). Agreements (2011-2013-2017). Bknz: (https://arcticcouncil.org/index.php/en/our-work/agreements). Erişim Tarihi 13.01.2020.
Arctic Portal (2012). News: Successful Journey of the Snow Dragon Continues. August 30, 2012. https://arcticportal.org/ap-library/news/833-successful-journey-of-the-snow-dragon-continuous Erişim Tarihi 28.09.2019
Atland, K. (2008). Mikhail Gorbachev, the Murmansk Initiative, and the Desecuritization of Interstate Relations in the Arctic. Cooperation and Conflict: Journal of the Nordic International Studies Association. Volume 43. Number 3. (289-311).
Berbrick, W. A. (2015). Strengthening US Arctic Policy through US– Russia Maritime Cooperation. L. C. Jensen ve G. Honneland (Editörler). Handbook of the Politics of the Arctic. Edward Elgar Publishing. (26-50). DOI: 10.4337/9780857934741.
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi. BM Enformasyon Merkezi (UNIC), Ankara. http://denizmevzuat.udhb.gov.tr/dosyam/denizhukuku.pdf. Erişim Tarihi: 10.10.2010

Brigham, L. W. (2012). Thinking about the ‘New’ Arctic Geography. Lassi Heininen (Editor). Arctic Yearbook 2012, Akureyri, Iceland: Northern Research Forum. (308-310). https://arcticyearbook.com/ Erişim Tarihi: 04.10.2019
Brosnan, I. G., T. M. Leschine ve E. L. Miles. (2010). Cooperation or Conflict in a Changing Arctic?. Ocean Development & International Law. Volume 42. Number 1-2. (173-210). DOI: 10.1080/00908320.2011.543032.
Byers, M. (2009). Cold Peace: International Cooperation Takes Hold in the Arctic. U. S. Global Engagement Project at the Carnegie Council for Ethics in International Affairs. December 16, 2009.
Byers, M. (2013). International Law and the Arctic. Cambridge Studies in International and Comparative Law. Cambridge University Press.
Byers, M. (2017). Crises and International Cooperation: An Arctic Case Study. International Relations. (1-28). DOI: 10.1177/0047117817735680.
CBC News. (2009). Canada against EU entry to Arctic Council because of seal trade ban. April 29, 2009. Bknz: (https://www.cbc.ca/news/canada/north/canada-against-eu-entry-to-arctic-council-because-of-seal-trade-ban-1.806188). Erişim Tarihi 13.01.2020
Council on Foreign Relations. The Emerging Arctic: Risks and Economic Opportunities.https://www.cfr.org/interactives/emergingarctic#!/?cid=otr_marketing_use-arctic_Infoguide Erişim Tarihi: 30.09.2019
Exner-Pirot, H. ve R. W. Murray. (2017). Regional Order in the Arctic: Negotiated Exceptionalism, Marc Jacobsen and Victoria Herrmann (Editörler), Arctic International Relations in a Widened Security Perspective, Politik, Vol. 20, Number 3. (47-64).
The Development Strategy of the Arctic Zone of the Russian Federation approved by Russian President Vladimir Putin (2013). Government of the Russian Federation. September 20, 2013. Bknz: (http://www.research.kobe-u.ac.jp/gsicspcrc/sympo/20160728/documents/Keynote/Russian%20Arctic%20strategy%202013.pdf). Erişim Tarihi 13.01.2020.
Gunitsky, V. (2008). On Thin Ice: Water Rights and Resource Disputes in the Arctic Ocean. Journal of International Affairs. Volume 61. Number 2. Summer 2008.
Guy E. ve F. Lasserre. (2016). Commercial Shipping in the Arctic: New Perspectives, Challenges and Regulations. Polar Record. DOI: 10.1017/S0032247415001011.
Gül, T. (2014). Arktik’deki Rusya: Sorun ve İşbirliği Arasındaki Gel-Git. Bilgesam: Analiz/Rusya, No:1167, 24 Kasım 2014
Holmes, S. (2008). Breaking the Ice: Emerging Legal Issues in the Arctic Sovereignty. Chicago Journal of International Law. Volume 9. Number 1.Article13. https://chicagounbound.uchicago.edu/cjil/vol9/iss1/13/ Erişim Tarihi: 25.09.2019.
Honneland, Geir. (2017). Arctic Euphoria and International High North Politics. Palgrave Macmillan. DOI: 10.1007/978-981-10-6032-8.
Huitfeldt, T., T. Ries ve G. Oyna. (1992). Strategic Interests in the Arctic. Norwegian Institute for Defence Studies. Oslo.
Ilulissat Declaration. (2008). Arctic Ocean Conference. Unofficial Text of Centre for International Law. Ilulissat: Greenland. 27-29 May, 2008. https://cil.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2017/07/2008-Ilulissat Declaration.pdf. Erişim Tarihi: 16.10.2019
Isted, K. (2009). Sovereignty In The Arctic: An Analysis of Territorial Disputes & Environmental Policy Considerations, Florida State University, Journal of Transnational Law & Policy, Spring 2009, ss. 347-348
Jarashow, M., M. B. Runnels ve T. Svenson. (2006). UNCLOS and the Arctic: The Path of Least Resistance. Fordham International Law Journal. Volume 30. Issue 5. Article 9. (1585-1652).
Keohane R. O. ve J. S. Nye. (2001). Power and Interdependence. 3th Edition. New York. Addison Wesley Longman.
Korsunskaya, D. ve B. Reddall. (2011). Exxon, Rosneft Tie up in Russian Arctic, U. S.. Reuters. 30 Ağustos 2011. https://www.reuters.com/article/us-rosneft-exxon/exxon-rosneft-tie-up-in-russian-arctic-u-s-idUSTRE77T2OM20110830. Erişim Tarihi: 09.10.2019
Knecht, S. ve K. Keil. (2013). Arctic Geopolitics Revisited: Spatialising Governance in the Circumpolar North. The Polar Journal. Volume 3. Number 1. (178-203). DOI: 10.1080/2154896X.2013.783276.
Lanteigne, M. (2019). China’s Emerging Strategies in the Arctic’’. High North News. April19,2019. https://www.highnorthnews.com/en/chinas-emerging-strategies-arctic. Erişim Tarihi: 17.10.2019
Matz-Lück, N. (2009). Planting the Flag in Arctic Waters: Russia’s Claim to the North Pole. Göttingen Journal of International Law 1 (2009) 2. (235-255). https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1416682 Erişim Tarihi: 10.10.2019
McDorman, T. L. ve C. Schofield. (2015). Maritime Limits and Boundaries in the Arctic Ocean: Agreements and Disputes. L. C. Jensen ve G. Honneland (Editörler). Handbook of the Politics of the Arctic. Edward Elgar Publishing. (207-226). DOI: 10.4337/9780857934741.
McGwin, Kevin. (2018). Denmark, Canada Agree to Settle Hans Island Dispute. ArcticToday. May 24, 2018. Bknz: (https://www.arctictoday.com/denmark-canada-agree-come-agreement-disputed-island/). Erişim Tarihi 15.01.2020
McMillan. (2015). Breaking through the Ice: An assessment of Northern Sea Route Opportunities. The Maritime Executive. February 10, 2015 Bknz: (http://www.maritime-executive.com/features/breaking-through-the-ice). Erişim Tarihi 15.01.2020.
National Snow and Ice Data Center. (2019). ‘’Melt Season Shifts into High Gear’’. July 2, 2019. Bknz: https://nsidc.org/arcticseaicenews/2019/07/melt-season-shifts-into-high-gear/). Erişim Tarihi 14.01.2020.
Northern Sea Route Information Office. https://arctic-lio.com/ Erişim Tarihi 26.09.2019
Northern Sea Route Information Office https://arctic-lio.com/category/statistics/ Erişim Tarihi: 22.03.2019
Norton, J. (2009). German Ships Successfully Make ‘’Arctic Passage. Reuters. September 12, 2009. https://www.reuters.com/article/us-climate-shipping-arctic/germanshipssuccessfullymakearcticpassageidUSTRE58B01K20090912. Erişim Tarihi: 22.09.2019
Norwegian Ministeries. (2017). Norway’s Arctic Strategy: Between Geopolitics and Social Development. Bknz.(https://www.regjeringen.no/contentassets/fad46f0404e14b2a9b551ca7359c1000/arctic-strategy.pdf). Erişim Tarihi 14.01.2020
Nuttall, M. (2009). After Word: The North and the Global Gaze. Canada’s and Europe’s Northern Dimensions. A.Dey Nuttall ve Mark Nuttall (Editörler). Oulu: University of Oulu Press. (71-84)
Ostreng, W. (2013). Geopolitics and Power Constellations in the Arctic. Willy Ostreng, et al. (Editors). Shipping in Arctic Waters: A Comparison of The Northeast, Northwest and Transpolar Passages. Ocean Futures. (47-82).
Özdemir, S. (2015). Vaad Edilmiş Topraklardan Kriz Alanına Arktika. Dünya Bülteni. 21 Ağustos 2015. https://www.dunyabulteni.net/haber-analiz/vaad-edilmis-topraklardan-kriz-alanina-arktika-h338597.html.Erişim Tarihi 10.10.2019
Quinn, Eilis. (2019). Canada Files Submission to Establish Continental Shelf Outer Limits in Arctic Ocean. The Barents Observer. May 27, 2019.Bknz: (https://thebarentsobserver.com/en/arctic/2019/05/canada-files-submission-establish-continental-shelf-outer-limits-arctic-ocean). Erişim Tarihi 15.01.2020
Roucek, J. S. (1983). The Geopolitics of the Arctic. The American Journal of Economics and Sociology. Volume 42. Number 4. (463-471).
Rutherford, N. (2016). China Looks to Use Northwest Passage for Faster Shipping. Canadian Geographic. April 26, 2016. https://www.canadiangeographic.ca/article/china-looks-use-northwest-passage-faster-shipping Erişim Tarihi: 04.10.2019.
Sergunin, A. ve V. Konyshev. (2014). Russia in Search of its Arctic Strategy: Between Hard and Soft Power? The Polar Journal. Volume 4. Number 1.
Sevim, Cenk. (2012). Küresel Enerji Jeopolitiği ve Enerji Güvenliği. Journal of Yasar University, 2012. 26(7). (4378-4391).
Store, J. G. (2011). ‘’Shipping in the High North: Interests, Responsibilities and Opportunities. Marine Transport in the High North. John Grue ve Roy H. Gabrielsen (Editörler). The Norwegian Academy of Science and Letters (NASL) and the Norwegian Academy of Technological Sciences (NTVA). Interface Media. Oslo.
Strader, O. (2012). ‘’An Arctic Council Security Agreement’’ The Arctic Institute: Center for Circumpolar Security Studies. https://www.thearcticinstitute.org/arctic-council-security-agreement-part1/?cn-reloaded=1. Erişim Tarihi 10.10.2019
Strandsbjerg, J. (2012). Cartopolitics, Geopolitics and Boundaries in the Arctic. Geopolitics. Volume 17. Number 4. (818-842). DOI: 10.1080/14650045.2012.660581. The United States Geological Survey. (2008). Circum-Arctic Resource Appraisal. https://pubs.usgs.gov/fs/2008/3049/fs2008-3049.pdf. Erişim Tarihi: 02.10.2019
The White House. (2013). National Strategy for the Arctic Region. May 10, 2013. Bknz:(https://obamawhitehouse.archives.gov/sites/default/files/docs/nat_arctic_strategy.pdf). Erişim Tarihi 14.01.2020.
Trenin, D. (2014). Five Issues at Stake in the Arctic, Carnegie Moscow Center, March,2014,http://carnegieendowment.org/files/Article_Arctic_Trenin_Engv2014.pdf Erişim Tarihi: 03.12.2015
White Paper. (2018). State Council Information Office of the PRC: China’s Arctic Policy.January26,2018.http://english.gov.cn/archive/white_paper/2018/01/26/content_281476026660336.htm Erişim Tarihi 28.09.2019.
World Energy Outlook. International Energy Agency. www.worldenergyoutlook.org/. Erişim Tarihi 05.10.2019.
Yıldız, Güzel ve H. Çelik. (2019). Yeni Bir Egemenlik Mücadelesi Alanı Olarak Arktika: ABD-Rusya Rekabeti. Güvenlik Çalışmaları Dergisi. Cilt 21. Sayı 1. Haziran 2019.
Yılmaz, N. ve A. Çiftçi, (2013). ‘’Arktika Bölgesi’nin Siyasal Önemi ve Siyasal ve Hukuksal Statüsü’nün Karşılaştırmalı Değerlendirmesi’’, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 31, 2013 Güz.
Young, O. R. (2012a). Building an International Regime Complex for the Arctic: Current Status and Next Steps. The Polar Journal. Volume 2. Number 2. (391-407). DOI: 10.1080/2154896X.2012.735047.
Young, O. R. (2012b). Arctic Politics in an Era of Global Change. The Brown Journal of World Affairs. Volume XIX. Issue I. Fall/Winter 2012.
Zysk, K. (2015). Russia Turns North, again: Interests, Policies and the Search for Coherence. L. C. Jensen ve G. Honneland (Editörler). Handbook of the Politics of the Arctic. Edward Elgar Publishing. (437-461). DOI: 10.4337/9780857934741.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Adnan Dal ^*
0000-0002-3633-9044
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

10 Mart 2020

Kabul Tarihi

2 Eylül 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 30 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.18069/firatsbed.701449

IZ

https://izlik.org/JA23FL73TB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Dal, A. (2020). KUZEYDEKİ ASIRLIK ÇATIŞMA: ARKTİK BÖLGESİ’NDEKİ ÇIKARLAR ALGILAMASI VE EGEMENLİK TARTIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Firat University Journal of Social Sciences, 30(2), 287-304. https://doi.org/10.18069/firatsbed.701449

AMA

1.Dal A. KUZEYDEKİ ASIRLIK ÇATIŞMA: ARKTİK BÖLGESİ’NDEKİ ÇIKARLAR ALGILAMASI VE EGEMENLİK TARTIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Firat University Journal of Social Sciences. 2020;30(2):287-304. doi:10.18069/firatsbed.701449

Chicago

Dal, Adnan. 2020. “KUZEYDEKİ ASIRLIK ÇATIŞMA: ARKTİK BÖLGESİ’NDEKİ ÇIKARLAR ALGILAMASI VE EGEMENLİK TARTIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Firat University Journal of Social Sciences 30 (2): 287-304. https://doi.org/10.18069/firatsbed.701449.

EndNote

Dal A (01 Eylül 2020) KUZEYDEKİ ASIRLIK ÇATIŞMA: ARKTİK BÖLGESİ’NDEKİ ÇIKARLAR ALGILAMASI VE EGEMENLİK TARTIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Firat University Journal of Social Sciences 30 2 287–304.

IEEE

[1]A. Dal, “KUZEYDEKİ ASIRLIK ÇATIŞMA: ARKTİK BÖLGESİ’NDEKİ ÇIKARLAR ALGILAMASI VE EGEMENLİK TARTIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, Firat University Journal of Social Sciences, c. 30, sy 2, ss. 287–304, Eyl. 2020, doi: 10.18069/firatsbed.701449.

ISNAD

Dal, Adnan. “KUZEYDEKİ ASIRLIK ÇATIŞMA: ARKTİK BÖLGESİ’NDEKİ ÇIKARLAR ALGILAMASI VE EGEMENLİK TARTIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Firat University Journal of Social Sciences 30/2 (01 Eylül 2020): 287-304. https://doi.org/10.18069/firatsbed.701449.

JAMA

1.Dal A. KUZEYDEKİ ASIRLIK ÇATIŞMA: ARKTİK BÖLGESİ’NDEKİ ÇIKARLAR ALGILAMASI VE EGEMENLİK TARTIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Firat University Journal of Social Sciences. 2020;30:287–304.

MLA

Dal, Adnan. “KUZEYDEKİ ASIRLIK ÇATIŞMA: ARKTİK BÖLGESİ’NDEKİ ÇIKARLAR ALGILAMASI VE EGEMENLİK TARTIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Firat University Journal of Social Sciences, c. 30, sy 2, Eylül 2020, ss. 287-04, doi:10.18069/firatsbed.701449.

Vancouver

1.Adnan Dal. KUZEYDEKİ ASIRLIK ÇATIŞMA: ARKTİK BÖLGESİ’NDEKİ ÇIKARLAR ALGILAMASI VE EGEMENLİK TARTIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Firat University Journal of Social Sciences. 01 Eylül 2020;30(2):287-304. doi:10.18069/firatsbed.701449

Cited By

ABD, ÇİN ve RUSYA’NIN MÜCADELE ALANINDA TÜRKİYE’NİN ARKTİKA POLİTİKASI

Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.61904/sbe.1625514