Araştırma Makalesi

KANT’TA DOĞA YASALARININ A PRİORİLİĞİ ÜZERİNE

Sayı: 33 21 Mayıs 2022
PDF İndir
EN TR

KANT’TA DOĞA YASALARININ A PRİORİLİĞİ ÜZERİNE

Öz

Duyulardan gelen bilginin yanıltıcı olabileceği ve kişiden kişiye değişebileceği, düşünce tarihi boyunca söylenegelmiştir. Buna karşılık tüm nesnelerin tabî olduğu yasalar konusunda böylesi bir rölativizm yok gibidir. ‘Atılan her taş yere düşer’ ya da ‘Her değişimin bir nedeni vardır’ önermeleri hangi özne referans alınırsa alınsın doğru gibi gelir. Fakat Hume, nesneler arasında olduğu varsayılan zorunlu ilişkilerin de aslında sürekli öyle algılanmaktan kaynaklanan bir alışkanlığın ifadeleri olduğunu iddia eder. Kant ise onun söylediklerine değer vermekle birlikte matematik ve doğa bilimlerinin nesneler arasında gördüğü birtakım zorunlu ilişkilerin Hume’un iddialarını geçersiz kıldığını söyler. O, zorunlu ilişkileri anlatan yasaların nesnelerden kaynaklanmadığı noktasında Hume’a katılır ancak yasaların tamamen reddi noktasında ondan ayrılır. Peki, ama yasaların kaynağı nesneler dünyası değilse neresidir? Kant, Transandantal Dedüksiyonda “nesnenin aprori bilgisi”nin nasıl mümkün olduğunu göstermeye çalışırken dolaylı olarak doğa bilimlerinde gözlenen yasaların kaynağını da araştırır. Fakat bunu yaparken doğa değil, bugün daha çok bilişsel psikolojinin çalışma alanı içinde bulunan algı, bellek, düşünme gibi birçok kavram ve yeti üzerinde durur. Çünkü onun bu konudaki temel iddiası doğa yasalarının insan aklı ve onun bilişsel yetilerinden kaynaklandığı yönündedir. Çalışmamız Transandantal Dedüksiyonda ileri sürülen bu iddianın Kant tarafından nasıl izah edildiğini göstermeyi hedefler.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Çıvgın, Ayşegül. “Descartes, Hume ve Kant Örnekleri Üzerinden Bilginin Tesisinde Hayal Gücünün İşlevi” Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe Anabilim Dalı, 2014.
  2. Dağtaşoğlu, Ahmet Emre. “Kant Felsefesinde Estetik Yargının Epistemolojik Boyutlar”, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe Anabilim Dalı, 2013.
  3. Dicker, Georges. Kant's Theory of Knowledge-An Analytical Introduction, New York: Oxford University Press, 2004.
  4. Hartnack, Justus. Kant’s Theory of Knowledge, trn. M. Holmes Harsthorne, New York: Hackett Publishing Company, 2001.
  5. Heimsoeth, Heinz. Immanuel Kant’ın Felsefesi, çev. Takiyettin Mengüşoğlu, İstanbul: Remzi Kitabevi, 1986.
  6. Hume, David (2009). İnsan Doğası Üzerine Bir İnceleme, çev. Ergün Baylan, Ankara: BilgeSu Yayıncılık, 2009.
  7. Jacobi, Jolande. C. G. Jung Psikolojisi, çev. Mehmet Arap, İstanbul: İlhan Yayınları, 2002.
  8. Kitcher, Patricia. Critique of Pure Reason Introduction. Trn. Werner S. Pluhar, Indianapolis: Hackett Publishing Company, 1996.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Mayıs 2022

Gönderilme Tarihi

1 Şubat 2022

Kabul Tarihi

26 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 33

Kaynak Göster

Chicago
Kına, Fatih. 2022. “KANT’TA DOĞA YASALARININ A PRİORİLİĞİ ÜZERİNE”. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, sy 33: 227-44. https://doi.org/10.53844/flsf.1066337.

Dergimiz 2024 yılından itibaren ikisi olağan biri dosya konulu özel sayı olmak üzere 3 sayı olarak, Mayıs (olağan sayı) Eylül (özel sayı) ve Aralık (olağan sayı) aylarında yayınlanacaktır. 

Özel sayılarımızda yalnızca dosya kapsamında yer alan makalelere yer verilecektir. Makalenizi gönderirken hangi sayıda değerlendirilmesini istediğinizi bir notla bildirmeniz karışıklıkları önleyecektir.


İlginiz için teşekkür ederiz.