THE SURRENDER OF HAPPINESS TO DYNAMISM: A PHILOSOPHICAL STUDY ON THE SUFFERING OF ANIMAL LABORANS

Yıl 2025, Sayı: 42, 265 - 290, 20.12.2025

Muammer Aktay , Ekin Merkit

https://doi.org/10.53844/flsf.1651150

Öz

The meaning and significance of happiness is in danger of being displaced with overperformance and hyperactivity. The subject of the hyperactivity is at war with himself by constantly exploiting himself. In this context, the focal points of the study are how the concepts of action, which is related to vita activa, and inaction, which is related to vita contemplativa, have transformed in the conditions of the age of speed. This transformation will discuss whether there is a risk of losing the meaning of happiness based on practical wisdom, which has been important since ancient times. In this respect, when happiness is separated from the concepts of inaction, leisure time, slowness, does the subject experience problems such as lack of self-control and inability to control his desires? If action begins to control the meaning of everything in the age of speed, will obligation of limitlessness arise? While trying to answer such questions from a philosophical point of view, it will be addressed how character, emotions and knowledge are eroded in permanent dynamism. The aim of this study is to analyse whether it is possible to feel better or to be happy by doing more action when action and inaction or vita activa and vita contemplativa lose their meanings. From this perspective, Arendt's understanding of the animal laborans subject will be evaluated in terms of whether it instrumentalizes happiness in performance-based neoliberal societies. While focusing on the animal laborans subject within a society of speed, dynamism, or performance, we will draw not only on the theoretical plane but also on interdisciplinary practical planes. Finally, from a methodological perspective, the problem of happiness will be critically re-evaluated in light of contemporary social practices.

Anahtar Kelimeler

Happiness , Dynamism , Vita Activa , Vita Contemplativa , Animal Laborans , Leisure Time

MUTLULUĞUN DEVİNGENLİĞE TESLİM OLMASI: ANİMAL LABORANSIN ISTIRABI ÜZERİNE FELSEFİ BİR İNCELEME

Öz

Aşırı performans ve hiperaktivite ile birlikte mutluluğun anlamı ve önemi yerinden edilme tehlikesi ile karşı karşıyadır. Hiperaktivite içerisindeki özne, kendini sürekli sömürerek, kendi ile savaş halindedir. Bu bağlamda çalışmanın dayanak noktaları vita activa ile ilişki olan eylem, vita contemplativa ile ilişkili olan eylemsizlik kavramlarının hız çağı koşullarında nasıl dönüştüğüdür. Bu dönüşümle birlikte kadim dönemlerden itibaren önemli olan pratik bilgelik temelli mutluluğun anlamını kaybetme tehlikesinin olup olmadığı tartışılacaktır. Bu yönüyle mutluluk eylemsizlik, boş zaman, yavaşlık kavramlarından arındırıldığında, özne kendine hâkim olamama ve isteklerini kontrol edememe gibi problemler yaşar mı? Eğer hız çağında eylem her şeyin anlamını kontrol etmeye başlarsa, kısıtsızlık mecburiyeti ortaya çıkar mı? Bu gibi sorulara felsefi açıdan cevap bulmaya çalışılarak, kalıcı devingenlik içerisinde, karakter, duygu ve bilgilerin nasıl aşındığına değinilecektir. Bu çalışmanın amacı, eylem ve eylemsizlik ya da vita activa ve vita contemplativa ifadeleri anlamlarını kaybettiğinde, daha çok eylem yaparak daha iyi hissetme ya da mutlu olmanın mümkün olup olmadığını analiz etmektir. Bu açıdan Arendt’in animal laborans özne anlayışının performans temelli neoliberal toplumlardaki dönüşümünün, mutluluğu araçsallaştırıp araçsallaştırmadığı değerlendirilecektir. Hız, devingenlik veya performans toplumu içindeki animal laborans özneye odaklanırken, yalnızca teorik düzlemden değil, disiplinler arası pratik düzlemlerden de yararlanılacaktır. Son olarak metodolojik açıdan çağdaş toplumsal pratiklerle mutluluk problemi eleştirel açıdan yeniden değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

Mutluluk , Devingenlik , Vita Activa , Vita Contemplativa , Animal Laborans , Boş Zaman.

Kaynakça

• Ahmed, Sara. Mutluluk Vaadi. Çeviren: Deniz Mayadağ. İstanbul: Sel Yayıncılık, 2016.
• Adorno, Theodor. Kültür Endüstrisi- Kültür Yönetimi. Çeviren: Nihat Ülner- Mustafa Tüzel- Elçin Gen. 13. Baskı. İstanbul: İletişim Yayınları, 2024.
• Apaydın, Banu. “Palimpsest Kavramı ve Mekansal Dönüşüm.” The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication C. 9, S. 2 (Apr. 2019): 90-103. Erişim Tarihi: Ekim 21, 2024. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tojdac/issue/44330/547778
• Arendt, Hannah. Geçmişle Gelecek Arasında. Çeviren: Bahadır Sina Şener. 4. Baskı. İstanbul: İletişim Yayınları, 2012.
• Arendt, Hannah. İnsanlık Durumu. Çeviren: Bahadır Sina Şener. 10. Baskı. İstanbul: İletişim Yayınları, 2021.
• Aristoteles. Politika. Çeviren: Mete Tunçay. 4. Baskı. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1993.
• Aristoteles. Kategoriler. Çeviren: Saffet Babür. 2. Baskı. Ankara: İmge Kitabevi, 2002.
• Aristoteles. Poetika. Çeviren: Ari Çokona-Ömer Aygün. 2. Baskı. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2017.
• Aristoteles. Nikomakhos’a Etik, Çeviren: Furkan Akderin, 4. Baskı. İstanbul: Say Yayınları, 2019.
• Augustinus. Mutlu Yaşam Üzerine. Çeviren: Fırat Çelebi. İstanbul: Kronik Kitap, 2023.
• Aquinas, Thomas. Summa Theologica. Erişim Tarihi: Kasım 09, 2025. https://www.newadvent.org/summa/ .
• Bauman, Zygmunt. Akışkan Modernite. Çeviren: Sinan Okan Çavuş. 3. Baskı. İstanbul: Can Sanat Yayınları, 2018.
• Bauman, Zygmunt. “Pierre Bourdieu or the Dialectics of Vita Contemplativa and Vita Activa.” Revue Internationale de Philosophie Journal, Vol. 56, No. 220 (2) (Jun. 2002): 179-193. Erişim Tarihi: Kasım 14, 2024. https://www.jstor.org/stable/23955894.
• Berger, Peter & Luckmann, Thomas. (2015). Modernite, Çoğulculuk ve Anlam Krizi: Modern İnsanın Yönelimi. Çeviren: Mustafa Derviş Dereli. Ankara: Heretik Yayınları, 2015.
• Boltanski, Luc and Chiapello, Eve. The New Spirit of Capitalism. Trans. Gregory Elliott. New York: Verso, 2007.
• Bradshaw, Leah “Between The Vita Activa and The Vita Contemplativa: Beiner's Arendt.” The Review of Politics Journal Vol. 78, No. 2 Spring (2016): 287-289. Erişim Tarihi: Kasım 20, 2024. https://www.jstor.org/stable/24889976.
• Brinkmann, Svend. Olan Biteni Kaçırma Keyfi. Çeviren: Mercan Yurdakuler. 4. Baskı. İstanbul: İletişim Yayınları, 2024a.
• Brinkmann, Svend. Hayata Nereden Bakmalıyız. Çeviren: Mercan Yurdakuler. 3. Baskı. İstanbul: İletişim Yayınları, 2024b.
• Canovan, Margaret. “The Contradictions of Hannah Arendt's Political Thought.” Political Theory Journal Vol. 6, No. 1 (Feb. 1978): 5-26. Erişim Tarihi: Aralık 11, 2024. https://www.jstor.org/stable/190883.
• Cioran, Emil, Çürümenin Kitabı. Çeviren: Haldun Bayrı. 4. Baskı. İstanbul: Metis Yayınları, 2013.
• Crary, Jonathan. 7/24: Geç Kapitalizm ve Uykuların Sonu. Çeviren: Nedim Çatlı. İstanbul: Metis Yayınları, 2015.
• Csikszentmihalyi, Mihaly. Akış: Üst Düzey Yaşantının Psikolojisi. Çeviren: Semra Kunt Akbaş. Ankara: Hyb Yayıncılık, 2005.
• Davies, William. Mutluluk Endüstrisi. Çeviren: Müge Çavdar. 2. Baskı. İstanbul: Sel Yayıncılık, 2021.
• Eagleton, Terry. Hayatın Anlamı. Çeviren: Kutlu Tunca. 6. Baskı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2019.
• Ehrenberg, Alain. Weariness of the Self: Diagnosing the History of Depression in the Contemporary Age. London: McGill-Queen's University Press, 2010.
• Eikeland, Olav. The Ways of Aristotle. Peter Lang, International Academic Publishers, 2008.
• Empiricus, Sextus. Kuşkuculuk II: Etikçilere Karşı-Uzmanlara Karşı. Çeviren: M. Kaya Sütçüoğlu. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2022.
• Fernandez, Nataniel. Revaluing Contemplation: Byung‑Chul Han and St. Thomas Aquinas Ideas on Vita Contemplativa. Theoria. Vol. 7, No. 1 (2024): 109–129. Erişim Tarihi: Kasım 10, 2025. https://philarchive.org/rec/FERRCB.
• Granier, Jean. Nietzsche. Çeviren: Işık Ergüden. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları, 2005.
• Gros, Frederic. Yürümenin Felsefesi. Çeviren: Albina Ulutaşlı. 23. Baskı. İstanbul: Kolektif Kitap, 2023.
• Guenon, Rene. Modern Dünyanın Krizi. Çeviren: Esra Temür. İstanbul: Kapı Yayınları, 2022.
• Gülenç, Kurtul. Frankfurt Okulu: Eleştiri, Toplum ve Bilim. 3. Baskı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2022.
• Han, Byung-Chul. Psikopolitika: Neoliberalizm ve Yeni İktidar Teknikleri. Çeviren: Haluk Barışcan. İstanbul: Metis Yayınları, 2019.
• Han, Byung-Chul. Tefekkür Yaşamı. Çeviren: Barış Tut. İstanbul: Ketebe Yayınları, 2024.
• Heidegger, Martin. Teknik ve Dönüş & Özdeşlik ve Ayrım. Çeviren: Necati Aça. 2. Baskı. Ankara: Pharmakon Yayınevi, 2015.
• Hoffer, Eric. Değişim Sancısı. Çeviren: Bengisu Filiz. 2. Baskı. İstanbul: Dergâh Yayınları. 2017.
• Horkheimer, Max ve Adorno. Theodor. Aydınlanmanın Diyalektiği: Felsefi Fragmanlar II. Çeviren: Oğuz Özügül. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 1996.
• Huberman, Jenny. Dijital Kapitalizmin Ruhu: Emek, Sermaye ve Sömürünün Değişen Kisvesi. Çeviren: Melih Pekdemir. Ankara: Fol Yayıncılık, 2023.
• Hunnicutt, Benjamin. “The History of Western Leisure”. İn This A Handbook of Leisure Studies. Editors: Chris Rojek, Susan M. Shaw and A. J. Veal. 55-74. New York: Palgrave Macmillan, 2006.
• Kateb, George. “Freedom and Worldliness in the Thought of Hannah Arendt.” Political Theory Journal Vol. 5, No. 2 (May, 1977): 141-182. Erişim Tarihi: Ekim 16, 2024. https://www.jstor.org/stable/190726.
• Keyes, Ralph. Hakikat Sonrası Çağ: Günümüz Dünyasında Yalancılık ve Aldatma. Çeviren: Deniz Özçetin. 2. Baskı. Ankara: DeliDolu Kitap, 2019.
• MacIntyre, Alasdair. Erdem Peşinde: Bir Ahlak Teorisi Çalışması. Çeviren: Muttalip Özcan. İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları, 2019.
• May, Rollo. Kaygının Anlamı. Çeviren: Aysun Babacan. 5. Baskı. İstanbul: Okuyan Us Yayınevi, 2023.
• Nietzsche, Friedrich. Putların Alacakaranlığı. Çeviren: Mustafa Tüzel. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2010a.
• Nietzsche, Friedrich. Güç İstenci. Çeviren: Nilüfer Epçeli. İstanbul: Say Yayınları, 2010b.
• Nietzsche, Friedrich. İnsanca Pek İnsanca-I. Çeviren: Mustafa Tüzel. 3. Baskı. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2015.
• Platon. Devlet. Çeviren: Sabahattin Eyüboğlu- M. Ali Cimcoz. 10. Baskı. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2010.
• Platon. Phaidon. Çeviren: Furkan Akderin. 2. Baskı, İstanbul: Say Yayınları, 2015.
• Rubin, Rick. Yaratıcı Eylem: Bir Var Olma Biçimi. Çeviren: Emre Gözgü. 3. Baskı. İstanbul: Domingo Yayınları, 2024.
• Seligman, Martin. Gerçek Mutluluk. Çeviren: Semra Kunt-Akbaş. 5. Baskı. Ankara: Eksi Kitaplar, 2022.
• Seneca, Lucius Annaeus. Ahlak Mektupları. Çeviren: Türkan Uzel. İstanbul: Jaguar Kitap, 2018.
• Sennett, Richard. Karakter Aşınması: Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri. Çeviren: Barış Yıldırım. 3. Baskı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2008.
• Shipley, Joseph. Dictionary of Word Origins. New York: Philosophical Library Publication, 1945.
• Srnicek, Nick ve Williams, Alex. Geleceği İcat Etmek: Postkapitalizm ve Çalışmanın Olmadığı Bir Dünya. Çeviren: Ahmet Alphan Sabancı. Ankara: Delidolu Yayınevi, 2018.
• Şener, Emine. Sivil Erdemin Peşinde Bir Üçleme: Uyum, Ahlak, Seslilik. İstanbul: Efe Akademi Yayınevi, 2019.
• Thoreau, Henry David. Sivil İtaatsizlik- Yürüyüş. Çeviren: Bengisu Karakurt. 4. Baskı. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2020.
• Virilio, Paul. Hız ve Politika. Çeviren: Meltem Cansever. İstanbul: Metis Yayınları, 1998.
• Virilio, Paul. Enformasyon Bombası. Çeviren: Kaya Şahin. İstanbul: Metis Yayınları, 2003.
• Załuski, Wojciech. “On The Relations Between Vita Contemplativa and Vita Activa”. Avant: Trends in Interdisciplinary Studies Vol. 10, No. 1 (2019):15-28. Erişim Tarihi: Kasım 09, 2025, DOI: 10.26913/avant.2019.01.02.
• Zuboff, Shoshana. Gözetleme Kapitalizmi Çağı. Çeviren: Tolga Uzunçelebi. İstanbul: Okuyan Us Yayınevi, 2021.