Investor Sensitivity to Market Risks: A Comparison of Developed and Developing Countries

Abstract

This study investigates investor sentiment in response to market risks by comparing five developed and five developing countries, selected in accordance with the 2024 country classification by the Financial Times Stock Exchange (FTSE), under the constraint of data availability. Periods of global economic crises and heightened uncertainty substantially influence individual saving and investment behaviors. Utilizing key indicators of market risk, namely Credit Default Swap (CDS) premiums and the Volatility Index (VIX), the study employs panel data analysis to examine their impact on national savings rates. Due to the temporal limitations associated with financial literacy data, the Human Development Index (HDI) is incorporated into the analysis as a proxy variable representing individuals’ economic behavior and decision-making capacity. Covering the period from 2009 to 2023, the empirical findings reveal that rising market risks are associated with declining saving rates in both developed and developing economies. Moreover, HDI is found to exert a statistically significant influence on saving decisions. These results challenge the assumptions of traditional economic models grounded in rational agent behavior, underscoring instead the relevance of behavioral economic frameworks that account for psychological and cognitive factors such as perception biases, overconfidence, and heuristics in savings behavior. Additionally, the findings suggest that investor sentiment in developing countries is more volatile and may be influenced by lower levels of financial literacy. The study concludes that during periods of elevated uncertainty, policy effectiveness can be enhanced not only through conventional monetary and fiscal instruments but also via transparent communication strategies and expectation management mechanisms aimed at stabilizing investor sentiment.

Keywords

• Investor Sentiment
• CDS Premiums
• Volatility Index (VIX)
• Savings

Piyasa Risklerine Karşı Yatırımcı Duyarlılığı: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Karşılaştırması

Öz

Bu çalışma, piyasa risklerine karşı yatırımcı duyarlılığını Financial Times Stock Exchange (FTSE)’in 2024 yılında yaptığı ülkeler arası gelişmişlik düzeyi sınıflandırılması referansında veri kısıtı göz önünde bulundurularak 5 gelişmiş ve 5 gelişmekte olan ülke açısından karşılaştırmaktadır. Küresel ekonomik krizler ve belirsizlik dönemleri, yatırımcıların tasarruf ve yatırım kararlarını büyük ölçüde etkilemektedir. Çalışmada, CDS primleri ve VIX endeksi gibi piyasa risk göstergeleri kullanılarak, piyasa risklerinin tasarruflar üzerindeki etkisi panel veri analizi ile incelenmiştir. Çalışmada finansal okuryazarlık verilerinin zamana yayılan eksikliği nedeniyle bireylerin ekonomik davranışlarını temsil eden İnsani Gelişim Endeksi (HDI) değişkeni de analize dahil edilmiştir. 2009-2023 yılları arasındaki verileri kapsayan analiz sonucunda hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde piyasa risklerinin artmasının tasarruf oranlarını düşürdüğü, HDI'nın tasarruf kararları üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Temelinde rasyonellik yatan geleneksel iktisat modellerinin aksine bireylerin tasarruf kararlarında içgörüleri, algı durumları ve aşırı güven gibi birçok psikolojik güçlü güdü bulunan davranışsal iktisat modellerinin göz ardı edilmemesi gerekliliği ortaya koyulmuştur. Bununla birlikte, gelişmekte olan ülkelerde yatırımcı duyarlılığının daha değişken olduğu, finansal okuryazarlık düzeylerinin bu duyarlılığı etkileyebileceği görülmüştür. Çalışmanın bulguları belirsizlik dönemlerinde sadece para ve maliye politikalarının değil, aynı zamanda yatırımcı beklentilerini yönlendirecek şeffaf iletişim stratejileri ve yönlendirme mekanizmalarının da kullanılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yatırımcı Duyarlılığı
• CDS Primleri
• Volatilite Endeksi (VIX)
• Tasarruf

Kaynakça

1. Aggarwal, R., & Lucey, B. (2007). Psychological barriers in gold prices? Review of Financial Economics, 16, 217-230.
2. Akyol, H., & Baltacı, N. (2020). Cds primlerinin makroekonomik belirleyicilerinin incelenmesi: ARDL sınır testi yaklaşımı. Global Journal of Economics and Business Studies, 8(16), 33-49.
3. Baker, M., & Wurgler, J. (2007). Investor sentiment in the stock market. Journal of Economic Perspectives, 21(2), 129-151. https://doi.org/10.1257/jep.21.2.129
4. Ballester, L., Escrivá, A. M., & González-Urteaga, A. (2021). The nexus between sovereign CDS and stock market volatility: New evidence. Mathematics, 9(9), 1201. https://doi.org/10.3390/math9111201
5. Barkham, R. J., & Ward, C. (1999). Investor sentiment and noise traders: Discount to net asset value in listed property companies in the U.K. Journal of Real Estate Research,18(2), 1-5.
6. Baum, C. F., & Wan, C. (2010). Macroeconomic uncertainty and credit default swap spreads. Applied Financial Economics, 20, 1163– 1171.
7. Bektur, Ç., & Malcıoğlu, G. (2017). Kredi temerrüt takasları ile Bist 100 endeksi arasındaki ilişki: Asimetrik nedensellik analizi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3), 73-83.
8. Caballero, R. J., Farhi, E., & Gourinchas, P-O. (2017). Rents, technical change, and risk premia accounting for secular trends in interest rates, returns on capital, earning yields, and factor shares. American Economic Review, 107(5), 614–20.

9. Çonkar, M. K., & Vergili, G. (2017). Credit default swap, exchange rates and BIST 100 Index relationship: Cointegration and causality analysis. Hitit Journal of Social Sciences, 10(4), 59-66. https://doi.org/10.17218/hititsosbil.450178
10. Danacı, M. C., Şit, M., & Şit, A. (2017). Relationship between credit default swaps (CDS) and growth rate: A case of Turkey. Journal of Aksaray University Faculty of Economics and Administrative Sciences, 9(2), 67-78.
11. Esen, O. (1998). Portfolio capital flows to developing countries in the global economy. Ekonomik Yaklaşım, 9(30), 59-70.
12. Evci, S. (2019). Ekonomik güven endeksi ile yatırım araçları arasındaki nedensellik ilişkisi: Toda-Yamamoto yaklaşımı. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(4), 2893-2901.
13. Fischer, B. (1986). Noise. Journal of Finance, 41, 529-544.
14. Fitriani, D., & Taqiuddin, M. (2024). Dependency ratio and Human Development Index (HDI) on economic growth in Indonesia through savings. Journal of Economics and Sustainable Development, 15(3), 45–53. https://www.researchgate.net/publication/381550678_DEPENDENCY_RATIO_HUMAN_DEVELOPMENT_INDEX_HDI_ON_ECONOMIC_GROWTH_IN_INDONESIA_THROUGH_SAVINGS
15. FODER. (2020b). Finansal okuryazarlık ve finansal yönetim konusunda pratikler. https://www.foder.org/finansal-okuryazarlik-ve-finansalyonetim-konusunda-pratikler/
16. Fountain, R. L., Herman, J. R., & Rustvold, D. L. (2008). An application of Kendall distributions and alternative dependence measures: SPX vs. VIX. Insurance: Mathematics and Economics, 42(2), 469–472.
17. FTSE Equity Country Classification 22.02.2025 tarihinde https://www.lseg.com/content/dam/ftse-russell/en_us/documents/country-classification/ftse-country-classification-update-2024.pdf adresinden erişildi.
18. FTSE Equity Country Classification. 22.02.2025 tarihinde https://www.lseg.com/en/ftse-russell/equity-country-classification adresinden erişildi.
19. Gennaıoli, N., Shleifer, A., & Vishny, R. W. (2013). Gölge bankacılığın bir modeli. Finans Dergisi, 68, 1331-1363. https://doi.org/10.1111/jofi.12031
20. Görmüş, Ş., & Aksoylu, E. (2017). Ülke riskinin göstergesi olarak kredi temerrüt swaplarını etkileyen faktörler: Asimetrik nedensellik yöntemi. Paper presented at the 2nd International Congress on Political Economic and Social Studies (ICPESS).
21. Gujarati, D. (2016). Örneklerle ekonometri (Çev. N. Bolatoğlu). Ankara: BB101 Yayınları.
22. Gujarati, D.N. & Porter, D.C. (2012). Temel ekonometri (Çev. Ü. Şenesen and G. Günlük Şenesen). İstanbul: Literatür Yayınları.
23. Kar, M., Ağır, H., & Türkmen, S. (2019). Seçilmiş gelişmekte olan ülkelerde elektrik tüketiminin ekonomik büyümeye etkisinin panel ekonometrik analizi. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 5(3), 37–48.
24. Kırca, M., & Yıldız, Ü. (2020). Türkiye için kredi risk primi (CDS) ve ekonomik büyüme arasındaki zamanla değişen nedensellik ilişkileri. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 5(10), 17- 24.
25. Krawczyk, M. (2019). The relationship between Human Development Index and savings rate: Evidence from Sweden and Poland (1999–2016). [PDF]. DiVA Portal. https://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:1342737/FULLTEXT01.pdf
26. Kula, V., & Baykut, E. (2017). Borsa İstanbul kurumsal yönetim endeksi (XKURY) ile korku endeksi (Chicago Board Options Exchange Volatility Index-VIX) arasındaki ilişkinin analizi. AKÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(2), 27-37.
27. Leland, H. E. (1968). Saving and uncertainty: The precautionary demand for saving. The Quarterly Journal of Economics, 82(3), 465-473.
28. Münyas, T., & Bektur, Ç. (2021). Korku endeksi (VIX) ile kredi temerrüt swap (CDS), dolar kuru, euro kuru, BİST 100 ve altın arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Türkiye örneği. TESAM Akademi Dergisi, 8(2), 555-571. https://doi.org/10.30626/tesamakademi.959051
29. Ndukwe, C. I. (2024). The effect of national savings on human development in Sub-Saharan Africa: A panel data analysis. Scientific Reports, 14, Article 9284. https://doi.org/10.1038/s41598-024-67228-x
30. Pan, J., & Singleton, K. J. (2008). Default and recovery implicit in the term structure of sovereign CDS spreads. The Journal of Finance 63, 2345–2384.
31. Qadan, M., & Yagil, J. (2012). Fear sentiments and gold price: Testing causality in-mean and in-variance. Applied Economics Letters, 19(4), 363-366.
32. Sağlam, Y., & Sönmez Ertaş, F. (2019). Cari açık ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi: Visegrad dörtlüsü örneği. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 35–40.
33. Sarwar, G. (2012). Is VIX an investor fear gauge in BRIC equity markets?. Journal of Multinational Financial Management, 22(3), 55-65, https://doi.org/10.1016/j.mulfin.2012.01.003
34. Şenol, Z. & Selahattin, K. (2018). Analysis with VAR method relationship between foreign portfolio investments, stock exchange and macroeconomic factors: Case of Turkey. International Journal of Economics and Administrative Studies, 21, 1-20. https://doi.org/10.18092/ulikidince.358108
35. Shleifer, A. (2000). Inefficient markets: An introduction to behavioral finance. Oxford University Press.
36. Suyadal, M., Yavuz, M. S. & Çilingirtürk, A. M. (2021). The relationship between financial and economic indicators in developed and developing countries: An example of heterogeneous panel causality analysis. Turkish Studies-Economics Finance Politics, 16(4), 1261-1276. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.51995
37. Telek, C. (2020), VIX endeksinin Türkiye’de portföy yatırımları ve döviz kurlarıyla ilişkisi. İzmir İktisat Dergisi, 35(3), 635-646.
38. Topaloğlu, E. E. (2019). CBOE VIX endeksi ile OECD ülke borsaları arasındaki volatilite yayılımı: CCC-MGARCH modeli ile ampirik bir araştırma, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(3), 574-595.
39. Turgut, E., & Uçan, O. (2019). Yolsuzluğun vergi oranları ile olan ilişkisinin OECD ülkeleri örnekleminde incelenmesi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(3), 1-17.
40. United Nations Development Programme (UNDP). (2023). Human development reports. https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index
41. Westerlund, J. (2008). Panel cointegration tests of the fisher effect. Journal of Applied Econometrics, 23, 193‐233.
42. Whaley, R. E. (2000). The investor fear gauge. Journal of Portfolio Management, 26(3), 12-17.
43. Whaley, R. E. (2009). Understanding the VIX. Journal of Portfolio Management, 35(3), 98-105.
44. Yıldırım, H. H., & Sakızcı, M. (2019). The relationship between portfolio investment and CDS: The case of Turkey. Turkish Studies-Social. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.36938
45. Yüksel, A., & Yüksel, A. (2017). Avrupa borç krizi döneminde global risk faktörleri ve ülke kredi temerrüt takası primi ilişkisi: 19 ülke örneği. Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17.
46. Zouaoui, M., Nouyrigat, G., & Beer, F. (2011). How does investor sentiment affect stock market crises? Evidence from panel data. Financial Review, 46, 723-747. https://doi.org/10.1111/j.1540-6288.2011.00318.x