Araştırma Makalesi

Ekonomik Büyüme Oynaklığının Belirleyicileri Olarak Finansal Derinleşme, Erişim, Etkinlik ve Risk: Türkiye’den Bölgesel Kanıtlar

Cilt: 10 Sayı: 2 2 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

Ekonomik Büyüme Oynaklığının Belirleyicileri Olarak Finansal Derinleşme, Erişim, Etkinlik ve Risk: Türkiye’den Bölgesel Kanıtlar

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye’de finansal sistem dinamiklerinin (finansal derinleşme, erişim, etkinlik ve risk) bölgesel ekonomik büyüme oynaklığı üzerindeki etkilerini ampirik bir çerçevede analiz etmektedir. Araştırma kapsamında, Türkiye'deki 81 ilin 2007-2024 dönemi yıllık verileri kullanılarak Panel ARDL (Havuzlanmış Ortalama Grup) tahmincisi ve Dumitrescu-Hurlin (2012) panel nedensellik analizleri uygulanmıştır. Bulgular, finansal sistem dinamiklerinin makroekonomik istikrar üzerinde farklı yönlerde etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Uzun dönem bulgularına göre, kişi başı mevduat ve finansal erişimi temsil eden banka şube ağı büyüme oynaklığını istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaltmaktadır. Buna karşın, kişi başı kredi hacmindeki artışın bölgesel büyüme oynaklığını artırdığı tespit edilmiştir. Çalışmanın bir diğer önemli bulgusu ise, finansal riski temsil eden takipteki alacaklar oranı ile büyüme oynaklığı arasında saptanan çift yönlü nedensellik ilişkisidir. Bu etkileşim, ekonomik daralmanın takipteki alacakları artırdığını ve artan risklerin makroekonomik oynaklığı beslediğini göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, bölgesel ekonomik istikrarın sağlanmasında sadece kredi genişlemesine odaklanılmasının yeterli olmadığını; bunun yerine finansal erişimin tabana yayılmasına, kredi kalitesinin korunmasına ve kaynakların etkin tahsisine dayalı bütüncül politikaların geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdallah, A. B., Becha, H., Kalai, M., & Helali, K. (2024). Development of digital financial inclusion in China's regional economy: Evidence from panel threshold models. Journal of Telecommunications and the Digital Economy, 12(1), 637-656. https://search.informit.org/doi/10.3316/informit.T2024040300011990051461569
  2. Afşar, A. (2007). Finansal gelişme ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (36), 188-198.
  3. Akkay, R. C. (2010). Gelişmekte olan piyasalarda finansal gelişme ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği (Doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  4. Altunöz, U. (2018). Sorunlu krediler bağlamında Türk bankacılığında kredi kayıp karşılığının makroekonomik değişkenlere etkisi: Panel data ve zaman serileri analizi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 63-82. https://doi.org/10.17218/hititsosbil.359834
  5. Arcand, J. L., Berkes, E., & Panizza, U. (2015). Too much finance?. Journal of Economic Growth, 20(2), 105-148. https://doi.org/10.1007/s10887-015-9115-2
  6. Baltagi, B. H., & Hashem Pesaran, M. (2007). Heterogeneity and cross section dependence in panel data models: theory and applications introduction. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 229-232. https://doi.org/10.1002/jae.955
  7. Barcelona, W. L., Cascaldi-Garcia, D., Hoek, J. J., & Van Leemput, E. (2025). Is China really growing at 5 percent?. FEDS Notes. Board of Governors of the Federal Reserve System. https://doi.org/10.17016/2380-7172.3784.
  8. Bardakçı, H., & Barut, A. (2023). Ekonomik büyüme ve finansal tabana yayılma ilişkisinin TRC3 bölgesi açısından incelenmesi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 19(1), 130-142.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Büyüme, Para-Bankacılık, Finansal Ekonomi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

2 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

18 Şubat 2026

Kabul Tarihi

18 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Özkul, G. (2026). Ekonomik Büyüme Oynaklığının Belirleyicileri Olarak Finansal Derinleşme, Erişim, Etkinlik ve Risk: Türkiye’den Bölgesel Kanıtlar. Fiscaoeconomia, 10(2), 1-19. https://doi.org/10.25295/fsecon.1892006
AMA
1.Özkul G. Ekonomik Büyüme Oynaklığının Belirleyicileri Olarak Finansal Derinleşme, Erişim, Etkinlik ve Risk: Türkiye’den Bölgesel Kanıtlar. FSECON. 2026;10(2):1-19. doi:10.25295/fsecon.1892006
Chicago
Özkul, Gökhan. 2026. “Ekonomik Büyüme Oynaklığının Belirleyicileri Olarak Finansal Derinleşme, Erişim, Etkinlik ve Risk: Türkiye’den Bölgesel Kanıtlar”. Fiscaoeconomia 10 (2): 1-19. https://doi.org/10.25295/fsecon.1892006.
EndNote
Özkul G (01 Ağustos 2026) Ekonomik Büyüme Oynaklığının Belirleyicileri Olarak Finansal Derinleşme, Erişim, Etkinlik ve Risk: Türkiye’den Bölgesel Kanıtlar. Fiscaoeconomia 10 2 1–19.
IEEE
[1]G. Özkul, “Ekonomik Büyüme Oynaklığının Belirleyicileri Olarak Finansal Derinleşme, Erişim, Etkinlik ve Risk: Türkiye’den Bölgesel Kanıtlar”, FSECON, c. 10, sy 2, ss. 1–19, Ağu. 2026, doi: 10.25295/fsecon.1892006.
ISNAD
Özkul, Gökhan. “Ekonomik Büyüme Oynaklığının Belirleyicileri Olarak Finansal Derinleşme, Erişim, Etkinlik ve Risk: Türkiye’den Bölgesel Kanıtlar”. Fiscaoeconomia 10/2 (01 Ağustos 2026): 1-19. https://doi.org/10.25295/fsecon.1892006.
JAMA
1.Özkul G. Ekonomik Büyüme Oynaklığının Belirleyicileri Olarak Finansal Derinleşme, Erişim, Etkinlik ve Risk: Türkiye’den Bölgesel Kanıtlar. FSECON. 2026;10:1–19.
MLA
Özkul, Gökhan. “Ekonomik Büyüme Oynaklığının Belirleyicileri Olarak Finansal Derinleşme, Erişim, Etkinlik ve Risk: Türkiye’den Bölgesel Kanıtlar”. Fiscaoeconomia, c. 10, sy 2, Ağustos 2026, ss. 1-19, doi:10.25295/fsecon.1892006.
Vancouver
1.Gökhan Özkul. Ekonomik Büyüme Oynaklığının Belirleyicileri Olarak Finansal Derinleşme, Erişim, Etkinlik ve Risk: Türkiye’den Bölgesel Kanıtlar. FSECON. 01 Ağustos 2026;10(2):1-19. doi:10.25295/fsecon.1892006
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).