Traces of Yörük Culinary Heritage: Cultural and Gastronomic Analysis of Dolaz Dessert

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1 , 28 - 42 , 31.03.2026

Emir Safa Aymer , İsmet Kaya , Ali Şen

https://doi.org/10.32958/gastoria.1763763

https://izlik.org/JA84LJ97LN

Öz

This study examines the cultural and gastronomic aspects of Dolaz, a traditional dessert rooted in the culinary heritage of Yoruk communities. Semi-structured interviews conducted with participants from Yoruk communities living in and around Mersin revealed that the dessert has been transmitted through oral tradition for at least a century. The research highlights the versatile use of yufka (thin flatbread) in Yoruk culinary practices, showing that it appears not only in main dishes but also in snacks and desserts. Due to the limited references to Dolaz in the existing literature, the study underscores the importance of documenting traditional Yoruk dishes to contribute to the preservation of Turkish culinary heritage.

Anahtar Kelimeler

Yörük Cuisine , Dolaz , Culinary Heritage , Traditional Foods , Cultural Transmission

Yörük Mutfak Kültürünün İzleri: Dolaz Tatlısının Kültürel ve Gastronomik İncelenmesi

https://izlik.org/JA84LJ97LN

Öz

Bu çalışma, Yörük topluluklarının yemek kültüründe önemli bir yere sahip olan Dolaz tatlısının kültürel ve gastronomik yönlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Mersin ve çevresinde yaşayan Yörük kökenli katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucunda, tatlının en az yüzyıldır sözlü gelenek yoluyla aktarılan bir kültürel unsur olduğu belirlenmiştir. Araştırma ayrıca, Dolaz tatlısında kullanılan yufka ekmeğinin Yörük mutfağında yalnızca ana yemeklerde değil, atıştırmalıklar ve tatlılarda da değerli bir bileşen olduğunu göstermektedir. Literatürde Dolaz tatlısına ilişkin sınırlı bilgi bulunması nedeniyle çalışma, geleneksel Yörük yemeklerinin kayıt altına alınmasının Türk mutfak mirasının korunmasındaki önemine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yörük Mutfağı , Dolaz Tatlısı , Gastronomik Miras , Geleneksel Yemekler , Kültürel Aktarım

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı ve çalışma için gerekli etik kurul izin belgesinin alındığını beyan ederim.

Destekleyen Kurum

Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi

Kaynakça

• Aktaş, N., & Saillard, E. K. (2014). Geleneksel gıdaların kayıt altına alınması: Nitel araştırma deseni. 4. Geleneksel Gıdalar Sempozyumu Bildiriler Kitabı (ss. 161–165). Adana.
• Albayrak, M., & Güneş, E. (2010). Traditional foods: Interaction between local and global foods in Turkey. African Journal of Business Management, 4(4), 555–561.
• Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
• Creswell, J. W. (2016). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (Çev. ed.). Siyasal Kitabevi.
• Eren, A. G. F. Y., & Sezgin, A. C. (2017). Gastronomi turizmi açısından Mersin yöresi mutfak kültürünün sürdürülebilirliği. Proceedings Book (s. 161).
• Esen, M. K. (2022). Yöresel lezzetlerin gastronomi turizmi açısından önemi: Türkiye’deki helvalar. Aydın Gastronomy, 6(2), 283–294.
• Kaymaz, Ş. (2018). Unutulmaya yüz tutmuş yöresel öğelerin kültür turizmi kapsamında değerlendirilmesi: Denizli ilinin kültür öğeleri örneği. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(2), 134–149.
• Mercan, Ş. O., & Üzülmez, M. (2014). Coğrafi işaretlerin bölgesel turizm gelişimindeki önemi: Çanakkale ili örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(2), 67–94.
• Öktem, Ş. (2008). Turizm sektöründe standart reçetelerin önemi kapsamında bir çalışma: Mersin yöresel yemekleri. Mersin Sempozyumu (19–22 Kasım 2008), Mersin, Türkiye.
• Özdemir, F., & Güngör, B. (2016). Kültürel bir değer olarak unutulmaya yüz tutmuş geleneksel Hatay yemekleri ve bu kültürel değerin korunması önerileri. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 4(Özel Sayı 1), 190–199.
• Özcan, Y. (2016). Mersin’in Tarsus ilçesinde konuşulan Arapça üzerine bir derleme çalışması (Yüksek lisans tezi).
• Rocillo-Aquino, Z., Cervantes-Escoto, F., Leos-Rodríguez, J. A., Cruz-Delgado, D., & Espinoza-Ortega, A. (2021). What is a traditional food? Conceptual evolution from four dimensions. Journal of Ethnic Foods, 8(1), 38. https://doi.org/10.1186/s42779-021-00099-2
• Süslü, C., Eryılmaz, G., & Demir, E. (2020). Coğrafi işaretli ürünlerin gastronomi kapsamında değerlendirilmesi: Mersin ili örneği. Journal of Recreation and Tourism Research, 7(2), 135–149.
• Şen, A., & Aktaş, N. (2016). Keçiboynuzu pekmezi üzerine nitel bir araştırma: Silifke örneği. 4. Uluslararası KOP Bölgesi Sempozyumu Bildiri Kitabı (ss. 412–415).
• Şen, A., & Başar, Y. (2024). Tantuni: Mersin mutfağının geleneksel yemeğinin gastronomik boyutları ve sosyo-kültürel analizi. Anadolu Üniversitesi Mesleki Eğitim ve Uygulama Dergisi, 3(1), 63–91.
• Uyanık, B., & Özer, Ç. H. (2023). The role of parents on intergenerational transmission of cuisine culture in Türkiye. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(2), 832–846.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, O., & Karaca, O. B. (2023). Yörük mutfak kültürünün sürdürülebilirliği: Engeller, çözüm önerileri ve gastronomi turizmi açısından değerlendirilmesi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(4), 2855–2877.