Araştırma Makalesi

Eğitimde Sosyal Robotlar: PRISMA Yönergelerine Dayalı Sistematik Bir İnceleme

Cilt: 12 Sayı: 2 31 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Eğitimde Sosyal Robotlar: PRISMA Yönergelerine Dayalı Sistematik Bir İnceleme

Öz

Eğitsel robotik ve yapay zekâ alanındaki hızlı gelişmeler, sosyal robotların öğrenme ortamlarına entegrasyonunu önemli ölçüde hızlandırmıştır. Bu sistematik derleme, 2013–2025 yılları arasında yayımlanan çalışmaları sentezleyerek eğitsel ve sosyal robotların çocukların öğrenme ve gelişimine farklı eğitim bağlamlarında nasıl katkı sağladığını incelemektedir. PRISMA yönergeleri ve PICOS çerçevesi doğrultusunda Web of Science, Scopus, ScienceDirect ve SpringerLink veri tabanlarından seçilen 81 hakemli dergi makalesi ve konferans bildirisi analiz edilmiştir. Tematik içerik analizi kullanılarak çalışmalar altı boyutta sentezlenmiştir: Eğitsel amaçlar, öğrenme çıktıları, hedeflenen öğrenen gruplar, metodolojik yaklaşımlar, robot özellikleri ve araştırma boşlukları. Bulgular, eğitsel robotların ağırlıklı olarak hesaplamalı düşünme, STEM öğrenmesi ve dil gelişimini desteklemek amacıyla kullanıldığını; öğrenmede etkileşimin sıklıkla aracı bir mekanizma olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Çalışmaların büyük bölümü okul öncesi ve ilkokul düzeyindeki öğrencileri hedeflerken, ortaöğretim ve yükseköğretim bağlamlarının görece yetersiz temsil edildiği görülmektedir. Raporlanan çıktılar ağırlıklı olarak bilişsel kazanımlar ve öğrenci katılımına odaklanmakta; sosyal-duygusal etkiler ise daha sınırlı ve çoğunlukla nitel ya da keşfedici verilerle desteklenmektedir. Metodolojik açıdan alan, kısa süreli müdahaleler ve küçük ölçekli örneklemlerle karakterize edilmekte; uzunlamasına ya da randomize kontrollü tasarımların kullanımı oldukça sınırlı kalmaktadır. İnsansı biçim ve ifade edici yeteneklerin iletişim ve katılımı artırdığı görülse de, öğrenme çıktılarının robot morfolojisinden ziyade kişiselleştirme ve uyarlanabilir geri bildirim gibi etkileşim tasarımı özellikleriyle daha güçlü ilişkili olduğu belirlenmiştir. Genel olarak alan hızlı bir yenilik süreci göstermesine rağmen metodolojik parçalanmışlık, sınırlı uzun dönemli kanıt ve özellikle STEM ile bilgisayar bilimleri odaklı dar disipliner yoğunlaşma gibi kısıtlarla karşı karşıyadır. Bu derleme, gelecekteki eğitsel robotik araştırmalarında daha güçlü deneysel tasarımlara, standartlaştırılmış ölçme araçlarına, daha geniş disipliner uygulamalara ve sınıf ekolojisi, etik boyutlar ile kültürel çeşitliliğe yönelik artan duyarlılığa ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal robotlar, Eğitimde robotlar, İnsan- robot etkileşimi, Sistematik derleme

Kaynakça

  1. Studies included in the systematic analysis are marked with an asterisk ().*
  2. * Afonso, R., Soares, F., & Oliveira, P. D. M. (2021). Impact of educational robotics on student learning and motivation: A case study. 2021 IEEE International Conference on Engineering, Technology & Education (TALE), 1–6. https://doi.org/10.1109/TALE52509.2021.9678748
  3. * Ahmad, M. I., Mubin, O., & Orlando, J. (2016). Children views' on social robot's adaptations in education. Proceedings of the 28th Australian Conference on Computer-Human Interaction, 145–149. https://doi.org/10.1145/3010915.3010977
  4. * Ahtinen, A., & Kaipainen, K. (2020). Learning and teaching experiences with a persuasive social robot in primary school–findings and implications from a 4-month field study. In S. Gramakoski (Ed.), Persuasive Technology (pp. 73–84). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-45712-9_6
  5. * Alemi, M., Meghdari, A., & Ghazisaedy, M. (2014). Employing humanoid robots for teaching English language in Iranian junior high-schools. International Journal of Humanoid Robotics, 11(03), Article 1450022. https://doi.org/10.1142/S0219843614500224
  6. Al-Khalifa, H. S., Alsalman, B., Alnuhait, D., Alkhalifah, A., Meldah, O., & Aloud, S. (2017). The experience of developing Mr. Saud educational system using NAO humanoid robot. 2017 6th International Conference on Information and Communication Technology and Accessibility (ICTA), 1–3. https://doi.org/10.1109/ICTA.2017.8336008
  7. Alam, A. (2022). Social robots in education for long-term human-robot interaction: socially supportive behaviour of robotic tutor for creating robo-tangible learning environment in a guided discovery learning interaction. Electrochemical Society Transactions, 107(1), 12389-12403. https://doi.org/10.1149/10701.12389ecst
  8. Alonso-García, S., Fuentes, A. V. R., Navas-Parejo, M. R., & Victoria-Maldonado, J. J. (2024). Enhancing computational thinking in early childhood education with educational robotics: A meta-analysis. Heliyon, 10(13). https://www.cell.com/heliyon/fulltext/S2405-8440(24)09280-6
  9. Athanasiou, K., Melegkovits, E., Andrie, E. K., Magoulas, C., Tzavara, C. K., Richardson, C., ... & Tsitsika, A. K. (2018). Cross-national aspects of cyberbullying victimization among 14–17-year-old adolescents across seven European countries. BMC Public Health, 18(1), 800. https://doi.org/10.1186/s12889-018-5682-4
  10. Amir-Behghadami, M., & Janati, A. (2020). Population, intervention, comparison, outcomes and study (PICOS) design as a framework to formulate eligibility criteria in systematic reviews. Emergency Medicine Journal, 37(6). https://doi.org/10.1136/emermed-2020-209587

Kaynak Göster

APA
Bekiroğlu, D., & Ütkür Güllühan, N. (2026). Eğitimde Sosyal Robotlar: PRISMA Yönergelerine Dayalı Sistematik Bir İnceleme. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 173-219. https://izlik.org/JA75XU73LU
AMA
1.Bekiroğlu D, Ütkür Güllühan N. Eğitimde Sosyal Robotlar: PRISMA Yönergelerine Dayalı Sistematik Bir İnceleme. GEBD. 2026;12(2):173-219. https://izlik.org/JA75XU73LU
Chicago
Bekiroğlu, Derya, ve Nur Ütkür Güllühan. 2026. “Eğitimde Sosyal Robotlar: PRISMA Yönergelerine Dayalı Sistematik Bir İnceleme”. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi 12 (2): 173-219. https://izlik.org/JA75XU73LU.
EndNote
Bekiroğlu D, Ütkür Güllühan N (01 Temmuz 2026) Eğitimde Sosyal Robotlar: PRISMA Yönergelerine Dayalı Sistematik Bir İnceleme. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi 12 2 173–219.
IEEE
[1]D. Bekiroğlu ve N. Ütkür Güllühan, “Eğitimde Sosyal Robotlar: PRISMA Yönergelerine Dayalı Sistematik Bir İnceleme”, GEBD, c. 12, sy 2, ss. 173–219, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75XU73LU
ISNAD
Bekiroğlu, Derya - Ütkür Güllühan, Nur. “Eğitimde Sosyal Robotlar: PRISMA Yönergelerine Dayalı Sistematik Bir İnceleme”. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi 12/2 (01 Temmuz 2026): 173-219. https://izlik.org/JA75XU73LU.
JAMA
1.Bekiroğlu D, Ütkür Güllühan N. Eğitimde Sosyal Robotlar: PRISMA Yönergelerine Dayalı Sistematik Bir İnceleme. GEBD. 2026;12:173–219.
MLA
Bekiroğlu, Derya, ve Nur Ütkür Güllühan. “Eğitimde Sosyal Robotlar: PRISMA Yönergelerine Dayalı Sistematik Bir İnceleme”. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 12, sy 2, Temmuz 2026, ss. 173-19, https://izlik.org/JA75XU73LU.
Vancouver
1.Derya Bekiroğlu, Nur Ütkür Güllühan. Eğitimde Sosyal Robotlar: PRISMA Yönergelerine Dayalı Sistematik Bir İnceleme. GEBD [Internet]. 01 Temmuz 2026;12(2):173-219. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75XU73LU