Erken Cumhuriyet Döneminde “Biz”in İnşası: Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Değerlendirme
Öz
“Biz”inşası ya da millî kimlik, ulus-devletlerin geleneksel kimlik yerine yeni bir üst-kimliğe ihtiyaç duyulması sonucu ortaya çıkmıştır. Bununla ortak kültürel değerler, anılar ve davranış kodları yeniden tanımlanmıştır. Bu bağlamda çalışmada Türkiye’de 1930’lı yıllardaki lise tarih ders kitaplarında “biz” inşasının nasıl ve hangi amaçlara yönelik inşa edildiği ele alınmıştır. Araştırmada nitel içerik ve doküman analizi kullanılmıştır. Elde edilen veriler, “medenilik söylemi”, “ırk ve köken”, “millî seciye”, “ortak dil” ve “tarihi ve kutsal vatan” temaları üzerinden incelenmiştir. Konu bağlamında rastlanan tarihsel söylemlere doğrudan alıntılarla yer verilmiştir. Çalışmayla, ulus-devletlerin amaçladığı türdeş toplum için tarih öğretimi vasıtasıyla ortak mekân, köken, dil ve kültürel değerler üzerinden bir birliktelik yaratılmasının amaçlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum 1930’lu yılların ruhu bakımından dünyadaki gelişmelere paralel olarak değerlendirilmiştir.
Kaynakça
- Alkan, Türker (1989). Siyasal Bilinç ve Toplumsal Değişim: Siyasal Bilincin Gelişmesinde Ailenin, Okulun ve Toplumsal Sınıfların Etkisi. Ankar: Gündoğan Yayınları.
- Althusser, L. (1994). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları. (Çev. Yusuf Alp ve Mahmut Özışık) İstanbul: İletişim Yayıncılık.
- Altunışık, R. vd.( 2005). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Sakarya: Sakarya Kitabevi.
- Aydın, S. (2006). Cumhuriyet’in İdeolojik Şekillenmesinde Antropolojinin Rolü: Irkçı Paradigmanın Yükselişi. Yayımlandığı Kitap A. İnsel (Editör), Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Kemalizm (344-369). İstanbul: İletişim, 2006.
- Bilgin, N. (1995.) Kollektif Kimlik. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
- Bostancı, M. N. (2005). Kimlik Tartışması Hayatın Telaffuzu Üzerinden Yürümeli. Türkiye Günlüğü, 83, 52-56.
- Bumin, K. (1983). Batı'da Devlet ve Çocuk. İstanbul: Alan Yayıncılık.
- Copeaux, E. (1998)Tarih Ders Kitaplarında (1931-1993) Türk Tarih Tezi'nden Türk-İslam Sentezi'ne.. (Çev. Ali Berktay). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- Doğan, K. (2008). Cumhuriyet Dönemi Kimlik İnşası. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Sakarya Üniversitesi, Sakarya.
- Erdoğan, İ. (2006). Kimlik Sorunu: Kendini Sevmeyenin Kimliğindeki Kendi Olmayan Kendi. Demokrasi Platformu, 5, 93-115