TOKSİK GLUTEN PEPTİTLERİN DETOKSİFİKASYONUNDA YENİ YÖNTEMLER VE GLUTEN TOKSİSİTESİNİN BELİRLENMESİ
Öz
Buğday, arpa ve çavdarda ve yulafın bazı çeşitlerinde bulunan
sırasıyla gliadin, hordein, sekalin ve avenin prolamin proteinlerine karşı
oto-immün sistemin intolerans göstermesinden kaynaklanan sindirim sistemi
rahatsızlığına çölyak hastalığı denmektedir. Çölyak hastaları için toksik olan
buğday, arpa ve çavdar prolaminleri, terminolojide genellikle “gluten” olarak
adlandırılır. Prolamin proteinlerinin ince bağırsakta kısmen hidrolizi sonucu oluşan
toksik gluten peptitler ince bağırsaklarda villilerin körelmesi ve iltihaplanma
gibi karakteristik belirtilere sebep olurlar. Glutensiz diyet, çölyak hastaları
için güvenli tek uygulamadır. Codex Alimentarius Commission (CAC), glutensiz gıdaların
gluten içeriği eşik değerini <20 mg/kg, düşük gluten içerikli gıdaların ise <100
mg/kg olarak belirlemiştir. Glutensiz gıda üretimi için
son yıllarda yeni gluten detoksifikasyon yöntemleri araştırılmaktadır. Bunlar, bakteri
veya küf kaynaklı gluten-spesifik peptidazların kullanıldığı enzimatik
yöntemler, ekşi hamur uygulaması, tahılların çimlendirilmesiyle aktifleşen gluten-spesifik
peptidazlar ile glutenin oto-sindirimi, mikrobiyel transglutaminazın transamidasyonu
yoluyla detoksifikasyon gibi bazı alternatif yöntemlerdir. Glutenin
tespitinde immünolojik teknikler önemli rol oynamaktadır. CAC tarafından belirlenen
resmi standart metot, R5 antikorunu kullanan kompetetiv ELISA yöntemidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Rosell CM, Barro F, Sousa C, Mena MC. 2014. Cereals for Developing Gluten-Free Products and Analytical Tools for Gluten Detection, J Cereal Sci, 59(2014): 354-364.
- 2. Wieser H, Koehler P. 2008. The Biochemical Basis of Celiac Disease, Cereal Chem, 85(1): 1-13.
- 3. Camarca A, Del Mastro A, Gianfrani C. 2012. Repertoire of Gluten Peptides Active in Celiac Disease Patients: Perspectives for Translational Therapeutic Applications, Endocr Metab Immune Disord Drug Targets, 12(2): 207-219.
- 4. Gallagher E. (Ed.), 2009. Gluten-Free Food Science and Technology, Wiley-Blackwell, Dublin, Ireland, 30, 85, 122 p.
- 5. Diaz-Amigo C, Popping B. 2012. Gluten and Gluten-Free: Issues and Considerations of Labeling Regulations, Detection Methods and Assay Validation. J AOAC Int, 95 (2): 337-348.
- 6. Michalcová E, Potocká1 E, Chmelová D, Ondrejovič M. 2012. Study of Wheat Protein Degradation During Germination, J Microbiol Biotech Food Sci, 1(6): 1439-1447.
- 7. Knorr V, Kerpes R, Wieser H, Zarnkow M, Becker T, Koehler P. 2016. Production and Application of Barley Malt Extract with High Peptidase Activity for the Degradation of Gluten in Wort, Eur Food Res Technol, 242: 585-597.
- 8. Johansson E, Malik AH, Hussain A, Rasheed F, Newson WR, Plivelic T, Hedenqvist MS, Gällstedt M, Kuktaite R. 2013. Wheat Gluten Polymer Structures: The Impact of Genotype, Environment and Processing on Their Functionality in Various Applications, Cereal Chem, 90(4): 367-376.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Ezgi Karademir, Erkan Yalçın
ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ
Yayımlanma Tarihi
15 Nisan 2017
Gönderilme Tarihi
31 Ocak 2017
Kabul Tarihi
21 Eylül 2016
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 42 Sayı: 2
GIDA Dergisi Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 (CC BY-NC 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.