ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
Abstract
Bireylerin sosyal hayatları içinde kurmuş oldukları ilişkilerin
kalitelerini belirleyen içsel ve dışsal süreçler bulunmaktadır. Bireyleri
etkileyen en önemli faktörlerden ikisi algıladıkları sosyal destek ve sosyal
yeterlik düzeyleridir. Bireyler günlük hayatında yaşamış oldukları yaşantısal
zorluklar ile mücadele edebilmek için çeşitli psikolojik desteklere ihtiyaç
duymaktadırlar. Bu ihtiyaçların en başında sosyal destek kavramı gelmektedir
(Traş ve Arslan, 2013). Bireyin yaşamış olduğu stres durumları ile başa
çıkarken, olumsuz yaşam koşulları ile mücadele ederken veya hayatı için önemli
kararlar verirken etrafındaki sosyal ağlarından edindiği psikolojik ve sosyal
destek kaynakları algılanan sosyal destek olarak tanımlanabilir (Yıldırım,
1997). Bireylerin sosyal ortamdaki davranışlarını ve iletişim biçimlerini
belirleyen diğer bir etmen ise sosyal yeterlik düzeyleridir. Toplumsal bir
varlık olan insanların davranışları dış faktörlerden şekilleniyor gibi gözükse
bile asıl belirleyici olan bireyin kendi yeterliklerine olan inanç düzeyidir.
Sosyal yeterlik kavramı, bireyin sosyal ortamlarda ilişki başlatma, sürdürme ve
iletişim ağları kurabilme becerilerine ilişkin inancının bulunduğu psikolojik
bir alandır. Bu çalışmanın amacı, eğitim fakültesi öğrencilerinin algıladıkları
sosyal destek düzeyleri ile sosyal yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi
incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu tabakalı örnekleme yöntemiyle
çalışmaya dâhil edilen Türkiye’de Orta Karadeniz bölgesindeki bir üniversitenin
eğitim fakültesinde öğrenim görmekte olan 468 öğrenci oluşturmaktadır.
Araştırma verileri kişisel bilgi formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek
Ölçeği, Sosyal Yeterlik ve Sosyal Sonuç Beklentisi Ölçeği aracılığıyla
toplanmıştır. Araştırma sonucunda, eğitim fakültesi öğrencilerinin
algıladıkları sosyal destek ve sosyal yeterlik düzeylerinin yüksek olduğu;
algıladıkları sosyal destek toplam puanları ile aile, arkadaş ve özel bir kişi
alt boyutlarından alınan puanları arasında düşük düzeyde anlamlı ve pozitif
yönde bir ilişki bulunduğu ve algıladıkları aile, arkadaş ve özel bir kişi alt
boyutlarındaki sosyal destek düzeyinin eğitim fakültesi öğrencilerinin sosyal
yeterlik düzeylerinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu belirlenmiştir.
Keywords
References
- Akın, A. ve Akkaya, O. (2015). Sosyal yeterlik ve sosyal sonuç beklentileri ölçeğinin Türkçe’ ye uyarlanması. Bartın Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 204-213.
- Akkök, F. (1999). İlköğretimde sosyal becerilerin geliştirilmesi –anne-baba el kitabı. İstanbul: Özgür Yayınları.
- Altınoğlu-Dikmeer, D. İ. (1997). Sosyal beceri eğitiminin sosyal içe dönük ergenlerin içedönüklük düzeylerine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara Üniversitesi, Ankara.
- Altunbaş, G. (2002). Üniversite öğrencilerinin sosyal destek düzeylerinin bazı kişisel özellikleri ve sosyal beceri düzeyleri ile ilişkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans Tezi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
- Bacanlı, H. (1999). Sosyal Beceri Eğitimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
- Bakioğlu, F. ve Türküm, A. S. (2017). Psychometric Properties of Adaptation of the Social Competence and Outcome Expectations Scale to Turkish. European Journal of Educational Research, 6(2), 213-223.
- Bandura, A. (1986). The explanatory and predictive scope of self-competence theory. Journal of social and clinical psychology, 4(3), 359-373.
- Bandura, A. (1997). Self-competence: The exercise of control. Macmillan.
- Basım, H. N., Korkmazyürek, H. ve Tokat, A. O. (2008). Çalışanların öz yeterlilik algılamasının yenilikçilik ve risk alma üzerine etkisi: Kamu sektöründe bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(2), 121-130.
- Bayraktar, Ö. (2011). Üniversite öğrencilerinin algılanan sosyal destek düzeyleri ile duygusal zekâları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış doktora tezi. Selçuk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.