The Effect of Intermediate Spaces on Generation Z in The Context of Urban Space and City People

Yıl 2026, Sayı: 7 , 119 - 146 , 31.03.2026

Zeynep Yurt

https://doi.org/10.62156/habitus.1889087

https://izlik.org/JA25TT68JG

Öz

In today’s world, spaces are being reproduced within the framework of capitalist consumption dynamics and instrumentalized by diverging from their traditional social functions. This transformation is clearly observed in the spatial practices of Generation Z, which constitutes one of the fundamental research areas of urban sociology. This study addresses the relationship Generation Z establishes with urban space within the context of Ray Oldenburg’s “Third Place” theory, examining the socialization and identity construction processes of the youth. The research is based on a qualitative research methodology, specifically utilizing a phenomenological design. Within the scope of the research, individual interviews were conducted with 25 university students aged between 18 and 24, who reside in Istanbul and are not currently employed. The findings reveal that cafes are not merely meeting points but also functional spaces in terms of social visibility and identity presentation. The search for an egalitarian atmosphere, the desire to distance from hierarchy, and the compatibility of spatial aesthetics with social media are determining factors in the participants spatial preferences. Consequently, this study demonstrates that Generation Z reproduces intermediate spaces both as physical socialization areas and as stages of existence integrated with digital culture.

Anahtar Kelimeler

Generation Z , Liminal Spaces , Third Places , Place Context , Café Culture , Social Media.

Etik Beyan

The data for this study were obtained with the permission of the Istanbul Commerce University Ethics Committee, decision number E-65836846-044-336596, dated 2.11.2024.

Kent Mekânı ve Kent İnsanı Bağlamında Ara Mekânların Z Kuşağı Üzerine Etkisi

https://izlik.org/JA25TT68JG

Öz

Günümüz dünyasında mekânlar, kapitalist tüketim dinamikleri çerçevesinde yeniden üretilmekte ve geleneksel toplumsal işlevlerinden uzaklaşarak araçsallaşmaktadır. Bu dönüşüm, kentsel sosyolojinin temel inceleme alanlarından biri olan Z kuşağının mekânsal pratiklerinde de belirgin biçimde görülmektedir. Bu çalışma, Z kuşağının kent mekânıyla kurduğu ilişkileri Ray Oldenburg’un “Üçüncü Mekân” teorisi bağlamında ele almakta gençlerin sosyalleşme ve kimlik inşası süreçlerini incelemektedir. Araştırma nitel araştırma yöntemi ve bu yöntemin desenlerinden olan fenomenolojik desene dayalıdır. Araştırma kapsamında, 18-24 yaş aralığında olup İstanbul’da yaşayan ve herhangi bir işte çalışmayan 25 üniversite öğrencisi ile bireysel görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen bulgular, kafelerin yalnızca birer buluşma noktası değil, aynı zamanda sosyal görünürlük ve kimlik sunumu açısından işlevsel alanlar olduğunu ortaya koymaktadır. Katılımcıların mekân tercihlerinde eşitleyici bir atmosfer arayışı, hiyerarşiden uzaklaşma isteği ve sosyal medya ile mekânsal estetiğin uyumluluğu belirleyici olmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma Z kuşağının ara mekânları hem fiziksel bir sosyalleşme alanı hem de dijital kültürle entegre bir varoluş sahnesi olarak yeniden ürettiklerini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Z Kuşağı , Ara Mekânlar , Üçüncü Mekân , Mekânsal Bağlam , Kafe Kültürü , Sosyal Medya.

Etik Beyan

Bu çalışma İstanbul Ticaret Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Uygulamalı Sosyoloji Ana Bilim Dalı, Sosyoloji yüksek lisans programında Prof. Dr. Necmettin Doğan danışmanlığında yürütülen “Kentsel Gündelik Yaşamda Üçüncü Mekân Arayışı: İstanbul’daki Üniversite Öğrencilerinin Kafe Kullanım Pratikleri ve Mekânsal Aidiyetleri” adlı yüksek lisans tezinden türetilmiştir. Bu çalışmanın verileri, İstanbul Ticaret Üniversitesi Etik Kurulu’nun 2.11.2024 tarih ve E-65836846-044-336596 sayılı karar izni ile elde edilmiştir.

Destekleyen Kurum

İstanbul Ticaret Üniversitesi

Kaynakça

• Aka, B. (2018). Bebek patlaması, X ve Y kuşağı yöneticilerin örgütsel bağlılık düzeylerinin kamu ve özel sektör farklılıklarına göre incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 9(20), 118-135. https://doi.org/10.21076/vizyoner.341626
• Akbaş, A. (2024). Henri Lefebvre’in sosyolojisi: Gündelik hayatın eleştirisi. Habitus Toplumbilim Dergisi, 5(5), 73-94. https://doi.org/10.62156/habitus.1434618
• Akkuş, Ç. (2019). Restoran atmosferi algısının sosyal medya paylaşımlarına etkisi: Bir temalı restoran örneği. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 639-653. https://doi.org/10.33206/mjss.467655
• Bayındır, B., ve Çalışkan, O. (2022). Turkey’s coffee adventure: An analysis of coffee experience typologies and business type preferences. Advances in Hospitality and Tourism Research (AHTR), 10(1), 76-94. https://doi.org/10.30519/ahtr.920643
• Bourdieu, P. (2015). Ayrım: Beğeni yargısının toplumsal eleştirisi (D. Şannan ve A.Berkkurt, Çev.). Heretik Yayınları.
• Bozdağ- Tulum, A. (2025). Dijital Yerli Gençlerin Çevrimiçi Mahremiyet Farkındalıkları (Malatya İli Örneği). İmgelem, 113-144. https://doi.org/10.53791/imgelem.1696287
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E. vd. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• Can, A., ve Bütüner, O. (2022). Kafe ve restoran seçimi üzerine bir çalışma. Journal of Applied Tourism Research, 3(2), 121-138.
• Castells, M. (1997). Kent, sınıf, iktidar (A. Erendil, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
• Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni- nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (Demir, S.B. Çev.). Eğiten Kitap.
• Çakı, F., ve Kızıltepe, B. (2017). Üçüncü yerler olarak kafeler ve gençlik: Balıkesir örnek olay incelemesi. Akademik İncelemeler Dergisi, 12 (1), 173,202. https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.308922
• Çakır, H., ve Azman, A. (2022). Sosyal kuşaklar: Kuşaklar sosyolojisinde metodolojik bir açılım. İmgelem, 6(11), 331-350. https://doi.org/10.53791/imgelem.1150010
• Debord, G. (1992). Gösteri toplumu (A. Ekmekçi ve O. Taşkent, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Field, J. (2008). Sosyal sermaye (B. Bilgen ve B. Şen, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Gennep, A. (2022). Geçiş ritleri: Tabular, batıl inançlar, büyüler, ayinler ve törenler (O. Bülbül, Çev.). Nora Yayıncılık.
• Güler, T., Şahnagil, S., ve Güler, H. (2016). Kent kimliğinin oluşturulmasında kültürel unsurların önemi: Balıkesir üzerine bir inceleme. Paradoks Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi. 11, 85-105. https://izlik.org/JA68CU53LF
• Harvey, D. (2010). Postmodernliğin durumu: Kültürel değişimin kökenleri (S. Savran, Çev.). Metis Yayınları.
• Harvey, D. (2012). Asi şehirler: Şehir hakkından kentsel devrime doğru (A. Onacak, Çev.). Metis Yayınları.
• Işık, O. (2009). Kent sosyolojisi: Mekân, kültür, iktidar. Bağlam Yayınları.
• Kaplan, M. (2019). Sosyal statü arayışında elit mekanların rolü Diyarbakır 75 metre yol güzergahındaki kafeler örneği. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(17) 136-161.
• Kara, S. (2017). Teknoloji ve toplumsal değişim ilişkisinin sosyal inşa kuramı bağlamında incelenmesi. Dört Öge, (12), 117-132. https://izlik.org/JA33NK65BZ
• Kaygısız, E. G., ve Sipahi, H. (2019). Y kuşağı üniversite öğrencilerinin bireysel yenilik ve endüstri 4.0 bilgi düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 922-936. https://doi.org/10.21547/jss.442879
• Keleş, R. (2015). Kentleşme politikası. İmge Kitabevi.
• Kırık, A. M., ve Köyüstü, S. (2018). Z kuşağı konusunda yapılmış tezlerin içerik analizi ve yöntemiyle incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(2), 1497-1518. https://doi.org/10.19145/e-gifder.443304.
• Lefebvre, H. (2021). Kentsel devrim (S. Sezer, Çev.). Sel Yayıncılık.
• Lefebvre, H. (2023). Mekânın üretimi (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık.
• Liu, C., Chen, S., ve Jin, Y. (2025) Evaluation of the visual environment of community third places based on emotional perceptions. Buildings, 15, 2063. https://doi.org/10.3390/buildings15122063
• Mannheim, K. (1952). Essays on the sociology of knowledge. Oxford University Press.
• Mücevher, M., ve Erdem, R. (2018). X kuşağı akademisyenler ile Y kuşağı öğrencilerin birbirlerine karşı algıları. Vizyoner Dergisi, 22, 60-74. https://doi.org/10.21076/vizyoner.391745
• Oldenburg, R. (1999). The great good place: Cafes, coffee shops, book stores, bars, hair salons, and other hangouts at the heart of a community. Da Capo Press
• Öztürk, A. (2019). Şehir imajoloji bağlamında Doğu- İslam şehirleri ve batı şehirlerinin mukayesesi. TYB Akademi, 26, 113- 128.
• Öztürk, A. (2022). Yeni insan biçimleri ve yeni eğitim modellerinin krizi: Bir insan mı yaratmak, yoksa yaratık mı?. Sosyoloji Divanı Dergisi, 20, 125-139.
• Palabıyık, A. (2020). Pierre Bourdieu Sosyolojisinde Habitus, Sermaye ve Alan Üzerine. Habitus Toplumbilim Dergisi, 1(1), 1-22. https://izlik.org/JA34DP22KD
• Poyraz, M. (2021). Şehrin bağlayıcı ve harmanlayıcı gücü olarak mekanlar: İstanbul’un kenarları ve Paris’in banliyöleri üzerinden karşılaştırmalı bir bakış. Felsefede Kent ve Kent Hakkı, 167-184. 10.26650/BS/AA23.2021.001-2.11 Sami, K. (2010). Halk kültürü bağlamında kahvehanelerin toplumsal ve mekânsal dönüşümleri: Diyarbakır kent örneği. Millî Folklor, 22(85), 159-172.
• Soja, E. W. (2019). Postmodern coğrafyalar (Y. Çetin, Çev.). Sel Yayıncılık.
• Solmaz, E., Bayrakcı, O., ve Kahya, Y. (2026). Üçüncü mekân bağlamında kafe ve kahvehane kültürünün karşılaştırmalı analizi: Bandırma örneği. Folklor/Edebiyat, 32(125), 125-148. https://doi.org/10.22559/folklor.4927
• Taşkın, D., Kahraman, H., ve Taşkın, E. (2023). Pazarlamada yeni paradigma: Fijitalleşme. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi. 10(2), 679-698. https://doi.org/10.47097/piar.1259927
• Taştan, H., ve Polatoğlu Serter, Ç. (2026). Spatial characteristics and social interaction in hybrid third places: A case study on three book cafes. Buildings, 16(4), 792. https://doi.org/10.3390/buildings16040792
• TDK (Türk Dil Kurumu). (2025). Kuşak. Güncel Türkçe Sözlük.
• Tekeli, İ. (2011). Türkiye’nin kentleşme deneyimi. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
• Ton, N. K. T., Keskin, H. D., ve Kalın, A. (2022). Tüketicilerin kafe ve lokanta tercihlerinin belirlenmesine yönelik bir uygulama. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 18(3), 972-1005. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1032709
• Tuna, İ. (Eds.). (2025). Kafeler üzerinden kültürel sermaye ve sınıfsal ayrışma. 5. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu. https://doi.org/10.55709/tsbsdergisi.770
• Turner, V. (2018). Ritüeller yapı ve anti-yapı (N. Küçük, Çev.). İthaki Yayınları.
• Üzen-Tatar, S. (2023). Mekânların kullanıcılar üzerinde bıraktığı etki: Mersin ili Starbucks kafe örneği. Tasarım Mimarlık ve Mühendislik Dergisi, 3(2), 146-168. https://doi.org/10.59732/dae.1220333
• Villagonzalo, B., Mazzeo, H., Fuentes, S. vd. (2025). Factors affecting local coffee shop preferences of students. Journal of Interdisciplinary Perspectives, 3(5), 536-543. https://doi.org/10.69569/jip.2025.183
• Weber, M. (2000). Modern kentin oluşumu (M. Ceylan, Çev.). Bakış Yayınevi.
• Yaslıkaya, R., ve Yozgat, D. (2025). Müşterilerin kafe tercihlerini etkileyen faktörler: Kırıkkale ili Yahşihan ilçesi Yenişehir mahallesi örneği. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 11(1), 30-50. https://izlik.org/JA89EC77PH
• Yıldırım, O., ve Sönmez, B. (2022). Umut mekânı olarak internet: Toplumsal olaylar ve hak arama bağlamında Z kuşağı üzerine mikro bir inceleme. Yeni Medya, 12, 234-257. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1054786
• Yılmaz, Z. (2022). Sosyal medyanın iç mekân biçimlenişine etkisi: Instagram uygulaması üzerinden kafe mekânları incelemesi. [Yayınlanmış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.