STONE BARRAGES AND STONE ROLLING AS DEFENSIVE STRATEGIES IN BOOK IV OF XENOPHON’S ANABASIS

Öz

Xenophon’s Anabasis is an important historical source that provides a detailed account of the retreat undertaken by Greek mercenaries stranded in Persian territory in 401 BCE as they sought to reach the Black Sea. The work makes it possible to trace the strategies of struggle developed by the army in response to diverse topographical and human environmental conditions. In particular, Book IV reveals the defensive practices of local communities in mountainous regions and the tactics developed the Greek army in response to them. In this study, the practices of stone barrages and stone rolling, which stand out in Book IV, are examined as defensive strategies in which elements of the terrain were directly transformed into weapons. The Karduchian and Taochian regions clearly demonstrate the relationship between these tactics and geography. In response, the Greek forces developed counter-tactics such as making use of the protective features provided by the terrain, exhausting the enemy’s stone supply, crossing dangerous areas through short, controlled maneuvers, and seizing elevated positions.

Anahtar Kelimeler

• Anabasis
• Stone Rolling
• Stone Barrages
• Military Geography
• Height Advantage

KSENOPHON’UN ANABASIS IV. KİTABI’NDA SAVUNMA STRATEJİSİ OLARAK TAŞ YAĞIŞI VE TAŞ YUVARLAMA

Öz

Ksenophon’un Anabasis (Ἀνάβασις) adlı eseri, MÖ 401 yılında Pers coğrafyasında mahsur kalan Hellen paralı askerlerinin Karadeniz’e ulaşmak için gerçekleştirdikleri geri çekilişi ayrıntılı biçimde aktaran önemli bir tarihsel kaynaktır. Eser, ordunun farklı topografik ve beşerî çevre koşulları karşısında geliştirdiği mücadele stratejilerini izlemeye imkân vermektedir. Özellikle IV. Kitap, dağlık alanlarda yerel toplulukların savunma pratikleri ile Hellen ordusunun bunlara karşı geliştirdiği taktikleri ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, IV. Kitap’ta öne çıkan taş yağışı ve taş yuvarlama uygulamaları, arazi unsurlarının doğrudan silaha dönüştürüldüğü savunma stratejileri olarak ele alınmaktadır. Kardukh ve Taokh sahaları, bu taktiklerin coğrafyayla ilişkisini açık biçimde göstermektedir. Buna karşılık Hellen birlikleri, arazinin sağladığı korunaklı unsurları kullanma, düşmanın taş stokunu tükettirme, tehlikeli alanları kısa süreli manevralarla aşma ve yüksek noktaları ele geçirme gibi karşı taktikler geliştirmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Anabasis
• Taş Yuvarlama
• Taş Yağışı
• Askerî Coğrafya
• Yükseklik Üstünlüğü

Kaynakça

1. Ammianus Marcellinus (1986). The Later Roman Empire (A.D. 354–378), (W. Hamilton, Trans.; A. Wallace-Hadrill, Intro. and Notes). London: Penguin Classics.
2. Ksenophon (2015). Anabasis: On Binler’in Dönüşü, (A. Çokona, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
3. Polybios (1889). The Histories of Polybius, (E. S. Shuckburgh, Trans.; Vol. 2). London: Macmillan.
4. Thucydides (2013). The History of the Peloponnesian War, (R. Crawley, Trans.). St. Louis, MO: Roman Roads Media.
5. Ager, Anton (2023). Aspekte sozialer Interaktion im Söldnerheer von Xenophons “Anabasis”. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Innsbruck: Leopold-Franzens-Universität Innsbruck.
6. Barton, C. Hacker (1968). “Greek Catapults and Catapult Technology: Science, Technology, and War in the Ancient World”, Technology and Culture, C. 9, S. 1, s. 34-50. https://doi.org/10.2307/3102042.
7. Bowra, Cecil Maurice; Krummen, Eveline (2016). “Paean”, Oxford Classical Dictionary. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780199381135.013.4643.
8. Corrêa, Paula da Cunha (2009). “Musical Instruments and the Paean in Archilochus”, Synthesis, S. 16, s. 99-112.

9. Culham, Phyllis (2013). “Imperial Rome at War”, Brian Campbell; Lawrence A. Tritle (Ed.), The Oxford Handbook of Warfare in the Classical World (s. 236-260). Oxford: Oxford University Press.
10. Dan, Anca (2014). “Xenophon’s Anabasis and the Common Greek Mental Modelling of Spaces”, (Ed. Kai Brodersen Geus; Marco Thiering), Features of Common Sense Geography: Implicit Knowledge Structures in Ancient Geographical Texts (s. 157-198). Wien: LIT Verlag.
11. Dandamayev, Muhammad A. (1990). “Carduchi”, Encyclopaedia Iranica, C. IV, Fasc. 7, s. 806.
12. Demir, Muzaffer (2009). “Antik Dönemde Bir Doğu Karadeniz Kavmi Khalybler”, (Ed. Güven İlter), Giresun ve Doğu Karadeniz Sosyal Bilimler Sempozyumu (s. 67-85). Giresun: Giresun Belediyesi Yayınları.
13. Demir, Muzaffer (2016). “Hellen (Yunan) Kolonizasyon Dönemi Esnasında Hellen-Kolkhis (Gürcistan) İlişkilerinin Başlangıcı ve Süreci Üzerine Değerlendirmeler”, Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Dergisi, C. 17, S. 38, s. 135-154.
14. Diakonoff, Igor M.; Kashkai, S. M. (1981). Geographical Names According to Urartian Texts. Wiesbaden: Reichert.
15. Campbell, Duncan B. (2003). Greek and Roman Siege Machinery 399 BC–AD 363. Oxford: Osprey Publishing.
16. Campbell, Duncan B. (2011). “Ancient Catapults: Some Hypotheses Reexamined”, Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies at Athens, C. 80 S. 4, s. 677-700.
17. Echeverría, Fernando (2012). “Hoplite and Phalanx in Archaic and Classical Greece: A Reassessment”, Classical Philology, C. 107, S. 4, s. 291-318. https://doi.org/10.1086/666924.
18. Encyclopaedia Britannica (t.y.). “Euphrates River”. https://www.britannica.com/place/Euphrates-River [Erişim Tarihi: 17.03.2026].
19. Harman, Rosie S. (2015). “Colonisation, Nostos and the Foreign Environment in Xenophon’s Anabasis”, Rebecca Futo Kennedy; Molly Jones-Lewis (Ed.), The Routledge Handbook of Identity and the Environment in the Classical and Medieval Worlds (s. 133-150). London: Routledge.
20. Korkmaz, Kadri Celil; Emir, Osman (2025). “Antik Çağ’da Pontos ve Kolkhis Halklarının Savunma Stratejileri: Coğrafya, Diplomasi ve Askerî Taktikler”, Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, C. 11, S. 24, s. 387-402.
21. Köroğlu, Kemalettin (2012). Eski Mezopotamya Tarihi: Başlangıcından Perslere Kadar. İstanbul: İletişim Yayınları.
22. Lee, John W. I. (2007). A Greek Army on the March: Soldiers and Survival in Xenophon’s Anabasis. Cambridge: Cambridge University Press.
23. Lucas, Thierry (2022). Early Greek Catapults and “First-generation Artillery Towers”, Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, C. 71, S. 2, s. 130-149. https://doi.org/10.25162/historia-2022-0005.
24. Marciak, Michał (2012). “The Historical Geography of Gordyene. Part 1: Classical Sources”, Anabasis. Studia Classica et Orientalia, S. 3, s. 173-213.
25. Marsden, Eric William. (1969). Greek and Roman Artillery: Historical Development. Oxford: Clarendon Press.
26. Moore, Rosemary (2013). “Generalship: Leadership and Command”, (Ed. Brian Campbell; Lawrence A. Tritle), The Oxford Handbook of Warfare in the Classical World (s. 457–473). Oxford: Oxford University Press.
27. Onüçyıldız, Mustafa; Abdulmohsın, Mohammed Shareef; Büyükkaracığan, Naci (2016). “Fırat-Dicle Havzası ve Irak Su Yapıları”, Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, S.12, s. 118-151.
28. Rihll, Tracey Elizabeth. (2007). The Catapult: A History. Yardley, PA: Westholme Publishing.
29. Rood, Tim (2014). “Space and Landscape in Xenophon’s Anabasis”, (Ed. Katherine Gilhuly; Nancy Worman), Space, Place, and Landscape in Ancient Greek Literature and Culture (s. 63–93). Cambridge: Cambridge University Press.
30. Rossi, Cesare (2012). “Ancient Throwing Machines: A Method to Calculate their Performance”, Mechanism and Machine Theory, S. 51, s. 1-13. https://doi.org/10.1016/j.mechmachtheory.2011.12.008.
31. Soedel, Werner; Foley, Vernard (1979). “Ancient Catapults”, Scientific American, C. 240, S. 3, s. 150-161.
32. Subaşı, Ömer (2013). “XI. Yüzyılda Tao-Klarceti Bölgesinde Türk Hâkimiyeti”, Turkish Studies, C. 8, S. 5, s. 705-731.
33. Subaşı, Ömer (2019). “Artvin ve Çevresinde Türk Hâkimiyeti”, (Ed. Neslihan Yavuz). Artvin Tarihi Araştırmaları-1. (s. 82-106). İstanbul: Kriter Yayınevi.
34. Tozan, Mehmet (2025). “Mali ve Hukuki Açılardan Epikrates’in Vasiyetnamesi”, Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri, C. 19, S. 1, s. 215-240.
35. Tuplin, Christopher J.; Brennan, Shane (2022). “From the Tigris to the Sea: The Problematic Geography of Anabasis Book 4”, (Ed. Tim Rood; Melina Tamiolaki). Xenophon’s Anabasis and Its Reception (s. 105–129). Berlin: De Gruyter.
36. Yiğit, Turgut (2020). Eski Mezopotamya Tarihi. Ankara: Bilgin Kültür Sanat.