TR
EN
Vicdani Zeka: Hemşirelik Uygulamalarında Değerli Bir Aracı
Öz
Vicdani zekâ, bireyin etik değerleri ve ahlaki sorumluluğu temel alarak düşünmesini, hissetmesini ve eyleme geçmesini sağlayan çok boyutlu bir beceridir. Entelektüel tevazu, empati, duygusal zekâ, öz farkındalık ve eleştirel düşünme gibi bileşenlerden oluşan bu yetkinlik, hemşirelerin etik ve profesyonel sorumluluklarını yerine getirme becerilerini artırmaktadır. Vicdani zekâ, hemşirelerin etik ikilemlerle başa çıkmasına, hasta ihtiyaçlarını etkin bir şekilde yönetmesine ve sağlık hizmetlerinde şeffaflık ile dürüstlük ilkelerine bağlı kalmasına olanak tanımaktadır. Hemşirelik pratiğinde vicdani zekâ, hasta merkezli karar almayı kolaylaştırmakta, disiplinler arası iş birliğini desteklemekte ve bakım kalitesini artırarak hasta memnuniyetini olumlu yönde etkilemektedir. Aynı zamanda hemşirelerin iş doyumu ve mesleki refah düzeylerinin artmasına katkı sağlamaktadır. Ancak, vicdani zekânın hemşirelik eğitimine yeterince entegre edilmemesi bu becerinin gelişimini kısıtlamaktadır. Araştırmalar, vicdani zekanın hemşirelerin mesleki yeterlilikleri, etik liderlikleri ve bakım davranışları ile olumlu bir ilişki içinde olduğunu göstermektedir. Ancak vicdani reddin etik sonuçları ve hemşirelerin bu konudaki deneyimleri üzerine daha fazla araştırma yapılması kritik öneme sahiptir. Bu makalede vicdani zekânın bileşenleri, hemşirelikteki önemi, sağladığı faydalar ile karşılaşılan zorluklar ve sınırlılıklar başlıkları altında ele alınarak kapsamlı bir değerlendirme sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktı Ü, Giderler C, Duran C, Behdioğlu S, Boz D. (2017). Vicdani zeka ölçeği: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 2(3), 329-349. doi: 10.20486/imad.356480
- Albagawi B, Laput V, Pacis C, AlMahmoud T. (2017). Nurses’ perceptions of nurse manager leadership styles. American Journal of Nursing Research, 5(1), 22-31. doi: 10.12691/AJNR-5-1-3
- Andersen FA, Johansen ASB, Søndergaard J, Andersen CM, Assing Hvidt E. (2020). Revisiting the trajectory of medical students’ empathy, and impact of gender, specialty preferences and nationality: A systematic review. BMC Medical Education, 20(1). doi: 10.1186/S12909-020-1964-5
- Arslanoğlu A, Çengel Ö, Gemlik N, Yılmaz K, Maden Ö. (2024). Vicdanlı zeka ile insan değerleri arasındaki ilişki: Sağlık alanında uygulaması. Psikoloji, Sağlık ve Tıp, 1-22. doi: 10.1080/13548506.2024.2438642
- Arslanoğlu A, Tabur A. (2019). The effect of conscientious intelligence on the ability to manage patient expectations: Example from a university hospital. Medicine Science, 8(4), 1017-1024.
- Asamani JA, Naab F, Ofei AMA. (2016). Leadership styles in nursing management: Implications for staff outcomes. Journal of Health Sciences, 6(1), 23-36. doi: 10.17532/JHSCI.2016.266
- Azaare J, Gross J. (2011). The nature of leadership style in nursing management. British Journal of Nursing, 20(11), 672-680. doi: 10.12968/BJON.2011.20.11.672
- Burston AS, Tuckett AG. (2013). Moral distress in nursing: Contributing factors, outcomes and interventions. Nursing Ethics, 20(3), 312-324. doi:10.1177/0969733012462049
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dahili Hastalıklar Hemşireliği
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
25 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
13 Ocak 2025
Kabul Tarihi
21 Nisan 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1
APA
Ceviz, A., & Özden, G. (2026). Vicdani Zeka: Hemşirelik Uygulamalarında Değerli Bir Aracı. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 9(1), 124-135. https://doi.org/10.54189/hbd.1619142
AMA
1.Ceviz A, Özden G. Vicdani Zeka: Hemşirelik Uygulamalarında Değerli Bir Aracı. HBD. 2026;9(1):124-135. doi:10.54189/hbd.1619142
Chicago
Ceviz, Ahmet, ve Gürkan Özden. 2026. “Vicdani Zeka: Hemşirelik Uygulamalarında Değerli Bir Aracı”. Hemşirelik Bilimi Dergisi 9 (1): 124-35. https://doi.org/10.54189/hbd.1619142.
EndNote
Ceviz A, Özden G (01 Nisan 2026) Vicdani Zeka: Hemşirelik Uygulamalarında Değerli Bir Aracı. Hemşirelik Bilimi Dergisi 9 1 124–135.
IEEE
[1]A. Ceviz ve G. Özden, “Vicdani Zeka: Hemşirelik Uygulamalarında Değerli Bir Aracı”, HBD, c. 9, sy 1, ss. 124–135, Nis. 2026, doi: 10.54189/hbd.1619142.
ISNAD
Ceviz, Ahmet - Özden, Gürkan. “Vicdani Zeka: Hemşirelik Uygulamalarında Değerli Bir Aracı”. Hemşirelik Bilimi Dergisi 9/1 (01 Nisan 2026): 124-135. https://doi.org/10.54189/hbd.1619142.
JAMA
1.Ceviz A, Özden G. Vicdani Zeka: Hemşirelik Uygulamalarında Değerli Bir Aracı. HBD. 2026;9:124–135.
MLA
Ceviz, Ahmet, ve Gürkan Özden. “Vicdani Zeka: Hemşirelik Uygulamalarında Değerli Bir Aracı”. Hemşirelik Bilimi Dergisi, c. 9, sy 1, Nisan 2026, ss. 124-35, doi:10.54189/hbd.1619142.
Vancouver
1.Ahmet Ceviz, Gürkan Özden. Vicdani Zeka: Hemşirelik Uygulamalarında Değerli Bir Aracı. HBD. 01 Nisan 2026;9(1):124-35. doi:10.54189/hbd.1619142
