Derleme

İNSAN GIDASI OLARAK BÖCEK PROTEİNLERİ TÜKETİMİ VE GETİRDİĞİ SORUNLAR

Cilt: 3 Sayı: 2 24 Aralık 2021
PDF İndir
TR EN

İNSAN GIDASI OLARAK BÖCEK PROTEİNLERİ TÜKETİMİ VE GETİRDİĞİ SORUNLAR

Öz

Alınan tedbirlere rağmen hızla artan dünya nüfusu, endüstri ve insan kaynaklı çevre kirliliği ve küresel ısınma, tarım arazileri ve temiz su kaynaklarını azaltmakta ve yeterli gıda dolayısıyla da protein üretimini zorlaştırmaktadır. Proteinler, beslenme için gerekli ve büyük bölümü bitkisel veya hayvansal kaynaklardan karşılanan, vücutta hayati öneme sahip besin ögeleridir. Dünya nüfusunun 2050 yılına kadar 9 milyara ve mevcut gıda ihtiyacının da iki katına çıkması beklenmektedir. Paralelinde 2050 yılında proteinlerin ana kaynaklarından olan et tüketiminin de ortalama 49 kg/kişi olması beklenmekte ve mevcut üretimle kıyaslandığında bunun %40 oranında bir artışa karşılık geldiği hesaplanmaktadır. Elverişsiz hale gelen tarım arazileri ve kirletilen temiz su kaynakları; büyükbaş, küçükbaş ve kümes hayvanlarının beslenmesini, dolayısı ile de yeterli miktarda hayvansal gıda üretimini gün geçtikçe zorlaştırmaktadır. Ayrıca, büyükbaş hayvanların neden olduğu karbondioksit ve metan gazı salınımının küresel ısınmayı tetiklediği gerçeği, akademik ve endüstri çevrelerini alternatif protein kaynakları bulmaya yönlendirmiştir. Yapay et, mikrobiyal ve böcek proteinleri, et ve et ürünlerinden karşılanan proteinlere alternatif olabilme potansiyeli ile gıda sektörünün ilgi alanına girmiştir. Örneğin, böcek tüketimi, entomofaji, bazı Asya, Afrika ve Güney Amerika ülkelerinde 2000 kadar farklı böcekle gerçekleştirilen geleneksel bir beslenme yöntemidir. Tüketilen böceklerin çoğunu da kın kanatlılar, kelebek ve tırtıllar, cırcır böceği, çekirge, arı, karınca vb. haşerat oluşturmaktadır. FAO tarafından besin kıtlığına çare olarak gösterilen çiftlikte böcek üretimi ve tüketiminin en büyük dezavantajı, iğrenme veya tiksinti kaynaklı nedenlerle bunların kabul edilebilirliklerinin düşük olmasıdır. Ayrıca, böcek proteinlerinin tüketimi ile ortaya çıkan başta alerji olmak üzere biyolojik ve kimyasal kaynaklı pek çok sağlık sorunu da bulunmaktadır. Bazı istisnaları olmakla birlikte genel olarak insanlar sağlık, dini ve etik kaygılarla böcek tüketimine karşı mesafeli durmaktadırlar. Bu makalede, böcek tüketiminin tarihsel gelişimi ve mevcut durumu ile böceklerin çiftlikte üretimi, işlenmesi, elde edilen proteinlerin insan sağlığı ve beslenmesine etkileri yanında sürecin, teknik ve sosyokültürel boyutlarına işaret edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adámková, A., Adámek, M., Mlček, J., Borkovcová, M., Bednářová, M., Kouřimská, L., ... & Vítová, E. (2017). Welfare of the mealworm (Tenebrio molitor) breeding with regard to nutrition value and food safety. Potravinarstvo Slovak J. Food Sci. 11 (1): 460–465.
  2. Altıkat, A., Turan, T., Ekmekyapar Torun, F. ve Bingül, Z. (2013). Türkiye’de Pestisit Kullanımı ve Çevreye Olan Etkileri. Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Derg., 40 (2): 87-92.
  3. Anon. (2021a). Ultrasonik ile Geliştirilmiş Böcek Protein Üretimi. https://www.hielscher.com /tr/improved-insect-protein-production-with-ultrasonics.htm [Erişim Tarihi 25.10.2021].
  4. Anon. (2021b). Hamam Böceği Türleri. https://www.bocekvar.com/pratik-bilgiler/hamam-bocegi-turleri-nelerdir/6 [Erişim Tarihi 02.11.2021].
  5. Baum, J. I., Børsheim, E., Allman, B. R., & Walker, S. (2020). Health Benefits of Dietary Protein throughout the Life Cycle. In: The Health Benefits of Foods-Current Knowledge and Further Development, Salanță, L. C., (Ed.), IntechOpen, London, pp. 1-17.
  6. Belluco, S., Losasso, C., Maggioletti, M., Alonzi, C. C., Paoletti, M. G., & Ricci, A. (2013). Edible insects in a food safety and nutritional perspective: a critical review. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 12 (3): 296-313.
  7. Boran, M. (2020). Fıkıhta Çekirgenin Hükmü. 6 (1): 259-278.
  8. Candoğan, K. ve Özdemir, G. (2021). Sürdürülebilir et üretimi için yenilikçi yaklaşımlar. GIDA 46 (2): 408-427.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gıda Mühendisliği

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

24 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

10 Aralık 2021

Kabul Tarihi

21 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 3 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Demirci, M., & Yetim, H. (2021). İNSAN GIDASI OLARAK BÖCEK PROTEİNLERİ TÜKETİMİ VE GETİRDİĞİ SORUNLAR. Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi, 3(2), 11-22. https://doi.org/10.51973/head.1035367
AMA
1.Demirci M, Yetim H. İNSAN GIDASI OLARAK BÖCEK PROTEİNLERİ TÜKETİMİ VE GETİRDİĞİ SORUNLAR. HEAD. 2021;3(2):11-22. doi:10.51973/head.1035367
Chicago
Demirci, Mehmet, ve Hasan Yetim. 2021. “İNSAN GIDASI OLARAK BÖCEK PROTEİNLERİ TÜKETİMİ VE GETİRDİĞİ SORUNLAR”. Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi 3 (2): 11-22. https://doi.org/10.51973/head.1035367.
EndNote
Demirci M, Yetim H (01 Aralık 2021) İNSAN GIDASI OLARAK BÖCEK PROTEİNLERİ TÜKETİMİ VE GETİRDİĞİ SORUNLAR. Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi 3 2 11–22.
IEEE
[1]M. Demirci ve H. Yetim, “İNSAN GIDASI OLARAK BÖCEK PROTEİNLERİ TÜKETİMİ VE GETİRDİĞİ SORUNLAR”, HEAD, c. 3, sy 2, ss. 11–22, Ara. 2021, doi: 10.51973/head.1035367.
ISNAD
Demirci, Mehmet - Yetim, Hasan. “İNSAN GIDASI OLARAK BÖCEK PROTEİNLERİ TÜKETİMİ VE GETİRDİĞİ SORUNLAR”. Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi 3/2 (01 Aralık 2021): 11-22. https://doi.org/10.51973/head.1035367.
JAMA
1.Demirci M, Yetim H. İNSAN GIDASI OLARAK BÖCEK PROTEİNLERİ TÜKETİMİ VE GETİRDİĞİ SORUNLAR. HEAD. 2021;3:11–22.
MLA
Demirci, Mehmet, ve Hasan Yetim. “İNSAN GIDASI OLARAK BÖCEK PROTEİNLERİ TÜKETİMİ VE GETİRDİĞİ SORUNLAR”. Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi, c. 3, sy 2, Aralık 2021, ss. 11-22, doi:10.51973/head.1035367.
Vancouver
1.Mehmet Demirci, Hasan Yetim. İNSAN GIDASI OLARAK BÖCEK PROTEİNLERİ TÜKETİMİ VE GETİRDİĞİ SORUNLAR. HEAD. 01 Aralık 2021;3(2):11-22. doi:10.51973/head.1035367

Cited By