Öz
17. yüzyıl müelllif ve mütercimlerinden Hakîm-i Dendânî ünvanlı Muhammed bin Ahmed’in hayatı ve eserleri hakkında şimdiye kadar detaylı bir çalışma yapılmamıştır. Ömrünün kırk elli yıllık kısmını Kuzey Afrika, Mısır, Şam, Yemen, Hindistan, Mekran, Irak, Budin, Umman vb. memleketlere yaptığı seyahatlerde geçiren ve bu seyahatleri esnasında birçok âlimden dersler alarak ilmini arttıran Muhammed bin Ahmed, çoğunluğu tercüme olmak üzere sekiz eser kaleme almıştır. Bu eserler; tıp, ilaç tarifleri, fıkıh, akâid, kelâm, ahlâk, ibadet, zühd vb. konulara dairdir. Bu eserlerden altısı başka müelliflerin eserlerinin tercümesi, biri Dendânî’nin kendisinin daha önce Arapça olarak yazdığı bir eserin yine kendisi tarafından yapılan Türkçe tercümesi ve biri de daha önce yazdığı tercümelerden birinin zeyli şeklindedir. Osmanlı dönemi tarihî ve biyografi kaynaklarında ismine rastlanmayan Muhammed bin Ahmed hakkında bilinenler, 20. yüzyılın başlarından itibaren kaleme alınan bazı eserlerdeki sınırlı bilgilerden ibarettir. Buna istinaden hayatı ve eserleri hakkında özellikle müellifin eserleri esas alınarak geniş malumat vermeyi amaçlayan bu çalışma, üç bölümden oluşmaktadır. Kaynaklarda hayatı hakkında yeterli bilgi bulunmadığı için bu çalışmanın birinci bölümünde bizzat müellifin kendisi tarafından eserlerinde beyan edilen bilgiler veya ipuçlarından hareketle biyografisi oluşturulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde Muhammed bin Ahmed’e aidiyeti kesin olan eserlerin tertipleri, muhtevaları ve nüshaları hakkında bilgi verilmiştir. Bu kısımdaki eserlerin müellife aidiyetinin delilleri, müellifin kendi eserlerinde verdiği bazı bilgilerden hareketle elde edilmiştir. Özellikle hayatının son dönemlerinde yazdığı Terceme-i Kâmûsü’l-Etibbâ ve Nâmûsü’l-Elibbâ adlı eseri bu minvaldeki en önemli kaynaktır. Müellif, bu eserinin girişinde daha önce yazdığı bütün eserlerin adları, tercüme tarihleri, hangi eserlerin tercümeleri oldukları, kaynak eserlerin müellifleri ve telif tarihleri gibi hususları kaydetmiştir. Üçüncü bölümde ise Muhammed bin Ahmed’e ait olmadığı hâlde bazı kaynaklarda ona atfedilen eserler üzerinde durulmuştur. Böylece 17. yüzyıl Osmanlı âlimlerinden Muhammed bin Ahmed’in hayatı ve eserleri hakkında detaylı bilgi verilerek literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Osmanlı 17. yüzyıl Hakîm-i Dendânî Muhammed bin Ahmed mütercim
Kaynakça
- Acıduman, A. (2019). Hint padişahının hizmetinde bulunmuş Edirneli hekim Mehmed bin Ahmed bin İbrâhîm bin Hasan ve Bur’u’s-Sâ‘a’nın Türkçe çevirisine katkıları. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 9(1), 115-143.
- Adıvar, A. A. (1982). Osmanlı Türklerinde ilim. Remzi Kitabevi.
- Aydın, M. B. (2005). Osmanlı tıbbında müfred devâ kullanımı ve müfredât eserlerinin genel özellikleri. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 6(2), 299-315.
- Bursalı Mehmed Tâhir Bey (1975). Osmanlı müellifleri. İsmail Özen (Yay. haz.). Meral Yayınevi.
- Çalışır, M. F. (2020). Translations as ego-documents: notes of two Ottoman physicians in the Turkish translation of Ibn Baytar’s Kitâb al-Mughnî. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 24(48), 71-91.
- Demir Öztürk, N. (2023). İbnü’l-Baytâr’ın el-Müfredât’ının tercümeleri ve Osmanlı tıp literatürüne etkisi. M. Kaçar vd. (Yay. haz.), 60. doğum yılı münasebetiyle Prof. Dr. M. A. Yekta Saraç armağanı içinde (ss. 521-538). Dün Bugün Yarın Yayınları.
- Demir, H. ve Kaya, M. (2024). Birgivî’nin et-tarîkatü’l-muhammediyye ve’s-sîretü’l-ahmediyye adlı eserinde insan tasavvuru. M. Özkan vd. (Yay. haz.), Balıkesir’de dinî hayat iz bırakan âlimler ve eserleri (ss. 21-41). Emin Yayınları.
- Demirhan Erdemir, A. (2014). Tıp tarihi. Nobel Tıp Kitabevleri. Ebû Bekr Muhammed bin Zekeriyyâ. Bür’ü’s-sâ‘a. Süleymaniye Kütüphanesi. Reisülküttab 1210/4.
- Efe, Z. G. (2018). Tabip-filozof Ebu Bekir Razi ve tıbba kazandırdıkları. Dicle İlahiyat Dergisi, 20(2), 90-103. Gümüşatam, G. (2013). Edirnevî’nin Levâzımü’l-Hikmet’i ve Kıbrıs’ta tıp konulu yazma eserler. Turkish Studies, 8(9), 1571-1583. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.5133
- İhsanoğlu, E. vd. (2008). Osmanlı tıbbi bilimler literatürü tarihi. E. İhsanoğlu (Yay. haz.). IRCICA. Bağdatlı İsmâîl Paşa. (1955). Hediyyetü’l-ârifîn esmâü’l-müellifîn ve âsârü’l-musannifîn. Maarif Basımevi.
- İzgi, C. (2021). Osmanlı medreselerinde ilim riyâzî ve tabiî ilimler. Küre Yayınları.
- Kanaatlı, G. (2018). Hekîm-i Dendânî Mehmed bin Ahmed’in terceme-i muhtasar-ı müfîd fî ilmi’t-tıbb adlı eseri (vr. 4b-28b) (inceleme-metin-dizin-tıpkıbasım) [Yüksek lisans tezi]. Maramara Üniversitesi.
- Karaman, H. (2004). Bir biyografi denemesi: Ebû Bekir er-Râzî. Çorum İlahiyat Fakültesi Dergisi, 3(6), 101-128.
- Kaya, M. (1999). İbnü’l-Baytâr: Cilt 20. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 526-527). TDV Yayınları.
- Kaya, M. (2007). Râzî, Ebû Bekir: 34. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 479-485). TDV Yayınları.
- Kayapınar, H. (2006). Münyetü’l-musallî: Cilt 32. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 32-33). TDV Yayınları.
- Kılıç, H. (2010). Tâcü’l-luga: Cilt 39. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 356-357). TDV Yayınları. Medyen bin Abdurrahmân. Kâmûsü'l-etibbâ ve nâmûsü'l-elibbâ. Nuruosmaniye Kütüphanesi 3566.
- Mehmed Süreyya (1996). Sicill-i osmanî. Nuri Akbayar (Yay. haz.). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- Muhammed bin Ahmed. Zeyl-i levâzımü’l-hikme. Süleymaniye Kütüphanesi. Fatih 3541/2.
- Muhammed bin Ahmed. Burhânü’t-tarîkat-ı muhammediyye. Süleymaniye Kütüphanesi. Yazma Bağışlar 7528.
- Muhammed bin Ahmed. Burhânü’t-tarîkat-ı muhammediyye. Süleymaniye Kütüphanesi. Kılıç Ali Paşa 575.
- Muhammed bin Ahmed. Burhânü’t-tarîkat-ı muhammediyye. Süleymaniye Kütüphanesi. Kılıç Ali Paşa 578.
- Muhammed bin Ahmed. Levâzımü’l-hikme fi’t-tıbb. Süleymaniye Kütüphanesi. Fatih, 3541/1.
- Muhammed bin Ahmed. Terceme-i bür’ü’s-sâ‘a. Süleymaniye Kütüphanesi. Hacı Mahmud Efendi 5569.
- Muhammed bin Ahmed. Terceme-i dürretü’l-burhâniyye. Süleymaniye Kütüphanesi. Murad Molla 1362.
- Muhammed bin Ahmed. Terceme-i kâmûsü’l-etibbâ ve nâmûsü’l-elibbâ. Süleymaniye Kütüphanesi Şehid Ali Paşa 2015.
- Muhammed bin Ahmed. Zuhrü’n-necât fî tercemeti’l-münyeti’l-musallî. Süleymaniye Kütüphanesi. Reşid Efendi 178.
- Muhammed bin Ahmed. Zuhrü’n-necât fî tercemeti’l-münyeti’l-musallî. Türk Dil Kurumu Kütüphanesi A 67.
- Özbay Kara, Ö. (2023) IV. Mehmet devri Türkçe yazılı kültür ve himaye geleneği [Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
- Özcan, A. (2010). Şah Cihan: Cilt 38. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 251-252). TDV Yayınları.
- Özel, A. (2002). Kûsûnî: Cilt 26. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 467). TDV Yayınları. Uludağ, O. Ş. (1991). Beşbuçuk asırlık Türk tabâbeti tarihi. İlter Uzel (Sad.). Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Yazar, S. (2011). Anadolu sahası klâsik Türk edebiyatında tercüme ve şerh geleneği [Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
- Yılmaz, H. K. (1992). Bustânü’l-ârifîn: Cilt 6. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 475). TDV Yayınları.
Öz
To date, no detailed study has been conducted on the life and works of Muhammed bin Ahmed, known as Hakîm-i Dendânî, a 17th-century author and translator. Muhammed bin Ahmed spent forty to fifty years of his life traveling to countries such as North Africa, Egypt, Sham, Yemen, India, Makran, Iraq, Budin, and Oman, increasing his knowledge by taking lessons from many scholars during these travels; he wrote eight works, mostly translations, on medicine, drug prescriptions, Islamic jurisprudence, doctrines, kalam, ethics, worship, asceticism, etc. Six of these works are translations of other authors' works, one is a Turkish translation of a work that Dendânî himself had previously written in Arabic, and one is a supplement to one of his previously written translations. What is known about Muhammed bin Ahmed, whose name is not found in Ottoman historical and biographical sources, is limited to the information in some works written since the beginning of the 20th century. Based on this, this study, which aims to provide extensive information about his life and works, especially based on the author's works, consists of three parts. Since there is not enough information about his life in the sources, the first part of this study creates his biography based on the information or clues stated in his works by the author himself. In the second part of the study, information is given about the arrangements, contents, and copies of the works that are definitely attributed to Muhammed bin Ahmed. The evidence for the attribution of the works in this section to the author was obtained based on some information given by the author in his own works. His work Terceme-i Kâmûsü’l-Etibbâ ve Nâmûsü’l-Elibbâ, which he wrote especially in the last period of his life, is the most important source in this respect. In the introduction of this work, the author recorded the names of all the works he had previously written, the dates of translation, which works were translations of, the authors of the source works, and the dates of writing. In the third section, the works attributed to Muhammed bin Ahmed in some sources, although not belonging to him, are discussed. Thus, it is aimed to contribute to the literature by providing detailed information about the life and works of Muhammed bin Ahmed, one of the 17th century Ottoman intellectuals.
Anahtar Kelimeler
Ottoman 17th century Hakîm-i Dendânî Muhammed bin Ahmed translator
Kaynakça
- Acıduman, A. (2019). Hint padişahının hizmetinde bulunmuş Edirneli hekim Mehmed bin Ahmed bin İbrâhîm bin Hasan ve Bur’u’s-Sâ‘a’nın Türkçe çevirisine katkıları. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 9(1), 115-143.
- Adıvar, A. A. (1982). Osmanlı Türklerinde ilim. Remzi Kitabevi.
- Aydın, M. B. (2005). Osmanlı tıbbında müfred devâ kullanımı ve müfredât eserlerinin genel özellikleri. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 6(2), 299-315.
- Bursalı Mehmed Tâhir Bey (1975). Osmanlı müellifleri. İsmail Özen (Yay. haz.). Meral Yayınevi.
- Çalışır, M. F. (2020). Translations as ego-documents: notes of two Ottoman physicians in the Turkish translation of Ibn Baytar’s Kitâb al-Mughnî. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 24(48), 71-91.
- Demir Öztürk, N. (2023). İbnü’l-Baytâr’ın el-Müfredât’ının tercümeleri ve Osmanlı tıp literatürüne etkisi. M. Kaçar vd. (Yay. haz.), 60. doğum yılı münasebetiyle Prof. Dr. M. A. Yekta Saraç armağanı içinde (ss. 521-538). Dün Bugün Yarın Yayınları.
- Demir, H. ve Kaya, M. (2024). Birgivî’nin et-tarîkatü’l-muhammediyye ve’s-sîretü’l-ahmediyye adlı eserinde insan tasavvuru. M. Özkan vd. (Yay. haz.), Balıkesir’de dinî hayat iz bırakan âlimler ve eserleri (ss. 21-41). Emin Yayınları.
- Demirhan Erdemir, A. (2014). Tıp tarihi. Nobel Tıp Kitabevleri. Ebû Bekr Muhammed bin Zekeriyyâ. Bür’ü’s-sâ‘a. Süleymaniye Kütüphanesi. Reisülküttab 1210/4.
- Efe, Z. G. (2018). Tabip-filozof Ebu Bekir Razi ve tıbba kazandırdıkları. Dicle İlahiyat Dergisi, 20(2), 90-103. Gümüşatam, G. (2013). Edirnevî’nin Levâzımü’l-Hikmet’i ve Kıbrıs’ta tıp konulu yazma eserler. Turkish Studies, 8(9), 1571-1583. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.5133
- İhsanoğlu, E. vd. (2008). Osmanlı tıbbi bilimler literatürü tarihi. E. İhsanoğlu (Yay. haz.). IRCICA. Bağdatlı İsmâîl Paşa. (1955). Hediyyetü’l-ârifîn esmâü’l-müellifîn ve âsârü’l-musannifîn. Maarif Basımevi.
- İzgi, C. (2021). Osmanlı medreselerinde ilim riyâzî ve tabiî ilimler. Küre Yayınları.
- Kanaatlı, G. (2018). Hekîm-i Dendânî Mehmed bin Ahmed’in terceme-i muhtasar-ı müfîd fî ilmi’t-tıbb adlı eseri (vr. 4b-28b) (inceleme-metin-dizin-tıpkıbasım) [Yüksek lisans tezi]. Maramara Üniversitesi.
- Karaman, H. (2004). Bir biyografi denemesi: Ebû Bekir er-Râzî. Çorum İlahiyat Fakültesi Dergisi, 3(6), 101-128.
- Kaya, M. (1999). İbnü’l-Baytâr: Cilt 20. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 526-527). TDV Yayınları.
- Kaya, M. (2007). Râzî, Ebû Bekir: 34. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 479-485). TDV Yayınları.
- Kayapınar, H. (2006). Münyetü’l-musallî: Cilt 32. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 32-33). TDV Yayınları.
- Kılıç, H. (2010). Tâcü’l-luga: Cilt 39. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 356-357). TDV Yayınları. Medyen bin Abdurrahmân. Kâmûsü'l-etibbâ ve nâmûsü'l-elibbâ. Nuruosmaniye Kütüphanesi 3566.
- Mehmed Süreyya (1996). Sicill-i osmanî. Nuri Akbayar (Yay. haz.). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- Muhammed bin Ahmed. Zeyl-i levâzımü’l-hikme. Süleymaniye Kütüphanesi. Fatih 3541/2.
- Muhammed bin Ahmed. Burhânü’t-tarîkat-ı muhammediyye. Süleymaniye Kütüphanesi. Yazma Bağışlar 7528.
- Muhammed bin Ahmed. Burhânü’t-tarîkat-ı muhammediyye. Süleymaniye Kütüphanesi. Kılıç Ali Paşa 575.
- Muhammed bin Ahmed. Burhânü’t-tarîkat-ı muhammediyye. Süleymaniye Kütüphanesi. Kılıç Ali Paşa 578.
- Muhammed bin Ahmed. Levâzımü’l-hikme fi’t-tıbb. Süleymaniye Kütüphanesi. Fatih, 3541/1.
- Muhammed bin Ahmed. Terceme-i bür’ü’s-sâ‘a. Süleymaniye Kütüphanesi. Hacı Mahmud Efendi 5569.
- Muhammed bin Ahmed. Terceme-i dürretü’l-burhâniyye. Süleymaniye Kütüphanesi. Murad Molla 1362.
- Muhammed bin Ahmed. Terceme-i kâmûsü’l-etibbâ ve nâmûsü’l-elibbâ. Süleymaniye Kütüphanesi Şehid Ali Paşa 2015.
- Muhammed bin Ahmed. Zuhrü’n-necât fî tercemeti’l-münyeti’l-musallî. Süleymaniye Kütüphanesi. Reşid Efendi 178.
- Muhammed bin Ahmed. Zuhrü’n-necât fî tercemeti’l-münyeti’l-musallî. Türk Dil Kurumu Kütüphanesi A 67.
- Özbay Kara, Ö. (2023) IV. Mehmet devri Türkçe yazılı kültür ve himaye geleneği [Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
- Özcan, A. (2010). Şah Cihan: Cilt 38. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 251-252). TDV Yayınları.
- Özel, A. (2002). Kûsûnî: Cilt 26. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 467). TDV Yayınları. Uludağ, O. Ş. (1991). Beşbuçuk asırlık Türk tabâbeti tarihi. İlter Uzel (Sad.). Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Yazar, S. (2011). Anadolu sahası klâsik Türk edebiyatında tercüme ve şerh geleneği [Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
- Yılmaz, H. K. (1992). Bustânü’l-ârifîn: Cilt 6. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 475). TDV Yayınları.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 3 Ağustos 2025 |
| Kabul Tarihi | 20 Ekim 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 13 Mart 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 13 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.32600/huefd.1757539 |
| IZ | https://izlik.org/JA77CH46NW |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
Amaç ve Kapsam
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nin yayın organı olan Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HÜEFD), 1983 yılından bu yana dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanlarında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırmaları yayımlayarak ilgili alanlardaki çalışmalara katkı sunmayı amaçlamaktadır.
HÜEFD'de dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanlarında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırma yazılarına yer verilmektedir. HÜEFD kapsadığı konularla ilgili ve yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan Türkçe, İngilizce, Fransızca, Almanca çalışmaları değerlendirme sürecine almaktadır.
Yazım Kuralları
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HÜEFD) kapsadığı konularla ilgili ve yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan makaleleri dikkate almaktadır. Türkçe makalelerin Türk Dil Kurumu güncel yazım kurallarına uygunluğunu ve yabancı dilde (İngilizce, Fransızca, Almanca) gönderilen makalelerin ilgili dilin yazım kurallarına uygunluğu esas alınır. Gönderilen makaleler en az beş bin en çok on bin sözcükten oluşmalıdır. Makaleler Times New Roman yazı karakterinde, 11 punto büyüklüğünde ve tek satır aralığıyla yazılmalıdır. HÜEFD'ye gönderilecek yazılar format açısından tümüyle Makale Şablonu'na uygun düzenlenmelidir. Kaynakça APA kuralları 7. sürüme uygun olmalıdır. Makaleler dergiye .pdf değil .docx ya da .doc formatına gönderilmelidir. Makale tam metni yazar isimlerini içermemelidir. Gönderim sırasında aşağıdaki dosyaların yüklenmesi gerekmektedir:
- HÜEFD Makale Şablonu'na uygun olarak hazırlanmış ve yazar isimlerini içermeyen makale tam metni,
- Yazar Bildirimi,
- Katkı ve Sorumluuk Bildirim Formu,
- Ön Yazı
Ön değerlendirme sonucunda derginin kapsamına, yazım kurallarına, kaynak verme formatına ve/veya dergi şablonuna uygun olmadığı tespit edilen metinler yazara geri gönderilir.
1. Başlık ve Yazar Bilgisi
Makalenin başlığı, sayfaya ortalanmış, 14 punto büyüklüğünde, kalın, sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk, satır aralığı ise 1,15 nk olarak ayarlanmalıdır.
Türkçe yazılmış makalelerde Türkçe başlığın altına İngilizce, İngilizce yazılmış makalelerde ise İngilizce başlığın altına Türkçe başlık yazılmalıdır. Bu ikinci başlık, sayfaya ortalanmış, 14 punto büyüklüğünde, ince, sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk, satır aralığı ise 1,15 nk olarak ayarlanmalıdır.
Başlık kısa ve konu hakkında bilgi verici olmalıdır. Başlığın uzunluğu 12 sözcüğü geçmemelidir. Başlıkta makalenin içeriği ve konu alanı yansıtılmalıdır.
Yazarın/yazarların adları küçük harf, soyadı büyük olmak üzere 11 punto ve sola yaslanmış olarak verilmelidir. Yazar adı için önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Yazarın/yazarların unvanı, kurumu, e-posta ve ORCID numaraları yıldız imiyle 10 punto olarak dipnotta belirtilmelidir.
2. Öz ve Anahtar Sözcükler
Her makalenin başında mutlaka Türkçe ve İngilizce öz bulunmalıdır. Makale dili Türkçe ise önce Türkçe öz, İngilizce ise önce İngilizce öz verilmelidir.
Öz ve “Abstract” başlıkları 11 punto büyüklüğünde, kalın ve sayfaya ortalanmış yazılmalı; başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,15 olarak ayarlanmalıdır.
Makalenin özü araştırmanın amacını, yöntemini ve elde edilen bulguları yansıtacak şekilde, 250-300 sözcük olarak hazırlanmalıdır.
Her makalede öze ilişkin en az beş, en çok yedi anahtar sözcük bulunmalıdır.
Özet ve anahtar sözcükler 10 punto büyüklüğünde yazılmalıdır.
3. Bölümler ve Alt Bölümler
Birinci düzey ana başlıklar 11 punto, kalın, düz ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
İkinci düzey alt başlıklar 11 punto, kalın, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Üçüncü düzey alt başlıklar 11 punto, ince, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Dördüncü düzey alt başlıklar bir tab içeriden başlamalı ve 11 punto, ince, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Metin gövdesinde paragraf girişleri 1 cm içeriden yapılmalı ve tüm paragraf iki yana yaslanmalıdır. Tüm metin boyunca paragraflar önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 0 nk olarak ayarlanmalıdır.
4. Dipnot ve Kaynakça
Kaynaklar APA Kaynak Gösterme Standardının 7. Sürümüne uygun olarak verilmelidir.
Yazılara dipnot verilmesi gerektiğinde, açıklamalar metin içinde numara verilerek sayfa sonunda belirtilmelidir.
Dipnotlar 10 punto, önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalı ve dipnot metni iki yana yaslanmalıdır.
5. Şekiller
Şekil başlığı şeklin altında ortalanmış biçimde verilmelidir. Metin içerisinde şekle mutlaka yönlendirme yapılmalıdır. Şekil başlığında önceki satır 0 nk, sonraki satır 6 nk ve satır aralığı 1,0 olarak ayarlanmalıdır.
Şekil başlığı tümce düzeninde, sadece ilk sözcüğün baş harfi büyük olarak yazılmalıdır. Şekillerin sağına ya da soluna herhangi bir metin yerleştirilmemelidir.
Eğer şekil başka kaynaktan alınmış ise şekil başlığında alıntı yapılan kaynağa gönderimde bulunulmalıdır.
6. Tablolar
Tablo başlığı tablonun üstünde ortalanmış biçimde verilmelidir. Metin içerisinde tabloya mutlaka yönlendirme yapılmalıdır. Tablo başlığında önceki satır 0 nk, sonraki satır 6 nk ve satır aralığı 1,0 olarak ayarlanmalıdır. Tablo başlığı tümce düzeninde, sadece ilk sözcüğün baş harfi büyük olarak yazılmalıdır. Tabloların sağına ya da soluna herhangi bir metin yerleştirilmemelidir.
Tablo içi başlıklarda koyu karakter kullanılmamalı, HÜEFD Makale Şablonunda örneklenen tabloya benzer biçimde kenarlıklar kullanılmalıdır.
Tablo içinde yer alan metinler 10 punto büyüklüğünde olmalı ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HUEFD), 1983 yılından bu yana dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırma yazılarına yer veren akademik ve hakemli bir dergidir ve aşağıdaki ilkeler doğrultusunda yayın hayatını sürdürmektedir. Dergimize gönderilen bilimsel yazılarda, ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) tavsiyeleri ile COPE (Committee on Publication Ethics)’un Editör ve Yazarlar için Uluslararası Standartları dikkate alınmaktadır.
Yazarlar ve Yazarların Sorumlulukları
- Yazarlar, özgün (daha önce yayımlanmamış) çalışmalarını dergiye göndermek ve dergi web sayfasında verilen yazım yönergelerini takip etmekle yükümlüdür.
- Yazarlar, daha önce yayınlanmış veya başka bir platformda hakem süreci başlamış çalışmalarını göndermemelidir.
- Yazarlar, makalelerindeki fikirlerin şekillendirilmesinde etkili ya da bilgilendirici her türlü kaynağa gönderme verir.
- Yazarlar, herhangi bir makale ya da burs değerlendirme sürecinde hakem olarak aşina oldukları bilgileri izinsiz kullanmazlar.
- Yazarlar, kişisel iletişimden elde edilen bilgileri, çalışma içerisinde anmak isterlerse, anılacak kişilerden gerekli izinleri almış olmalılardır, aksi durumda bu bilgilere çalışma içerisinde yer verilmemelidir.
- Çalışma bir kurum ya da kuruluş tarafından bir proje kapsamında destekleniyorsa, tüm mali destekler destek numaralarıyla birlikte yazılmalıdır.
Etik İzinler
- Çalışma insan denek kullanmayı gerektiriyorsa, yazarlar kurumsal etik kurul onayı almakla yükümlüdürler.
- Yazarlar, insan deneklerden gerekli izinlerin alındığını ve katılımcıların haklarının gözetildiğini açıklayan açık bir bildirim sunmalıdır.
- Başkalarına ait ölçek, anket ve fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınmalıdır.
- Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uygunluğunun belirtilmesi gerekmektedir.
- Aşağıdaki durumlar etik kurul izni gerektirmektedir:
Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,
İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar.
Hakemlik Süreci
- HUEFD’ye gönderilen her çalışma, çift-kör hakemlik sürecine ve nesnel değerlendirmeye dayalı editör kararına bağlıdır.
- HUEFD’ye gönderilen her çalışma, dergi yayın politikasına uygunluk açısından editör tarafından değerlendirilir ve konusunda uzman iki hakeme gönderilir.
- Editörler, yazarlar ile çıkar çatışması olmayan hakemleri, çalışmayı değerlendirmek üzere atamakla sorumludur.
- Dergiye gönderilen çalışmaların yazar-hakem ve hakem-yazar süreçlerinde gizlilik esastır.
- Dergide çıkar çatışmalarını hakem değerlendirmelerinde adil bir şekilde yürütmek için çift taraflı kör hakemlik sürecini işletmektedir. Böylelikle değerlendirme süreci ve sonrasında hakemler ve yazarlar birbirlerinden haberdar olmayacaklardır. Sürecin yönetimini izleyen alan editörü ise çıkar çatışması oluşan durumlarda editörlüğe bilgi vererek ilgili çalışmanın başka bir alan editörüne yönlendirilmesini talep etmekle sorumludur.
- Yazarlar, hakemlerin geri bildirimleri doğrultusunda gecikmelere imkân vermeyecek biçimde ve hakem ya da editörlerle iş birliği içerisinde istenen güncellemeleri yapmak ve numaralanmış bir biçimde raporlandırmakla yükümlüdür.
Yayın Etiği
- Editörler, derginin bilimsel kalitesini arttırmak ve yazarları bilimsel kalitesi yüksek araştırma üretmek için desteklemekle sorumludur. Hiçbir koşulda, intihal ya da bilimsel kötüye kullanımına izin verilmemektedir.
- HUEFD’ye gönderilen çalışmalar bilimsel çalıntı konusunda kontrol edilirler. Editörler iddia edilen veya kanıtlanmış bilimsel kötü kullanımdan haberdar olurlarsa makaleyi geri çekebilirler.
- Editörler, gerekli durumlarda gönderilen çalışmayı düzeltme, geri çekme veya çalışma hakkında özür yayınlamayı kabul ederler.
- HUEFD, açık erişim modelini kullanmaktadır. Dergide yayınlanması kabul edilen çalışmalar, derginin web sitesinden açık erişim ile erişilebilir kılınmıştır.
- Dergi web sayfasında yayınlanacak ve basılacak çalışmalar için herhangi bir ücret veya masraf talep edilmemektedir.
Telif Hakkı ve Erişim
- Yazarlar, yayınlanmış makalelerin telif haklarını HUEFD’ye devrettiğini kabul eder.
- Makalede yer alması gereken resim, şekil vb. anlatımı destekleyici materyal için gerekli kişi ya da kurumlardan izin alınması yazarın sorumluluğundadır.
Yayın planı
- HUEFD, Haziran ve Aralık aylarında olmak üzere yılda iki kez yayımlanmaktadır.
- HÜEFD'de yayına kabul edilen makaleler kabul alınan tarih doğrultusunda sıralanarak sayıya atanmaktadır.
Ücret Politikası
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi’nde (HUEFD) yayımlanacak ve basılacak makalelerden herhangi bir ücret ya da masraf talep edilmemektedir.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Dergi Kurulları
Sorumlu Yazı İşleri Müdürü ve Yayın Kurulu Başkanı
Editör Yardımcısı
Alan Editörleri
Dil Editörü
Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.