Osmanlı Duvar Resimlerine Balkanlar’dan Bir Örnek: Hadım Camii

Wall paintings which became widespread in the late period of the Ottoman Empire are seen in all regions of the state, especially in Istanbul. It has been observed that the wall paintings which have become an important element of architecture, were made according to the local taste and the individual examples display some diverse thematic and stylistic features. Being an important decorative practice, murals and painted decorations of the buildings in the Balkans, Anatolia and the Middle East reflect the artistic taste of the period. The Hadum Mosque in Gjakova, Kosovo includes wall paintings and painted decorations that are among the most important examples of its kind both in the Balkans and in the Ottoman Empire in general. The study covers the wall paintings and painted decorations of the Hadum Mosque. The aim of the study is to classify the wall paintings and painted decorations in the building according to their subjects. In addition, the buildings and cities depicted on the walls will be investigated in comparison with the visual documents to understand whether these illustrations match with the existing buildings and cities. One of the major problematics of wall paintings is to determine the identity of the artist(s). Many artists practicing this art are unknown and their works remain anonymous. Thus, in this essay, the styles of the wall paintings and painted decorations of the Hadum Mosque will be discussed in comparison with other examples in the region to identify the artists or the atelier/artistic school to which they were affiliated.

Osmanlı Devleti’nin geç döneminde yaygınlaşan duvar resimleri İstanbul başta olmak üzere devletin bütün bölgelerinde görülmektedir. Mimarinin önemli bir ögesi haline dönüşen duvar resimleri farklı coğrafyaların kendine özgü sanat anlayışıyla yapıldığı ve farklılıklar gösterdiği örnekler doğrultusunda anlaşılmaktadır. Balkanlar, Anadolu ve Ortadoğu’daki birçok yapıda yer alan duvar resimleri dönemin beğenisini göstermesi açısından oldukça önemli bir sanat türüdür. Bu sanatın görüldüğü yerlerden biri ise Kosova’nın Yakova kentindeki Hadım Camisi’dir. Yapıdaki duvar resimleri ve boyalı nakışlar hem Osmanlı Devleti’nin genelinde hem de Balkanlar’ın özelinde önemli örneklerden biridir. Çalışma Hadım Camisi’ndeki duvar resimlerini ve boyalı nakışlarını kapsamaktadır. Çalışmanın amacı Hadım Camisi’nde yer alan duvar resimlerini ve boyalı nakışlarını konularına göre sınıflandırarak incelemektir. Bunun yanı sıra duvar resimlerinde bulunan yapı ve kent tasvirlerinin görsel belgelerle karşılaştırılarak betimlenen yapı ve kentlerin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Duvar resimlerinin önemli sorunsallarından biri sanatçı ve ekol konusudur. Bu sanat türünün yaratıcıları bilinmemekte ve eserleri anonim kalmaktadır. Hadım Camisi’ndeki duvar resimleri ve boyalı nakışların üslupları doğrultusunda bölgedeki diğer eserlerle karşılaştırılarak sanatçı veya ekolü üzerinde bir fikir elde edilmeye çalışılacaktır.