Araştırma Makalesi

SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

Cilt: 14 Sayı: 27 16 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

Öz

Son yıllarda toplumsal şiddet olaylarındaki artış, bireylerin şiddete ilişkin düşünce, duygu ve davranış biçimlerini sistematik olarak değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir ölçme araçlarına duyulan ihtiyacı artırmıştır. Bu nedenle, yetişkin bireylerin şiddete yönelik tutumlarını Türk kültürel bağlamında bütüncül biçimde değerlendirebilecek yeni bir ölçek geliştirilmesi gerekli görülmüştür. Çalışmada, 18 yaş üstü bireylerin şiddete yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla SİSİVET Şiddet Tutum Ölçeği’nin Türk kültüründe geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması hedeflenmiştir. Ölçeğin geliştirilme süreci; kapsam geçerliği, yapı geçerliği, benzeşim ve ayrışım geçerliği, güvenirlik çalışmaları ve elde edilen yapının doğrulanması aşamalarını içermektedir. Veri toplama süreci, Google Forms aracılığıyla ulaşılan 634 katılımcıyla (AFA:322, DFA:312) gerçekleştirilmiştir. Ölçek 4 faktör (Otoriterlik, Saldırganlık, Ayrımcılık, Meşrulaştırma) ve 16 maddeden oluşan beşli Likert tipi bir ölçüm aracıdır. Ölçeğin açıkladığı toplam varyans %76 olup, genel Cronbach’s α güvenirlik katsayısı .96’dır. Tüm maddelerden alınan puanların toplanmasıyla ölçek toplam puanı elde edilir ve ham puan 0 ile 64 arasında değişmektedir. Bu puanın yönergeye uygun şekilde 100 puana standardize edilmesi önerilmektedir. Puanın artması, bireyin şiddete yönelik tutumunun daha yüksek olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Ölçüm aracının Türk kültüründe geliştirilebilmesi için Artvin Çoruh Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulundan etik kurul izni (Evrak Tarih ve Sayısı: 21.04.2025-175401) alınmış ve katılımcılardan bilgilendirilmiş onam temin edilmiştir.

Kaynakça

  1. Adıbelli, D., Saçan, S. & Türkoğlu, N. (2018). Üniversite öğrencilerinde şiddete yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Anatolian Journal of Psychiatry, 19(2), 202-209.
  2. Akın, A., Yıldız, B. & Basha, E. (2016). Şiddete yönelik tutum ölçeğinin türkçe versiyonunun geçerliliği ve güvenilirliği. Route Educational and Social Science Journal, 3(1), 53-61.
  3. Alpar R. (2016). Uygulamalı istatistik ve geçerlik güvenirlik: Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle (8. Baskı). Detay Yayıncılık.
  4. Anderson, C. A., Benjamin, A. J., Wood, P. K. & Bonacci, A. M. (2006). Development and testing of the velicer attitudes toward violence scale: Evidence for a four-factor model. Aggressive Behavior, 32, 122-136. https://doi.org/10.1002/ab.20112
  5. Ajzen, I. (2001). Nature and operation of attitudes. Annual Review of Psychology, 52(1), 27-58. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.27.
  6. Bagozzi, R.P. & Yi, Y. (1988) On the evaluation of structural equation models. Journal of the Academy of Marketing Science, 16, 74-94. https://doi.org/10.1007/BF02723327
  7. Bahadır Yılmaz, E. & Yüksel, A. (2023). Kadına yönelik şiddet eğitiminin hemşirelik öğrencilerinin şiddete yönelik tutumları, Mesleki tutumları ve şiddetin belirtilerini tanıma düzeylerine etkisi: Yarı deneysel çalışma. Türkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 15(2). https://doi.org/10.5336/nurses.2022-94829
  8. Bandura, A., Ross, D. & Ross, S. A. (1961). Transmission of aggression through imitation of aggressive models. Journal of Abnormal and Social Psychology, 63, 575-582.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyolojik Metodoloji ve Araştırma Yöntemleri, Klinik ve Sağlık Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

16 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

22 Nisan 2025

Kabul Tarihi

21 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 27

Kaynak Göster

APA
Kanbay, Y., Akçam, A., Köse, S., & Karakus, H. (2026). SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 14(27), 156-177. https://doi.org/10.20304/humanitas.1682049
AMA
1.Kanbay Y, Akçam A, Köse S, Karakus H. SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Humanitas. 2026;14(27):156-177. doi:10.20304/humanitas.1682049
Chicago
Kanbay, Yalçın, Aysun Akçam, Suna Köse, ve Hatice Karakus. 2026. “SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ”. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 14 (27): 156-77. https://doi.org/10.20304/humanitas.1682049.
EndNote
Kanbay Y, Akçam A, Köse S, Karakus H (01 Mart 2026) SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 14 27 156–177.
IEEE
[1]Y. Kanbay, A. Akçam, S. Köse, ve H. Karakus, “SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ”, Humanitas, c. 14, sy 27, ss. 156–177, Mar. 2026, doi: 10.20304/humanitas.1682049.
ISNAD
Kanbay, Yalçın - Akçam, Aysun - Köse, Suna - Karakus, Hatice. “SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ”. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 14/27 (01 Mart 2026): 156-177. https://doi.org/10.20304/humanitas.1682049.
JAMA
1.Kanbay Y, Akçam A, Köse S, Karakus H. SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Humanitas. 2026;14:156–177.
MLA
Kanbay, Yalçın, vd. “SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ”. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, c. 14, sy 27, Mart 2026, ss. 156-77, doi:10.20304/humanitas.1682049.
Vancouver
1.Yalçın Kanbay, Aysun Akçam, Suna Köse, Hatice Karakus. SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Humanitas. 01 Mart 2026;14(27):156-77. doi:10.20304/humanitas.1682049