DEVELOPMENT OF THE VIOLENCE ATTITUDE SCALE AND PSYCHOMETRIC PROPERTIES

Yıl 2026, Cilt: 14 Sayı: 27, 156 - 177, 16.03.2026

Yalçın Kanbay , Aysun Akçam , Suna Köse , Hatice Karakus

https://doi.org/10.20304/humanitas.1682049

https://izlik.org/JA23AF63YF

Öz

In recent years, the increase in incidents of societal violence has intensified the need for valid and reliable measurement instruments capable of systematically assessing individuals’ thoughts, emotions, and behavioral tendencies regarding violence. Therefore, it has been deemed necessary to develop a new scale that can comprehensively evaluate adults’ attitudes toward violence within the Turkish cultural context. The present study aimed to examine the validity and reliability of the SİSİVET Violence Attitude Scale in Turkish culture in order to determine the attitudes of individuals aged 18 and over toward violence. The scale development process included content validity, construct validity, convergent and discriminant validity, reliability analyses, and confirmation of the obtained structure. Data were collected from 634 participants reached via Google Forms (EFA: 322; CFA: 312). The scale is a five-point Likert-type instrument consisting of 16 items and four factors: Authoritarianism, Aggression, Discrimination, and Justification. The total variance explained by the scale is 76%, and the overall Cronbach’s alpha reliability coefficient is .96. The total score is obtained by summing the scores of all items, with raw scores ranging between 0 and 64. It is recommended that the raw score be standardized to a 100-point scale in accordance with the scoring guidelines. Higher scores indicate a stronger attitude toward violence.

Anahtar Kelimeler

Validity , Reliability , Violence

SİSİVET ŞİDDET TUTUM ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

https://izlik.org/JA23AF63YF

Öz

Son yıllarda toplumsal şiddet olaylarındaki artış, bireylerin şiddete ilişkin düşünce, duygu ve davranış biçimlerini sistematik olarak değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir ölçme araçlarına duyulan ihtiyacı artırmıştır. Bu nedenle, yetişkin bireylerin şiddete yönelik tutumlarını Türk kültürel bağlamında bütüncül biçimde değerlendirebilecek yeni bir ölçek geliştirilmesi gerekli görülmüştür. Çalışmada, 18 yaş üstü bireylerin şiddete yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla SİSİVET Şiddet Tutum Ölçeği’nin Türk kültüründe geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması hedeflenmiştir. Ölçeğin geliştirilme süreci; kapsam geçerliği, yapı geçerliği, benzeşim ve ayrışım geçerliği, güvenirlik çalışmaları ve elde edilen yapının doğrulanması aşamalarını içermektedir. Veri toplama süreci, Google Forms aracılığıyla ulaşılan 634 katılımcıyla (AFA:322, DFA:312) gerçekleştirilmiştir. Ölçek 4 faktör (Otoriterlik, Saldırganlık, Ayrımcılık, Meşrulaştırma) ve 16 maddeden oluşan beşli Likert tipi bir ölçüm aracıdır. Ölçeğin açıkladığı toplam varyans %76 olup, genel Cronbach’s α güvenirlik katsayısı .96’dır. Tüm maddelerden alınan puanların toplanmasıyla ölçek toplam puanı elde edilir ve ham puan 0 ile 64 arasında değişmektedir. Bu puanın yönergeye uygun şekilde 100 puana standardize edilmesi önerilmektedir. Puanın artması, bireyin şiddete yönelik tutumunun daha yüksek olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

şiddet , Geçerlik , Güvenirlik

Etik Beyan

Ölçüm aracının Türk kültüründe geliştirilebilmesi için Artvin Çoruh Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulundan etik kurul izni (Evrak Tarih ve Sayısı: 21.04.2025-175401) alınmış ve katılımcılardan bilgilendirilmiş onam temin edilmiştir.

Kaynakça

• Adıbelli, D., Saçan, S. & Türkoğlu, N. (2018). Üniversite öğrencilerinde şiddete yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Anatolian Journal of Psychiatry, 19(2), 202-209.
• Akın, A., Yıldız, B. & Basha, E. (2016). Şiddete yönelik tutum ölçeğinin türkçe versiyonunun geçerliliği ve güvenilirliği. Route Educational and Social Science Journal, 3(1), 53-61.
• Alpar R. (2016). Uygulamalı istatistik ve geçerlik güvenirlik: Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle (8. Baskı). Detay Yayıncılık.
• Anderson, C. A., Benjamin, A. J., Wood, P. K. & Bonacci, A. M. (2006). Development and testing of the velicer attitudes toward violence scale: Evidence for a four-factor model. Aggressive Behavior, 32, 122-136. https://doi.org/10.1002/ab.20112
• Ajzen, I. (2001). Nature and operation of attitudes. Annual Review of Psychology, 52(1), 27-58. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.27.
• Bagozzi, R.P. & Yi, Y. (1988) On the evaluation of structural equation models. Journal of the Academy of Marketing Science, 16, 74-94. https://doi.org/10.1007/BF02723327
• Bahadır Yılmaz, E. & Yüksel, A. (2023). Kadına yönelik şiddet eğitiminin hemşirelik öğrencilerinin şiddete yönelik tutumları, Mesleki tutumları ve şiddetin belirtilerini tanıma düzeylerine etkisi: Yarı deneysel çalışma. Türkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 15(2). https://doi.org/10.5336/nurses.2022-94829
• Bandura, A., Ross, D. & Ross, S. A. (1961). Transmission of aggression through imitation of aggressive models. Journal of Abnormal and Social Psychology, 63, 575-582.
• Bandura, A. (1977). Self-Efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change, Psychological Review, 84(2), 191-215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
• Bandura, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perspective, Annual Review of Psychology, 52, 1-26. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.1
• Basar, F., Demırcı, N., Cıcek, S. & Saglam, H. Y. (2019). Attitudes toward violence against women and the factors that affect them in Kutahya, Turkey. African Journal Of Reproductive Health, 23(1), 16-26.
• Bhanot, S. & Senn, C. Y. (2007). Attitudes towards violence against women in men of South Asian ancestry: Are acculturation and gender role attitudes important factors?. Journal of Family Violence, 22, 25-31. https://doi.org/10.1007/s10896-006-9060-0
• Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R. & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: A primer. Frontiers in Public Health, 6, 149. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149
• Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (12. baskı). Pegem Akademi.
• Carnagey, N. L. & Anderson, C. A. (2007). Changes in attitudes towards war and violence after September 11, 2001. Aggressive Behavior, 33(2), 118-129. https://doi.org/10.1002/ab.20173
• Castro, R. J., Cerellino, L. P. & Rivera, R. (2017). Risk factors of violence against women in Peru. Journal of Family Violence, 32, 807-815.
• Comrey, A. L. & Lee, H. B. (1992). A First course in factor analysis. Lawrence Erlbaum Associates.
• Costello, A. B. & Osborne, J. W. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research & Evaluation, 10(1), 1-9. https://doi.org/10.7275/jyj1-4868
• Crocker, L. & Algina, J. (2008). Introduction to classical and modern test theory. Cengage Learning.
• Çakmak, A., Şahin, H., Özhavzalı, M., Tastan, N., Güler, A. & Akgül, C. S. (2024). Üniversite öğrencilerinin şiddete yönelik tutumlarının incelenmesi, Akademik Hassasiyetler, 11(24), 223-238. https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1323936
• Çelebi, İ., Sarıkahya, S. D., Özbay, S. Ç. & Tosun, S. (2024). The moderating role of social anxiety in the effect of self-esteem on attitude of violence against women. Women's Studies International Forum, 106, 102969. https://doi.org/10.1016/j.wsif.2024.102969.
• Çetin, F. & Arslan, F. (2022). Kadına yönelik şiddet ve toplumsal cinsiyet eşitliği. Kadın Araştırmaları Dergisi, 18 (1), 35-49. https://doi.org/10.12995/kadinarastirmalari.2022.182
• Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. & Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi.
• Davidson, M. M. & Canivez, G. L. (2012). Attitudes toward violence scale: Psychometric properties with a high school sample. Journal of Interpersonal Violence, 27(18), 3660-3682. https://doi.org/10.1177/0886260512447578
• Dawes, J. (2008), Do data characteristics change according to the number of scale points used? An experiment using 5 point, 7 point and 10 point scales (February 29, 2012). International Journal of Market Research, 51(1), Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2013613
• DeVellis, R. F. (2017). Scale development: Theory and applications (4th ed.). Sage Publications.
• Erdoğan, S., Nahcivan, N. & Esin N (2014). Hemşirelikte araştırma süreç, uygulama ve kritik.1. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri; Bölüm 7, Esin N. Veri Toplama Yöntem ve Araçları & Veri Toplama Araçlarının Güvenirlik ve Geçerliği, 193-231.
• Erkuş A. (2012). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme-I: Temel kavramlar ve işlemler. Pegem Akademi.
• Erkuş, A. (2007). Ölçek geliştirme ve uyarlama çalışmalarında karşılaşılan sorunlar. Türk Psikoloji Bülteni, 13(40), 17-25.
• Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). Sage Publications.
• Finch, H., French, B. F. & Immekus, J. C. (2016). Applied psychometrics using SPSS and AMOS. Information Age Publishing In.
• Fornell, C. & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
• Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. & Anderson, R. E. (2020). Multivariate Data Analysis (8th ed.). Cengage Learning.
• Heise, L. L. (1998). Violence against women: An integrated, ecological framework. Violence Against Women, 4(3), 262-290.
• Hinkin, T. R. (1998). A brief tutorial on the development of measures for use in survey questionnaires. Organizational Research Methods, 1(1), 104-121.
• Kabasakal, Z. & Girli, A. (2012). Üniversite öğrencilerinin kadına yönelik şiddet hakkındaki görüşlerinin, deneyimlerinin bazı değişkenler ve yaşam doyumu ile ilişkisi (DEÜ Buca Eğitim Fakültesi örneği). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 105-123.
• Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü (KSGM) (2009). Türkiye’de kadına yönelik aile içi şiddet. Ankara: Elma Teknik Basım Matbaacılık.
• Karaçam, Z. (2019). Ölçme araçlarının Türkçe’ye uyarlanması. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(1), 28-37.
• Kaukinen, C. (2014). Dating violence among college students: The risk and protective factors. Trauma, Violence & Abuse, 15(4), 283-296. https://doi.org/10.1177/1524838014521321
• Koyuncu, I. & Kılıç A.F. (2019). The use of exploratory and confirmatory factor analyses: A document analysis. Education and Science, 44(198), 361-388. https://doi.org/10.15390/EB.2019.7665
• Köklü, N. (1995). Tutumlarin ölçülmesi ve likert tipi ölçeklerde kullanılan seçenekler. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 28(2), 81-93.
• Küçükkelepçe, D. Ş. & Özkan, S. A. (2021). Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin flörtte şiddete yönelik tutumları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 9(3), 928-937. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.836842
• Lawshe, C. H. (1975). A Quantitative Approach to Content Validity. Personnel Psychology, 28(4), 563-575.
• Luthra, R., & Gidycz, C. A. (2006). Dating violence among college men and women: Evaluation of a theoretical model. Journal of İnterpersonal Violence, 21(6), 717-731. https://doi.org/10.1177/0886260506287312
• Meydan, H. & Şeşen, H. (2011). Yapısal eşitlik modellemesi AMOS uygulamaları. Detay Yayıncılık.
• Nabors, E. L. & Jasinski, J. L. (2009). Intimate partner violence perpetration among college students: The role of gender role and gendered violence attitudes. Feminist Criminology, 4, 57-82. https://doi.org/10.1177/1557085108325235
• Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric Theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
• Orcan, F. (2018). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi: İlk hangisi kullanılmalı?. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 9(4), 414-421. https://doi.org/10.21031/epod.394323
• Özkalp, E. & Kırel, Ç. (2013). Örgütsel davranış (6. baskı). Ekin Yayınevi.
• Polat, S., Aktaş, B., Bakan, A. B., Baş, E. & Pasinlioğlu, T. (2021). Males' attitudes towards violence against women and the affecting factors. Perspectives In Psychiatric Care, 57(2), 883-890. https://doi.org/10.1111/ppc.12631
• Polit, D. F. & Beck, C. T. (2006). The content validity index: Are you sure you know what's being reported? Critique and recommendations. Research in Nursing & Health, 29(5), 489-497. https://doi.org/10.1002/nur.20147
• Revilla, M. A., Saris, W. E. & Krosnick, J. A. (2014). Choosing the number of categories in agree—disagree scales. Sociological Methods & Research, 43(1), 73 –97. https://doi.org/10.1177/0049124113509605
• Schermelleh-Engel, K. & Moosbrugger, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23–74. https://doi.org/10.23668/psycharchives.12784
• Schumacker, R. E. & Lomax, R. G. (2016). A Beginner's Guide to Structural Equation Modeling (4th ed.). Routledge.
• Stickley, A., Kislitsyna, O., Timofeeva, I. & Vågerö, D. (2008). Attitudes toward intimate partner violence against women in Moscow, Russia. Journal of Family Violence, 23, 447-456. https://doi.org/10.1007/s10896-008-9170-y
• Strauss, M. E. & Smith, G. T. (2009). Construct validity: Advances in theory and methodology. Annual Review of Clinical Psychology, 5, 1-25. https://doi.org/10.1146/annurev.clinpsy.032408.153639
• Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik. (1. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Trochim, W. M. & Donnelly, J.P. (2006). The research methods knowledge base. 3rd Edition, Atomic Dog, Cincinnati, OH.
• Wang, J. & Wang, X. (2012). Structural equation modeling: Applications using Mplus. Chichester: John Wiley & Sons. http://dx.doi.org/10.1002/9781118356258
• WHO (Dünya Sağlık Örgütü) (2002). World report on violence and health, Geneva https://www.who.int/publications/i/item/9241545615
• Yazıcı, H. G., Batmaz, M. & Okten, C. (2022). Awareness of and attitudes towards domestic violence in Turkish society. Galician Medical Journal, 29(3), E202234, 1-8. https://doi.org/10.21802/gmj.2022.3.4