KİLİKİA BÖLGESİNDE PERS DÖNEMİ İKTİDAR TEMSİLİ:NÜMİSMATİK VERİLER IŞIĞINDA BİR DEĞERLEDİRME

Öz

Bu çalışma, Pers İmparatorluğu’nun Anadolu’daki satraplık düzeni içindeki iktidar temsilinin nasıl kurgulandığını, Kilikia Bölgesi’ne ait Pers dönemini nümismatik veriler ışığında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Doğu Akdeniz ticaret ağları üzerinde stratejik bir konuma sahip olan Kilikia, Pers hâkimiyeti altında hem ekonomik hem de idarî açıdan önem arz eden bir bölge olmuştur. Bu bağlamda, bölgede basılan sikkeler yalnızca birer değişim aracı olarak değil, aynı zamanda merkezî Pers ideolojisinin yerel unsurlarla birlikte yeniden üretildiği sembolik araçlar olarak ele alınmaktadır. Çalışmanın temel veri grubunu, literatürde yayını yapılmış ve bilinen Kilikia kökenli Pers dönemi sikkeleri oluşturmaktadır. Söz konusu sikkeler üzerindeki ikonografik unsurlar, ağırlık standartları ve darp merkezleri, iktidar temsili ve ekonomik dolaşım ilişkisi bağlamında birlikte değerlendirilmektedir. Analizler, Pers yönetiminin Kilikia’da tek tip bir temsil anlayışı yerine, yerel kültürel ve ekonomik dinamiklerle uyumlu bir iktidar dili benimsediğini göstermektedir. Bu yaklaşım, sikkelerin hem merkezî otoritenin görünürlüğünü artıran ideolojik araçlar hem de bölgesel ve uluslararası ticaretin işleyişine katkı sağlayan ekonomik unsurlar olarak çift yönlü bir işlev üstlendiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, nümismatik verilerin imparatorluk–satraplık ilişkilerinin anlaşılmasında sunduğu analitik potansiyeli vurgulayarak, Kilikia örneği üzerinden Pers dönemi Anadolu’sunda iktidar temsili ve ekonomik entegrasyon süreçlerine dair bütüncül bir değerlendirme sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Pers İmparatorluğu
• Satraplık Sistemi
• Kilikia
• İktidar Temsili
• Nümismatik

REPRESENTATION OF POWER IN THE PERSIAN PERIOD IN THE CILICIA REGION: AN EVULATION IN THE LIGHT OF NUMISMATIC EVIDENCE

Abstract

This study aims to evaluate how power representation was constructed in the provincial administrations of the Persian Empire in Anatolia, based on numismatic data from the Persian period in the Cilicia region. Cilicia, strategically located on the Eastern Mediterranean trade networks, was an important region under Persian rule, both economically and administratively. In this context, coins minted in the region are considered not only as a medium of exchange but also as symbolic tools through which the central Persian ideology was reproduced in conjunction with local elements. The core data set of the study consists of Persian period coins originating from Cilicia, which have been published in the literature and whose provenance is known. The iconographic elements, inscriptions, weight standards, and minting centers on these coins are evaluated together in the context of the relationship between power representation and economic circulation. The analyses show that the Persian administration in Cilicia adopted a language of power that was compatible with local cultural and economic dynamics rather than a uniform representation. This approach reveals that coins served a dual function: as ideological tools that increased the visibility of central authority and as economic elements that contributed to the functioning of regional and international trade. By emphasizing the analytical potential of numismatic data in understanding imperial-provincial relations, this study aims to provide a comprehensive assessment of the processes of power representation and economic integration in Anatolia during the Persian period, using the example of Cilicia.

Keywords

• Persian Empire
• Satrapal System
• Cilicia
• Power Representation
• Numismatics

Kaynakça

1. Alram, M. (2012). The coinage of the Persian Empire. In W. E. Metcalf (Ed.), The Oxford handbook of Greek and Roman coinage (pp. 61–87). Oxford University Press.
2. Bakır, T. (1988). Daskyleion. Höyük, I, 75-84.
3. Bodzek, J. (2014). Achaemenid Asia Minor: Coins of the satraps and of the Great King. In K. Dörtlük, O. Tekin & R. Boyraz Seyhan (Eds.), Proceedings of the First International Congress of the Anatolian Monetary History and Numismatics, 25–28 February 2013, Antalya (pp. 59–78). Suna & İnan Kıraç Research Institute on Mediterranean Civilizations.
4. Bosch, C. E. (1957). Pamphylia tarihine dair tetkikler (S. Atlan, Çev.). Türk Tarih Kurumu Basımevi.
5. Braunert, H. (1964). Hegemoniale Bestrebungen der hellenistischen Großmächte in Politik und Wirtschaft. Historia, 13, 101–120.
6. Briant, P. (2002). From Cyrus to Alexander: A history of the Persian Empire. Eisenbrauns.
7. Bryce, T. (2009). The Routledge handbook of the peoples and places of ancient Western Asia. Routledge.
8. Cahn, H. A. (1985). Tissaphernes in Astyra. Archäologischer Anzeiger, 1985, 587–594.

9. Carradice, I. (1987). The regal coins of the Persian Empire. In I. Carradice (Ed.), Coinage and administration in the Athenian and Persian Empires: The Ninth Oxford Symposium on Coinage and Monetary History (ss. 73–95). British Archaeological Reports.
10. Casabonne, O. (2004). La Cilicie à l'époque achéménide.Persika 3.
11. Corfu, N. A. (2010). Die Sogenannten achaimenidischen Bogenschützenmünzen – Die Herkunft von Dareikoi und Sigloi. Archäologische Mitteilungen aus Iran und Turan, 42, 165-206. Der Neue Pauly. (1996–2003). Enzyklopädie der Antike. Metzler.
12. Dinçol, M. A. (1982). Geç Hititler. In Anadolu uygarlıkları (Cilt 1). Görsel Yayınlar. Dusinberre, E. R. M. (2013). Empıre, Authority, and Autonomy in Achaemenid Anatolia. Cambridge University Press.
13. Erhan, F. (2014.). Antik Çağ Kilikia sikkelerinde dinsel tasvirler (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
14. Hild, F., & Hellenkemper, H. (1990). Tabula Imperii Byzantini 5: Kilikien und Isaurien. Austrian Academy of Sciences Press.
15. Hill, G. F. (1916). A hoard of Persian sigloi. Numismatic Chronicle, 16, 1–12.
16. Hill, G. F. (1919). Notes on the Imperial Persian Coinage. Journal of Hellenic Studies, 39, 116- 129.
17. Hill, G. F. (1922). Ancient Methods of Coining. Numismatic Chronicle 2, 1-42. Jones, A. H. M. (1971). The cities of the Eastern Roman provinces. Oxford University Press.
18. Klinkott, H. (2005). Der Satrap ein Achaimenidischer Amtsträger und Seine Handlungsspielräume.
19. Klinkott, H. (2007). Steuern, Zölle und Tribute am Achämenidenreich. In H. Klinkott, S. Kubisch & R. Müller-Wollermann (Eds.), Geschenke und Steuern, Zölle und Tribute: Antike Abgabenformen in Anspruch und Wirklichkeit (Vol. 29, pp. 263–290). Brill.
20. Konuk, K. (2012). Asia Minor to the Ionian Revolt. In W. H. Metcalf (Ed.), The Oxford handbook of Greek and Roman coinage (pp. 43–60). Oxford University Press.
21. Köker, H. (2023). Pers Kralı Sikkeleri: Dareikos ve Siglos. Myrina Yayınları.
22. Kraay, C. M. (1976). Archaic and Classical Greek Coins.University of California Press.
23. Kroll, J. H. (2010). Sardeis sikkeleri: The coins of Sardis. In N. D. Cahill (Ed.), Lydalılar ve dünyaları / The Lydians and their world (pp. 143–156). Yapı Kredi Yayınları.
24. Lemaire, A. & Lozachmeur, H. (1990). La Cilicie à l'époque achéménide perse: Recherches sur les pouvoirs locaux et I’organisation du territoire, Transeuphratène (3), 143- 155.
25. Mildenberg, L. (1993). Über das Münzwesen im Reich der Achämeniden.. Archäologische Mitteilungen aus Iran, 26, 55-79.
26. Milne, J. G. (1916). A Hoard of Persian Sigloi, Numismatic Chronicle, 16, 1-12.
27. Newel, E. T. (1914). Cilician Find. Numismatic Chronicle, 14, 1-37.
28. Nimchuk, C. L. (2002). The arches of Darius. Ars Orientalis, 32, 55–79.
29. Root, M. C. (1979). The King and Kingship in Achaemenid Art Essays on the Creation of an Iconography of Empire, Acta Iranica ,19.
30. Root, M. C. (1991). From the Heart: Powerful Persianisms in the Art of the Western Empire. H. Sancisi Weerdenburg & A. Khurt (Eds.), Achamenid History 6: Asia Minor and Egypt. Old Cultures in a New Empire (pp. 1-29).
31. Sarıkaya, S. (2014). Mag Ayaklanması’nın Altında Yatan Nedenler ve Sonuçları. Cedrus, 2, 41-53.
32. Sarıkaya, S. (2018). Anadolu’da Persler: Daskyleion Satraplığı. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
33. Sayar, M. H. (2024). Eski Çağ’da Ovalık Kilikia’da İskan ve Göç. S. Durugönül & D. Kaplan& U. Tepebaş (Eds.), Kilikia Arkeolojisi: Yeni Bulgular ve Yorumlar içinde (pp. 315-328). Mersin Üniversitesi Kilikia Arkeolojisini Araştırma Merkezi.
34. Sekunda, N. V. (1988). Some Notes on the Life of Damates, Iran, 26 , 35-53.
35. Stauber, J. (1996). Die Bucht von Adramytteion (Vol. 3). Rudolf Habelt.
36. Tekin, O. (1992). Antik nümismatik ve Anadolu (Arkaik ve Klasik Çağlar). Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
37. Wallinga, H. T. (1987). The ancient Persian navy and its predecessors. Achaemenid History, 1, 47–77.
38. Wiesehöfer, J. (2003). Antik Pers tarihi (M. A. İnci, Çev.). Telos Yayıncılık.
39. Aiskhylos. (1968). Persai, ( H. W. Smyth, Trans.), Cambridge.
40. Diodorus Siculus (1947). Bibliotheke Historike, (R. M. Geer, Trans.), London, New York 1947 The Leob Classical Library. FGrHist . Die Fragmente der Griechischen Historiker. Kullanılan Metin: F. Jacoby – IXV. Berlin- Leiden 1923- 1958.
41. Herodotos (2016). Tarih, (Çev. Müntekim Ökmen), Türkiye İş bankası Kültür Yayınları.
42. Strabon. (2000). Geographika: Antik Anadolu Coğrafyası, Kitap XII- XIII- XIV (Çev. A. Pekman). İstanbul.
43. Ksenophon. (1998). Anabasis: Onbinlerin Dönüşü (Çev. T. Gökçel). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
44. Ksenophon. (1999). Yunan Tarihi. (Çev. S. Sinanoğlu). Türk Tarih Kurumu Yayınları