Araştırma Makalesi

Kültürel Unsurların Çevirisi ve Çeviri Stratejileri

Cilt: 5 Sayı: 10 20 Aralık 2017
HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi Kapak
HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi
PDF İndir

Kültürel Unsurların Çevirisi ve Çeviri Stratejileri

Öz

Çeviri kültürler arasındaki iletişimin sürdürülmesinde, diyaloğun arttırılmasında ve farklılıkların tanınmasında başat bir rol üstlenir. Metinlerin ayrılmaz parçaları olan kültürel unsurların çevirisi de benzer şekilde farklı kültür dünyalarının birbirlerine açılarak etkileşimde bulunmasına aracılık eder. Bu çalışmanın amacı Leon Sciaky’nin Farewell to Salonica adlı romanı ile erek metnini kültürel unsurların çevirisi için önerilen yöntemler aracılığıyla karşılaştırmalı olarak inceleyerek çeviri stratejilerine yönelik tespitlerde bulunmaktır. Çalışmaya bütünce olarak seçilen roman, çevirmenler Ünsal Eriş ve Osman Çetin Deniztekin tarafından Türkçeye Elveda Selanik adıyla çevrilmiştir. Elveda Selanik çeşitli kültürlerin iç içe geçtiği zengin bir dünyayı okura sunar ve kültürel unsurlarla bezelidir. Hem bir öz yaşam öyküsünü hem de göçe mecbur kalmanın sıkıntılarını anlatırken tarihe de tanıklık eder. Çalışmanın kuramsal çerçevesinde çeviribilimci Newmark’ın kültürel unsurlar sınıflandırması ile çeviribilim araştırmacısı Venuti’nin “yerlileştirme” (“domestication”) ve “yabancılaştırma” (“foreignization”) çeviri stratejilerinden yararlanılacaktır. Yerlileştirme stratejisi kültürler arasındaki farkı gözetmemeye, erek kültürde okunabilirliğe ve kabul görmeye yönelik bir stratejidir. Bu strateji çeviri sürecinde kültürel unsurların çıkarılması, değiştirilmesi, eklenmesi ve uyarlanması gibi çeviri uygulamalarını kapsayabilir. Öte yandan yabancılaştırma stratejisi çeviride bir anlamda yabancı unsurların korunduğu, kültürel mesafe ve farklılığın erek kültüre taşındığı ve erek okura hissettirildiği bir çeviri stratejisi olup sözcüğü sözcüğüne çeviri, dipnot kullanarak ve açıklama ekleyerek çevirme gibi çeşitli uygulamalar aracılığıyla gerçekleşebilir. Bu çalışmada kültürel unsurların çevirisinde bu iki çeviri stratejisinden hangisinin daha çok tercih edildiği örnekler aracılığıyla irdelenerek çeviride bu stratejilerin önemi tartışmaya açılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bassnett, S. (1998). “The Translation Turn in Cultural Studies”. Constructing Cultures. Essays on Literary Translation. (Der. Susan Bassnett ve Andre Lefevere). Clevedon: Multilingual Matters. ss.123-140. Hermans, T. (2004). Translation in Systems. Descriptive and Systemic Approaches Explained. Shanghai: Shanghai Foreign Language Education Press. Kurultay, T. (1985). “Ceviri Yöntemi Üzerine Düşünceleriyle F. Schleiermacher”. Dün ve Bugün Çeviri 1 : 191-217. İstanbul: Bilim/Felsefe/Sanat Yayınları. Munday, J. (2001). Introducing Translation Studies. London: Routledge. Newmark, P. (1988). Textbook of Translation. Oxford: Pergamon Press. Newmark, P. (2010). “Translation and Culture”. Meaning in Translation. (Ed. Barbara Lewandowska-Tomaszcyk&Marcel Thelen). ss.171-182. Resti Sujarwanto, I. (2014). Foreignization Ideologies in the Translation od Indonesian Culture-Specific Items of Rambe’s Mırah darı Banda into Pollard’s Mirah of Banda. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Indonesia: Yogyakarta State University. Sciaky, L. (1946/2003). Farewell to Salonica: city at the crossroads. Philadelphia, Pennsylvania, USA: Paul Dry Books. Sciaky, L. (2014). Elveda Selanik. (Türkçesi: Ünsal Eriş, Osman Çetin Deniztekin). İstanbul: Varlık Yayınları. Venuti, L. (1995). Translator’s Invisibility: A History of Translation. London and New York: Routledge. Venuti, L. (1998). “Strategies of Translation”, Routledge Encyclopedia of Translation Studies. (Ed. Mona Baker). London and New York: Routledge. ss. 240-44. Venuti, L. (1998). The Scandals of Translation. Towards an Ethics of Difference. Londra and New York: Routledge. Yücel, T. (2008). “Anlatı Çevirisi”. Çeviri Seçkisi I: Çeviriyi Düşünenler. (Haz. Mehmet Rifat). İstanbul: Sel Yayıncılık. ss. 100-108. Yıldırım, C. (2015). “Amin Maalouf’un Afrikalı Leo ve Semerkant Romanlarında Kültürel Unsuruların Çevirisi Üzerine Bir İnceleme”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi (The Journal of International Social Research) C. 8 S. 39 Volume: 8 Issue: 39 ss. 221- 232. Yıldırım, C. ve Turan, D. (2016). “Representation of Turkish Culture Abroad via Orhan Kemal’s Novels in French, German and English Translations”. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. Volume 11/4 Winter 2016, p. 1091-1110.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Seda Taş
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

20 Aralık 2017

Gönderilme Tarihi

7 Eylül 2017

Kabul Tarihi

26 Ekim 2017

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 5 Sayı: 10

DOI

https://doi.org/10.20304/humanitas.337060

IZ

https://izlik.org/JA67TL54FX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Taş, S. (2017). Kültürel Unsurların Çevirisi ve Çeviri Stratejileri. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(10), 1-14. https://doi.org/10.20304/humanitas.337060

Cited By

“el-Tantûriyye” romanındaki kültürel ögelerin çevirisi üzerine bir inceleme

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29000/rumelide.1037418

Kürk Mantolu Madonna adlı romanda toplumsal yaşamda yer edinen kültürel öğelerin KM ve EM’deki yansımalarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29000/rumelide.1118827

Translating culture: Translation of Aşk Sarhoşluğunun Sabahı as Drunkard Morning novel by Fettâne Hacc Seyyid Cevâdî

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29000/rumelide.1132600

A comparative analysis of the reflections of cultural elements in social life in the novel Madonna with a Fur Coat in both the Source Text and the Target Text

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29000/rumelide.1132605

TURKISH LITERATURE IN THE ARAB WORLD: TRANSLATION OF ECE TEMELKURAN’S MUZ SESLERI FROM TURKISH TO ARABIC

Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.32321/cutad.1163045

CORCİ ZEYDAN’IN “SELÂHADDÎN EYYUBΔ ROMANINDAKİ DEYİMLERİN TÜRKÇE ÇEVİRLERİNİN MONA BAKER ÇEVİRİ STRATEJİLERİNE GÖRE İNCELENMESİ

Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.32330/nusha.730563

John Steinbeck ’in “Of Mice and Men” (Fareler ve İnsanlar) Adlı Eserinde Kültürel Ögelerin Türkçeye Çevirisi Üzerine Bir İnceleme

Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD)

https://doi.org/10.46442/intjcss.1119220

ABDULRAZAK GURNAH’IN “PARADISE” (CENNET) ADLI ESERİNDE, “YABANCILAŞTIRMA” VE “YERLİLEŞTİRME’’ STRATEJİLERİ İLE KÜLTÜREL ÖGELERİN ÇEVİRİLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Turkish Academic Studies - TURAS

https://doi.org/10.54566/turas.1180487

Jean-Christophe Grangé’nin Le Vol des Cigognes (Leyleklerin Uçuşu) Adlı Eserinde Geçen Deyimlerin Lawrence Venuti’nin Yerlileştirme ve Yabancılaştırma Çeviri Stratejileri Çerçevesinde İncelenmesi

SÖYLEM Filoloji Dergisi

https://doi.org/10.29110/soylemdergi.1186482

Bir yerlileştirme örneği: Friedrich von Schiller’e ait “Die Bürgschaft” adlı baladın Ali Bey Hüseyinzâde (Turan) tarafından Türkçeye çevirisi

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29000/rumelide.792507

Sosyal Hizmetler Alanında Sosyal İnovasyon Odaklı Uygulamalar: Kamu Kurumları Örneği

Toplum ve Sosyal Hizmet

https://doi.org/10.33417/tsh.866964

Sosyal ve kültürel faktörlerin etkisi altında Jorge Luis Borges’in “El Sur” (Güney) isimli kısa öyküsünün Türkçe ve İngilizce çevirilerinin karşılaştırmalı çözümlemesi

Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.51177/kayusosder.907414

Uzak Doğu Ülkelerinin Eğitimde Teknoloji Politikalarının İncelenmesi

İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17679/inuefd.604272

G7 ÜLKELERİNİN LOJİSTİK ETKİNLİK VE VERİMLİLİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Verimlilik Dergisi

https://doi.org/10.51551/verimlilik.734258

Aixela’nın kültüre özgü ögelerin çevirisi taksonomisi ışığında Seri Sonu eserinin incelenmesi

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29000/rumelide.1406017

Çevirmen Sesi ve Yaratıcı Ortaklık: Edebi Çeviri Üzerine Bir İnceleme

Söylem Filoloji Dergisi

https://doi.org/10.29110/soylemdergi.1616877

ARAPÇADAN TÜRKÇEYE ÇEVİRİDE KÜLTÜREL ÖGELERİN AKTARIMI: TAYYİB SÂLİH’İN MEVSİMU’L-HİCRE İLE’Ş-ŞİMÂL ADLI ESERİNİN TÜRKÇE ÇEVİRİSİ ÜZERİNDEN BİR İNCELEME

Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.37999/udekad.1674752

Peyami Safa’nın “Matmazel Noraliya’nın Koltuğu” Adlı Eserinin Vinay & Darbelnet’in Çeviri Stratejileri Bağlamında Analizi

International Journal of Languages' Education and Teaching

https://doi.org/10.71084/ijlet.1596355

Kültürel Unsurların Çeviri Yoluyla Aktarımı: Kâmil Kîlânî’nin Eserlerinin Türkçeye Çevirileri Üzerine Bir İnceleme

Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.32330/nusha.1740810

Culture-Specific Items in Elif Shafak’s Novel Honour: A Translation Analysis Through the Theories of Rewriting and Cultural Transfer in English and Turkish

Sage Open

https://doi.org/10.1177/21582440261418137

İslamiyet Öncesi Göçebe Türk Topluluklarındaki Evlat Edinme Kurumunun Yazılı Kaynaklardaki Yansımaları

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1729214