Okul Dış Çevre Paydaşları ile İlişkilerde İlkokul Yöneticilerinin Deneyimleri: Bir Olgubilim Çalışması

Öz

Araştırmanın amacı ilkokul yöneticilerinin, okul dış çevre paydaşları ile ilişkilerinde sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerin işleyişi hakkında elde ettikleri deneyimlerini ortaya koymaktır. Araştırma nitel olup, olgu bilim deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında … İli … İlçesine bağlı ilkokullarda görev yapan okul yöneticileri oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, velilerin araç/gereç temini gibi katkılarının olduğu ancak, faaliyetleri gereksiz görme gibi olumsuz durumlar da yaşandığı görülmüştür. Üst kademe yöneticilerinin moral desteği vurgulanmış ancak, ayrımcılık yapılması gibi ciddi sorunlar da öne çıkmıştır. Yerel yönetimlerin ulaşım desteği gibi katkıları vurgulanmış olup; siyasetin coğrafi ayrımcılık yapması gibi sorunlar da öne çıkmıştır. Siyasi partilerin okullara materyal desteği sağladığı ancak, siyasetin eğitime müdahalesi olumsuz deneyim olarak vurgulanmıştır. Sendikalarla ilişkilerde, materyal destekleri, STK’lar ile ilişkilerde ise, eğitim desteği vurgulanmıştır. Sosyal medyanın, görünürlüğü artırarak çeşitli faaliyetlerin işleyişine olumlu katkılarda bulunduğu, ancak sürekli paylaşım yapma baskısı gibi olumsuz etkiler de yarattığı belirlenmiştir. Velilerin sosyal etkinliklere aktif katılımının teşvik edilmesi, coğrafi ve siyasi ayrımcılığı önleyici destek politikalarının geliştirilmesi gibi çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Okul yöneticisi
• okul dış çevre paydaşı
• sosyal
• kültürel ve sportif faaliyet
• deneyim.

Experiences of Primary School Administrators in Relations with External School Stakeholders: A Phenomenal Study

Öz

The aim of this study is to reveal the experiences of primary school administrators regarding the functioning of social, cultural, and sports activities in their relationships with out-of-school environmental stakeholders. The study is qualitative in nature and employs a phenomenological research design. The study group consists of school administrators working in primary schools affiliated with the … District of … Province during the 2023–2024 academic year. The data were collected using a semi-structured interview form prepared by the researcher. Content analysis was used to analyze the data. The findings indicate that parents contribute in areas such as the provision of tools and materials; however, negative situations were also observed, such as perceiving activities as unnecessary. While the moral support of senior administrators was emphasized, serious problems such as discrimination also came to the fore. The contributions of local governments, such as transportation support, were highlighted; however, issues such as geographical discrimination driven by politics were also noted. Although political parties were found to provide material support to schools, political interference in education was emphasized as a negative experience. In relations with labor unions, material support was highlighted, whereas educational support was emphasized in relations with non-governmental organizations. It was determined that social media contributes positively to the functioning of various activities by increasing visibility, but it also creates negative effects, such as pressure to engage in constant sharing. Various recommendations were presented, including encouraging parents’ active participation in social activities and developing support policies to prevent geographical and political discrimination.

Anahtar Kelimeler

• School administrator
• school external environmental stakeholder
• social
• cultural and sports activities
• experience.

Kaynakça

1. Ajjan, H., & Hartshorne, R. (2008). Investigating faculty decisions to adopt Web 2.0 technologies: Theory and empirical tests. The Internet and Higher Education, 11(2), 71–80. https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2008.05.002
2. Alpaydın, Y. (2006). Contribution of municipalities to adult education: İSMEK case (Tez No. 188968) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
3. Arıcan, H. (2009). Eğitimde çevre faktörleri ve öğretmen üzerindeki stres etkisi (Tez No. 303879) [Yüksek lisans tezi, Beykent Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
4. Asan, E., Asan, H. T., Çapar, D., & Yılmaz, S. (2021). Türk ve yabancı eğitim sendikalarının eğitim politikaları ve insan yetiştirme anlayışına etkilerinin karşılaştırmalı analizi. The Journal of International Educational Sciences, 26(8), 120–131. https://doi.org/10.29228/INESJOURNAL.46816
5. Aydın, A. (2007). Eğitim psikolojisi. Tek Ağaç Eylül Yayıncılık.
6. Bacak, B., & Kara, C. Ö. D. (2009). Küresel yoksulluğun önlenmesinde sendikaların rolü. Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(2), 83–98. https://dergipark.org.tr/tr/pub/comuybd/issue/4109/54106
7. Baykan, S. Y., & Nuhoğlu, H. (2024). Türkiye’de okul yöneticileri konusunda yazılan lisansüstü tezlerdeki eğilimler (2015-2020). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 48–65. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1117490
8. Bayrak, A. (2009). Okulların yeni ilköğretim programının uygulanması sürecinde yaşanan yönetimsel sorunlar hakkında yönetici görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Trakya Üniversitesi.

9. Belediye Kanunu. (2005, 13 Temmuz). Resmî Gazete, (Sayı: 25874). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2005/07/20050713-6.htm
10. Bush, T., & Glover, D. (2003). School leadership: Concepts and evidence. National College for School Leadership.
11. Bursalıoğlu, Z. (2019). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Pegem Akademi.
12. Büyükşehir Belediyesi Kanunu. (2004, 10 Temmuz). Resmî Gazete, (Sayı: 25531). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2004/07/20040723.htm#1
13. Bynum, S. L. (2011). Utilizing social media to increase student engagement: A study of Kern County public schools [Unpublished master’s thesis, California State University, Bakersfield]. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED526312.pdf
14. Çalışkan, M. S. (2014). Etkili okul-çevre ilişkisinin okul yöneticileri açısından değerlendirilmesi: (Nevşehir ili örneği) (Tez No. 358494) [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
15. Çalışkan, M., & Mencik, Y. (2015). Değişen dünyanın yeni yüzü: Sosyal medya. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (50), 254–277. https://dergipark.org.tr/tr/pub/abuhsbd/article/366052 Çelen, M. (2013). Finlandiya’da yerel yönetimler. Çağdaş Yerel Yönetimler, 22(2), 83–113. https://cyy.hacibayram.edu.tr/documents/article/3/22/2/4_celen.pdf
16. Demirtaş, H. (2021). Okula toplumsal katılım. R. Sarpkaya (Ed.), Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi içinde (ss. 85–136). Anı Yayıncılık.
17. Deniz, L., & Gürültü, E. (2018). Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılıkları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(2), 355–367. https://doi.org/10.24106/kefdergi.389780
18. Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (Eds.). (2018). The SAGE handbook of qualitative research (5th ed.). Sage Publications.
19. Eraslan, L. (2012). Günümüz öğretmen sendikacılığının değerlendirilmesi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 1(1), 59–71. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egitimvetoplum/article/69871
20. Erdoğan, İ. (2002). Eğitimde değişim yönetimi. Pegem Akademi.
21. Erdoğan, Ç., & Güneş Karaman, H. (2016). Türkiye’deki eğitim sendikalarına yönelik bir inceleme: Amaçlar, beklentiler ve sorunlar. Sakarya University Journal of Education, 6(2), 123–140. https://doi.org/10.19126/suje.62122
22. Eren, H. (2005). Özel okullar. Türkiye Özel Okullar Birliği Yayınları.
23. Francisca, O., Inyang, O., & Anike, S. (2016). Pressure groups and governance of secondary education in functional democracy in Cross River State, Nigeria. International Journal of Scientific Research and Management, 4(8), 4567–4572. https://ijsrm.net/index.php/ijsrm/article/view/467
24. Furrer, C., & Skinner, E. (2003). Sense of relatedness as a factor in children’s academic engagement and performance. Journal of Educational Psychology, 95(1), 148–162. https://doi.org/10.1037/0022-0663.95.1.148
25. Goodman, A., & Gregg, P. (2010). Poorer children's educational attainment: How important are attitudes and behaviour? Joseph Rowntree Foundation. https://ifs.org.uk/publications/poorer-childrens-educational-attainment-how-important-are-attitudes-and-behaviour Gül, İ., & Aslan, D. (2016). Okul, aile ve toplum ilişkilerinin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 203–218. https://dergipark.org.tr/tr/pub/inuefd/article/285368 Gündüz, H. (2008). İlköğretim okullarında örgütsel iklim ile öğretmenlerin iş doyumları arasındaki ilişki (Gaziantep ili örneği) (Tez No. 219823) [Yüksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
26. Greenhow, C., & Robelia, B. (2009). Old communication, new literacies: Social network sites as social learning resources. Journal of Computer-Mediated Communication, 14(4), 1130–1161. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2009.01484.x
27. Harris, A., Day, C., & Hadfield, M. (2003). Teachers’ perspectives on effective school leadership. Teachers and Teaching, 9(1), 67–77. https://doi.org/10.1080/1354060032000049913 Harris, A., & Goodall, J. (2008). Do parents know they matter? Engaging all parents in learning. Educational Research, 50(3), 277–289. https://doi.org/10.1080/00131880802309424
28. Helvacı, M. A., & Aydoğan, İ. (2011). Etkili okul ve etkili okul müdürüne ilişkin öğretmen görüşleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 41–60. https://dergipark.org.tr/tr/pub/usaksosbil/article/232728 Hoover-Dempsey, K. V., & Sandler, H. M. (1997). Why do parents become involved in their children’s education? Review of Educational Research, 67(1), 3–42. https://doi.org/10.3102/00346543067001003
29. Jagannathan, S. (2001). The role of nongovernmental organizations in primary education: A study of six NGOs [Policy Research Working Paper No. 2530]. The World Bank. https://ideas.repec.org/p/wbk/wbrwps/2530.html Kara, C. (2007). Denizli ilköğretim okullarında okul-çevre ilişkileri üzerine öğretmen görüşleri (Tez No. 214811) [Doktora tezi, Pamukkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
30. Karataş, İ. H. (2008). Türk eğitim sisteminde sivil toplum kuruluşları: Konumları ve işlevleri (Tez No. 219967) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
31. Kırcaburun, K. (2017). Üniversite öğrencilerinde Instagram bağımlılığı, kişilik özellikleri ve kendini sevme arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 462312) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
32. Kışla, T., & Karaoğlan, B. (2011). Üniversite öğrencilerinin e-öğrenme araçlarına yönelik görüşlerinin incelenmesi: Uluslararası bir karşılaştırma. Ege Eğitim Dergisi, 12(1), 52–73. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egeefd/article/67223 Koç, B., & Doğan, S. (2022). Okul yönetimi nasıl olmalıdır? Bir okul incelemesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 11(1), 26–40. https://doi.org/10.30703/cije.891520 Lai, L. S., & Turban, E. (2008). Groups formation and operations in the Web 2.0 environment and social networks. Group Decision and Negotiation, 17(5), 387–402. https://doi.org/10.1007/s10726-008-9113-2
33. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1986). But is it rigorous? Trustworthiness and authenticity in naturalistic evaluation. New Directions for Evaluation, (30), 73–84. https://doi.org/10.1002/ev.1427
34. Maxwell, J. A. (2013). Qualitative research design: An interactive approach (3rd ed.). Sage Publications.
35. Mutlu, F. (2015). İstanbul (Kağıthane) ilçesi yerel yönetim uygulamaları ve katılımcı demokrasi açısından tartışılması (Tez No. 407076) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
36. Nural, E. (2010). Okul-çevre ilişkileri ve okula toplumsal katılım. S. Akyıldız (Ed.), Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi içinde. Celepler Matbaacılık.
37. Özden, Y. (2004). Eğitim ve okul yöneticiliği el kitabı. Pegem Akademi.
38. Özen, G., Çerçi Özen, N., Kesik, A., Bozkurt, R., Elçi, R., & Elçi, M. (2023). Belediyelerin eğitim-öğretim hizmetleri ile ilişkisi. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 9(26), 65–76. https://doi.org/10.51293/socrates26-219 Öztürk, H. (1993). Eğitim sosyolojisi. Hatipoğlu Yayınları.
39. Öztürk, M. (2013). Sendikal demokrasinin örgütlü hareketler açısından önemi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2), 269–285. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sduiibfd/article/222770 Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Pegem Akademi.
40. Raut, V., & Patil, P. (2016). Use of social media in education: Positive and negative impact on the students. International Journal on Recent and Innovation Trends in Computing and Communication, 4(1), 281–285. https://www.academia.edu/download/54359261/Negative_impact_2.pdf
41. Sağlam, M. (1979). Örgütsel değişme. Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü Yayınları.
42. Sarıbay, A. Y. (2001). Türkiye’de demokrasi ve politik partiler. Alfa Yayınları.
43. Serin, H. (2012). Ergenlerde siber zorbalık/siber mağduriyet yaşantıları ve bu davranışlara ilişkin öğretmen ve eğitim yöneticilerinin görüşleri [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
44. Sürücü, G. (2011). Okul-çevre ilişkilerinin okul yönetimine etkileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Trakya Üniversitesi.
45. Şahin, M. (2017). Okulun çevre unsuru olarak sosyal medyaya ilişkin yönetici, öğretmen ve veli görüşleri (Tez No. 463311) [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
46. Şenyiğit, V. (2019). Eğitim yönetiminde baskı grupları: Yerel aktörler (Tez No. 565738) [Yüksek lisans tezi, Mardin Artuklu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
47. Şirin, H. (2008). Eğitimin siyasal işlevleri ve Türkiye’deki sivil toplum örgütlerinin bu işlevlerine ilişkin görüşlerinin analizi (Tez No. 214832) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
48. Tan, H. (2000). Psikolojik danışma ve rehberlik. MEB Basımevi. Terzioğlu, C. (2019). İlkokullardaki okul yöneticilerinin Mintzberg'in yönetici rollerini yerine getirme düzeylerinin hesap verebilirlik açısından değerlendirilmesi (Tez No. 602025) [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
49. Tezcan, M. S. (2006). Okul yönetiminde okul çevresinin yönetime katkısı (Tez No. 190946) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
50. Tural, H. (2019). Okul çevre arasındaki ilişki ve okul etkililiği arasındaki ilişki (Tez No. 585384) [Yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
51. Turan, H. (2007). Çankaya ilçesinde görev yapan ilköğretim okulu müdürlerinin yönetim işlevlerinde karşılaştıkları sorunlar ve sorun çözme uygulamaları (Tez No. 232038) [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
52. Turan, S. (2019). Eğitimde araştırma yöntemleri. Nobel Akademik Yayıncılık.
53. Usta, M. E., & Boğa, F. (2021). Okul yöneticilerinin okul yönetiminde yaşanan sorunlara ilişkin görüşleri. Harran Maarif Dergisi, 6(1), 18–49. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hej/article/881400
54. Uysal, Ş. (2013). Türkiye’de eğitim yönetimi teftişi planlaması ve ekonomisi alanındaki doktora tezlerinin incelenmesi (Tez No. 344312) [Doktora tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
55. Verger, A. (2019). Partnering with non-governmental organizations in public education: Contributions to an ongoing debate. Journal of Educational Administration, 57(4), 426–430. https://doi.org/10.1108/JEA-07-2019-224
56. Vey, J. S., & Morales, J. (2022, December 12). Why local leaders should champion community schools to improve student, family, and neighborhood well-being. Brookings Institution. https://www.brookings.edu/articles/why-local-leaders-should-champion-community-schools-to-improve-student-family-and-neighborhood-well-being/ Weinberg, J. (2022). Civic education as an antidote to inequalities in political participation? New evidence from English secondary education. British Politics, 17(2), 185–209. https://doi.org/10.1057/s41293-021-00186-4 Wineburg, S., McGrew, S., Breakstone, J., & Ortega, T. (2016). Evaluating information: The cornerstone of civic online reasoning. Stanford Digital Repository. https://purl.stanford.edu/fv751yt5934
57. Yiğit, B., & Bayrakdar, M. (2006). Okul-çevre ilişkileri. Pegem A Yayıncılık.
58. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. bs.). Seçkin Yayıncılık.
59. Yılmaz, A. İ., & Beycioğlu, K. (2017). Okullardaki bürokratik yapıya ilişkin öğretmen görüşleri. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 1–23. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aujef/issue/34594/382050 Yücel, M. (2019). Okul yöneticilerinin yönetici atamaya ilişkin görüşleri (Tez No. 587835) [Yüksek lisans tezi, Uşak Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp