Radyo Okuma Yönteminin Akıcı Okuma ve Okuduğunu Anlama Becerilerine Etkisi

Öz

Araştırmanın amacı, radyo okuma yönteminin ilkokul ikinci sınıf öğrencilerinin akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel modelde yürütülmüştür. Çalışma grubu, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Keçiören ilçesinde bir devlet ilkokulunda öğrenim gören toplam 54 ikinci sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Deney grubunda radyo okuma yöntemi uygulanırken, kontrol grubunda Türkçe öğretim programına uygun olarak model okuma ve tekrarlı okuma yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Okuma Prozodisi Rubriği ile Okuduğunu Anlatma Yoluyla Okuduğunu Anlamayı Değerlendirme Rubriği kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi ve bağımlı örneklemler t-testi kullanılmış; Cohen’in d etki büyüklükleri ve %95 güven aralıkları rapor edilmiştir. Araştırma bulguları, uygulama öncesinde deney ve kontrol gruplarının akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerileri açısından benzer düzeyde olduğunu göstermiştir. Uygulama sonrasında ise deney grubundaki öğrencilerin okuma prozodisi ve okuduğunu anlama puanlarının kontrol grubuna göre orta düzeyde etki büyüklükleriyle anlamlı düzeyde arttığı belirlenmiştir. Ayrıca deney grubunun kendi içinde ön test ve son test puanları arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Sonuç olarak, radyo okuma yönteminin ilkokul ikinci sınıf öğrencilerinin akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerilerini geliştirmede etkili bir yöntem olduğu söylenebilir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, radyo okuma yönteminin Türkçe derslerinde alternatif bir okuma yöntemi olarak kullanılmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Radyo okuma
• akıcı okuma
• okuduğunu anlama
• ilkokul öğrencileri

Etik Beyan

Bu çalışma, bilimsel yayın etiği ve araştırma ilkelerine dayanarak hazırlanmıştır.

The Effect of Radio Reading Method on the Fluent Reading and Reading Comprehension Skills

Öz

The aim of this study is to examine the effect of the radio reading method on the fluent reading and reading comprehension skills of second-grade primary school students. The research was conducted using a quasi-experimental pre-test–post-test control group design, a quantitative research method. The study group consisted of a total of 54 second-grade students attending a public primary school in Keçiören district of Ankara province during the 2025–2026 academic year. The radio reading method was applied in the experimental group, while the control group continued its regular Turkish lessons in line with the curriculum, in which model reading and repeated reading appear only in some activities. The Reading Prosody Rubric and the Reading Comprehension Assessment Rubric Using Retelling were used as data collection tools. Independent samples t-tests and dependent samples t-tests were used in the analysis, and Cohen’s d effect sizes and 95% confidence intervals were reported. The research findings showed that before the application, no statistically significant baseline difference was detected between the experimental and control groups in terms of fluent reading and reading comprehension skills. After the application, it was determined that the reading prosody and reading comprehension scores of the students in the experimental group were significantly higher than those of the control group, with medium effect sizes (d = 0.60 and d = 0.55, respectively). Furthermore, significant differences were found between the pre-test and post-test scores within the experimental group itself. In conclusion, the findings suggest that the radio reading method can be an effective method for improving the fluent reading and reading comprehension skills of second-grade primary school students in similar contexts. Based on these findings, it is thought that the radio reading method may be considered as a supplementary classroom practice in Turkish language lessons.

Anahtar Kelimeler

• Radio reading
• fluent reading
• reading comprehension
• primary school students

Etik Beyan

This study was prepared based on scientific publication ethics and research principles.

Kaynakça

1. Acar, S. (2024). Okuma tiyatrosu stratejisinin ilkokul öğrencilerinin okuma tutumu, okuduğunu anlama düzeyi ve akıcı okuma becerileri üzerindeki etkisi [Effect of reader's theater strategy on primary school students' reading attitude, reading comprehension level and basic reading skills] [Master’s thesis, Kırıkkale University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
2. Akbulut, K. (2025). Tekerleme destekli okuma çalışmalarının ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin akıcı okuma becerilerine etkisinin incelenmesi [Investigation of the effect of nursery rhyme supported reading studies on fluent reading skills of first grade elementary school students] [Master’s thesis, Atatürk University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
3. Aktaş, E., & Çankal, A. O. (2019). Akıcı okuma stratejilerinin 4. sınıf Türkçe derslerinde okuduğunu anlama becerisine ve okuma motivasyonuna etkisi [The effect of reading fluency strategies reading comprehension skills and reading motivation in the 4th grade Turkish lessons]. Zeitschrift für die Welt der Türken, 11(1), 85–114. https://www.dieweltdertuerken.org/index.php/ZfWT/article/view/1089
4. Akyıldız, N. (2024). Dördüncü sınıf öğrencilerinin ekrandan akıcı okuma düzeyleri ile dijital okuma motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Examining the relationship between screen reading fluency levels and digital reading motivation of fourth grade students] [Master’s thesis, Ordu University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
5. Akyol, H. (2020). Türkçe ilkokuma yazma öğretimi. Pegem Akademi.
6. Akyol, H., Yıldırım, K., Ateş, S., Çetinkaya, Ç., & Rasinski, T. V. (2014). Okumayı değerlendirme: Öğretmenler için kolay ve pratik bir yol. Pegem Akademi.
7. Babacan, K. (2020). Okuyucu tiyatrosunun ilköğretim 4. sınıf öğrencilerinin akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerilerine etkisi [Effect of readers theater on primary school 4th grade students' fluent reading and reading comprehension skills] [Master’s thesis, Gazi University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
8. Baştuğ, M. (2025). Akıcı okumayı geliştirme: Kavramlar, uygulamalar, değerlendirmeler (6th ed.). Pegem Akademi.

9. Baz, B. (2023). Akıcı okuma ve dinlediğini anlama ile okuduğunu anlama arasındaki yapısal ilişkinin sırasal olarak incelenmesi [Sequential examination of the structural relationship between fluent reading and listening comprehension and reading comprehension] [Doctoral dissertation, İstanbul University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
10. Block, C. C. (2004). Teaching comprehension: The comprehension process approach. Allyn & Bacon.
11. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (22nd ed.). Pegem Akademi.
12. Ceyhan, S. (2019). Etkileşimli sesli okumanın öğrencilerin okuduğunu anlama, okuma motivasyonu ve akıcı okumalarına etkisi [The effect of interactive reading aloud on the reading comprehension, reading motivation and reading fluency of students] [Doctoral dissertation, Gazi University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
13. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
14. Coşkun, E. (2002). Okumanın hayatımızdaki yeri ve okuma sürecinin oluşumu. TÜBAR, 11, 231–244. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubar/issue/16952/176982
15. Cunningham, A. E., & Stanovich, K. E. (1997). Early reading acquisition and its relation to reading experience and ability 10 years later. Developmental Psychology, 33(6), 934–945. https://doi.org/10.1037/0012-1649.33.6.934
16. Cunningham, A. E., & Stanovich, K. E. (1998). What reading does for the mind. American Educator, 22(1–2), 8–15.
17. Doğan, Ö. (2022). Yankılayıcı okuma yönteminin akıcı okuma becerisine etkisi [The effect of echo reading method on fluent reading skills] [Master’s thesis, Bartın University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
18. Erbaş, Y. H. (2020). Radyo okuma [Radio reading]. In H. Dedeoğlu (Ed.), Anaokulundan ortaokula öğrenciler için araştırmaya dayalı 50 strateji [Promoting literacy development: 50 research-based strategies for K-8 learners] (pp. 87–91). Vizetek Yayıncılık.
19. Eryılmaz, İ. S. (2024). İlkokul ikinci sınıf öğrencilerinin dijital uygulamalar aracılığıyla akıcı okuma becerilerinin geliştirilmesi [Improving fluent reading skills of second-grade primary school students through digital applications] [Master’s thesis, Necmettin Erbakan University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
20. Güneş, F. (2021). Türkçe öğretimi: Yaklaşımlar ve modeller (9th ed.). Pegem Akademi.
21. Gürer, N. (2021). Yaratıcı okuma etkinliklerinin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama, yaratıcı okuma, akıcı okuma ve eleştirel okuma becerilerine etkisi [The effect of creative reading activities on fourth-grade students’ reading comprehension, creative reading, fluent reading, and critical reading skills] [Doctoral dissertation, Pamukkale University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
22. Hudson, A., Koh, P. W., Moore, K. A., & Binks-Cantrell, E. (2020). Fluency interventions for elementary students with reading difficulties: A synthesis of research from 2000–2019. Education Sciences, 10(3), Article 52. https://doi.org/10.3390/educsci10030052
23. Hudson, R. F., Lane, H. B., & Pullen, P. C. (2005). Reading fluency assessment and instruction: What, why, and how? The Reading Teacher, 58(8), 702–714. https://doi.org/10.1598/RT.58.8.1
24. Kandemir, M. (2023). İlkokul Türkçe dersinde dijital hikâye kullanımının 4. sınıf öğrencilerinin akıcı okuma, okuduğunu anlama ve yazma becerilerine etkisi [The effect of use of digital stories in primary school Turkish lesson on fluent reading, reading comprehension and writing skills of 4th grade students] [Doctoral dissertation, Anadolu University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
25. Kanık Uysal, P. (2021). Akıcı okuma, okuduğunu anlama ve kelime hazinesinin geliştirilmesinde kullanılan bir yöntem: Okuma tiyatrosu [A method used to develop reading fluency, reading comprehension and vocabulary: Readers theater]. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(1), 76–93. https://doi.org/10.16916/aded.817654
26. Karaoğlu, A. (2021). Dijital hikâye oluşturmanın ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin akıcı okuma becerilerine etkisi [The effect of digital story creation on 4th grade students fluent reading skills] [Master’s thesis, Ordu University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
27. Keskin, H. K., & Akyol, H. (2014). Yapılandırılmış okuma yönteminin okuma hızı, doğru okuma ve sesli okuma prozodisi üzerindeki etkisi [The effect of structured reading method on reading rate, accurate reading and oral reading prosody]. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(4), 107–119. https://doi.org/10.16916/aded.09329
28. Keskin, H. K., & Baştuğ, M. (2013). Geçmişten günümüze akıcı okuma [Fluent reading from past to present]. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, (171), 189–208. https://doi.org/10.20296/tsad.75456
29. Kuhn, M. R., Schwanenflugel, P. J., & Meisinger, E. B. (2010). Aligning theory and assessment of reading fluency: Automaticity, prosody, and definitions of fluency. Reading Research Quarterly, 45(2), 230–251. https://doi.org/10.1598/RRQ.45.2.4
30. Lakens, D. (2013). Calculating and reporting effect sizes to facilitate cumulative science: A practical primer for t-tests and ANOVAs. Frontiers in Psychology, 4, Article 863. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2013.00863
31. Lee, J., & Yoon, S. Y. (2017). The effects of repeated reading on reading fluency for students with reading disabilities: A meta-analysis. Journal of Learning Disabilities, 50(2), 213–224. https://doi.org/10.1177/0022219415605194
32. Mastrothanasis, K., Kladaki, M., & Andreou, A. (2023). A systematic review and meta-analysis of the Readers’ Theatre impact on the development of reading skills. International Journal of Educational Research Open, 4, Article 100243. https://doi.org/10.1016/j.ijedro.2023.100243
33. National Reading Panel. (2000). Teaching children to read: An evidence-based assessment of the scientific research literature on reading and its implications for reading instruction (NIH Publication No. 00-4754). National Institute of Child Health and Human Development.
34. OECD. (2013). OECD skills outlook 2013: First results from the Survey of Adult Skills. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264204256-en
35. Opitz, M. F., & Rasinski, T. V. (2008). Good-bye round robin: 25 effective oral reading strategies (Updated ed.). Heinemann.
36. Özarslan Kayıkçı, S. (2024). Bir metni dijital veya basılı bir materyal üzerinden okumanın akıcı okumaya etkisinin incelenmesi [Examining the effect of reading a text on a digital or printed material on reading fluency] [Master’s thesis, Ordu University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
37. Özdemir Erem, N. H. (2018). Akıcı okuma. In O. Sevim & Y. Söylemez (Eds.), Okuma eğitimi (pp. 149–163). Nobel.
38. Özdemir Yamaç, S. (2022). Yaratıcı drama yönteminin ilkokul öğrencilerinin okuduğunu anlama ve akıcı okuma becerilerinin gelişimine etkisi [The effect of creative drama method on the development of elementary school students' reading comprehension and reading fluency skills] [Master’s thesis, Niğde Ömer Halisdemir University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
39. Radcliffe, R., Caverly, D., Peterson, C., & Emmons, M. (2004). Improving textbook reading in a middle school science classroom. Reading Improvement, 41(3), 145–156. Rasinski, T. V. (2006). Reading fluency instruction: Moving beyond accuracy, automaticity, and prosody. The Reading Teacher, 59(7), 704–706. https://doi.org/10.1598/RT.59.7.10
40. Rasinski, T. V. (2012). Why reading fluency should be hot! The Reading Teacher, 65(8), 516–522. https://doi.org/10.1002/TRTR.01077
41. Rasinski, T. V., & Padak, N. (2005). 3-minute reading assessments: Word recognition, fluency, and comprehension (Grades 1–4). Scholastic.
42. Rasinski, T. V., Reutzel, D. R., Chard, D., & Linan-Thompson, S. (2011). Reading fluency. In M. L. Kamil, P. D. Pearson, E. B. Moje, & P. P. Afflerbach (Eds.), Handbook of reading research (Vol. 4, pp. 286–319). Routledge.
43. Sidekli, S. (2010). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin okuma ve anlama becerilerini geliştirme (eylem araştırması) [Developing reading and comprehension skills of the 5th grade elementary school students (action research)] [Doctoral dissertation, Gazi University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
44. Stahl, S. A., & Kuhn, M. R. (2002). Making it sound like language: Developing fluency. The Reading Teacher, 55(6), 582–584.
45. Stevens, E. A., Walker, M. A., & Vaughn, S. (2017). The effects of reading fluency interventions on the reading fluency and reading comprehension performance of elementary students with learning disabilities: A synthesis of the research from 2001 to 2014. Journal of Learning Disabilities, 50(5), 576–590. https://doi.org/10.1177/0022219416638028
46. Suğur, Ş. (2023). Podcast kullanılarak akıcı okuma becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir araştırma [A research on developing fluent reading skills using podcasts] [Master’s thesis, Ordu University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
47. Türk Dil Kurumu. (n.d.). Güncel Türkçe sözlük [Contemporary Turkish dictionary]. Retrieved January 2, 2026, from https://sozluk.gov.tr
48. Yaşar Sağlık, Z. (2022). Web 2.0 araçlarıyla desteklenen kelime öğretiminin kelime bilgisi, okuduğunu anlama ve akıcı okuma becerilerine etkisi [The effect of vocabulary teaching by using Web 2.0 tools on vocabulary, reading comprehension and reading fluency skills] [Doctoral dissertation, Gazi University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
49. Yıldırım, K., & Ateş, S. (2008). Akıcı okuma: Öğretimi ve değerlendirilmesi [Fluent reading: Instruction and assessment] [Conference paper]. 7th National Symposium on Primary School Teacher Education, Çanakkale, Türkiye.
50. Yıldız, M., Yıldırım, K., Ateş, S., & Çetinkaya, Ç. (2009). An evaluation of the oral reading fluency of 4th graders with respect to prosodic characteristics. International Journal of Human Sciences, 6(1), 353–360.
51. Yılmaz, M. (2021). Okuma eğitimi. In M. Yılmaz (Ed.), Yeni gelişmeler ışığında Türkçe öğretimi (pp. 79–108). Pegem Akademi.
52. Young, C., Durham, P., Miller, M., Rasinski, T. V., & Lane, F. (2019). Improving reading comprehension with readers theater. The Journal of Educational Research, 112(5), 615–626. https://doi.org/10.1080/00220671.2019.1649240
53. Zutell, J., & Rasinski, T. V. (1991). Training teachers to attend to their students’ oral reading fluency. Theory Into Practice, 30(3), 211–217. https://doi.org/10.1080/00405849109543502