Araştırma Makalesi

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim Ölçeği (ESİE) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Cilt: 34 Sayı: 4 31 Ekim 2019
  • Meral Çilem Ökcün Akçamuş
  • İnayet Funda Acarlar
  • Gamze Alak
  • Bahar Keçeli Kaysılı
PDF İndir
TR EN

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim Ölçeği (ESİE) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Sözel olmayan sosyal iletişim ve etkileşim becerilerinde yaşanan güçlükler, otizm spektrum bozukluğunun (OSB) tanı ölçütlerinden ve ayırt edici özelliklerinden biridir. Bu çalışmada, sözel olmayan sosyal iletişim ve etkileşim becerilerinin değerlendirilmesi amacıyla geliştirilen Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim (ESİE) ölçeğinin psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın katılımcıları 28.0-98.0 aylık 111 OSB olan çocuktan oluşmaktadır. ESİE ölçeği çocuklarla bireysel olarak uygulanmış, video kayıtları alınmış ve etkileşim davranışları video kayıtlar üzerinden kodlanarak analiz edilmiştir. Ölçeğin geçerliliği kapsam ve yapı geçerliliğiyle; güvenirliği ise iç tutarlılık-Cronbach Alpha ve gözlemciler arası güvenirlikle değerlendirilmiştir. Yapı geçerliliğini incelemek amacıyla yapılan temel bileşenler analizi sonucunda, ESİE ölçeğinin varyansın %72.51’ini açıklayan tek faktörlü bir yapıya sahip olduğu bulunmuştur. Ölçek içerisinde yer alan altı ölçümün faktör yüklerinin .72-.90 arasında değiştiği belirlenmiştir. Ölçümlerden elde edilen puanların ve toplam puan ortalamasının dil düzeyi karmaşıklaştıkça arttığı, ölçümler arasındaki iç korelasyon katsayılarının anlamlı olduğu ve .47-.82 arasında değiştiği bulunmuştur. ESİE ölçeğinin güvenirliğine ilişkin elde edilen Cronbach Alpha değerlerinin ise ölçümler bazında .70-.93 arasında değiştiği toplamda ise .87 olduğu bulunmuştur. Bulgular, OSB olan çocukların sözel olmayan sosyal iletişim becerilerinin ESİE ölçeği ile geçerli ve güvenilir şekilde ölçülebileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acarlar, F., Miller, J. F., & Johnson, J. R. (2006). Systematic Analysis of Language Transcripts (SALT), Turkish (Version 9) [Computer Software], Language Analysis Lab, University of Wisconsin-Madison.
  2. Aksu-Koç, A., Küntay, A. C., Acarlar, F., Maviş, İ., Sofu, H., Topbaş, S. ve Turan, F. (2011). Türkçe’de erken sözcük ve dilbilgisi gelişimini ölçme ve değerlendirme çalışması. Türkçe İletişim Gelişimi Envanterleri: TİGE-I ve TİGE-II.
  3. Alak, G. (2018). Okul öncesi dönemde sözel olmayan otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların söz öncesi becerilerinin gelişiminde anne yanıtlayıcılığının etkisinin boylamsal incelenmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye.
  4. American Psychiatric Association/APA. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.
  5. Atlas, J. A., & Lapidus, L. B. (1987). Patterns of symbolic expression in subgroups of the childhood psychoses. Journal of Clinical Psychology, 43(2), 177-188.
  6. Avcil, S., Baykara, B., Baydur, H., Münir, K. M. ve Emiroğlu, N. İ. (2015). 4-18 yaş aralığındaki otistik bireylerde sosyal iletişim ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 26 (1), 56-64.
  7. Baldwin, D. A. (1995). Understanding the link between joint attention and language. In C. Moore & P. J. Dunham (Eds.), Joint Attention: Its origins and the role in development (pp. 131-158). New York, NY: Psychology Press.
  8. Bates, E. (1979). Intentions, conventions, and symbols. In E. Bates (Ed.), The emergence of symbols: Cognition and communication in Infancy (pp. 33-68). New York, NY: Academic Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Meral Çilem Ökcün Akçamuş Bu kişi benim
0000-0003-3297-9711
Türkiye

İnayet Funda Acarlar Bu kişi benim
0000-0003-3796-4279
Türkiye

Bahar Keçeli Kaysılı Bu kişi benim
0000-0003-2187-2775
United States

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2019

Gönderilme Tarihi

8 Mayıs 2018

Kabul Tarihi

26 Kasım 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 34 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Ökcün Akçamuş, M. Ç., Acarlar, İ. F., Alak, G., & Keçeli Kaysılı, B. (2019). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim Ölçeği (ESİE) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(4), 1015-1036. https://izlik.org/JA45BN42XB
AMA
1.Ökcün Akçamuş MÇ, Acarlar İF, Alak G, Keçeli Kaysılı B. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim Ölçeği (ESİE) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2019;34(4):1015-1036. https://izlik.org/JA45BN42XB
Chicago
Ökcün Akçamuş, Meral Çilem, İnayet Funda Acarlar, Gamze Alak, ve Bahar Keçeli Kaysılı. 2019. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim Ölçeği (ESİE) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 34 (4): 1015-36. https://izlik.org/JA45BN42XB.
EndNote
Ökcün Akçamuş MÇ, Acarlar İF, Alak G, Keçeli Kaysılı B (01 Ekim 2019) Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim Ölçeği (ESİE) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 34 4 1015–1036.
IEEE
[1]M. Ç. Ökcün Akçamuş, İ. F. Acarlar, G. Alak, ve B. Keçeli Kaysılı, “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim Ölçeği (ESİE) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 34, sy 4, ss. 1015–1036, Eki. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45BN42XB
ISNAD
Ökcün Akçamuş, Meral Çilem - Acarlar, İnayet Funda - Alak, Gamze - Keçeli Kaysılı, Bahar. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim Ölçeği (ESİE) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 34/4 (01 Ekim 2019): 1015-1036. https://izlik.org/JA45BN42XB.
JAMA
1.Ökcün Akçamuş MÇ, Acarlar İF, Alak G, Keçeli Kaysılı B. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim Ölçeği (ESİE) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2019;34:1015–1036.
MLA
Ökcün Akçamuş, Meral Çilem, vd. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim Ölçeği (ESİE) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 34, sy 4, Ekim 2019, ss. 1015-36, https://izlik.org/JA45BN42XB.
Vancouver
1.Meral Çilem Ökcün Akçamuş, İnayet Funda Acarlar, Gamze Alak, Bahar Keçeli Kaysılı. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Erken Sosyal İletişim ve Etkileşim Ölçeği (ESİE) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi [Internet]. 01 Ekim 2019;34(4):1015-36. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45BN42XB