Sınıf Öğretmenlerinin Alternatif Ölçme Değerlendirme Araçlarını Kullanmalarına Yönelik Web Tabanlı Modül Tasarımı ve Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmada sınıf öğretmenlerinin eğitim öğretim sürecinde alternatif ölçme ve değerlendirme araçlarını kullanabilmelerini sağlayacak web tabanlı bir ölçme değerlendirme sistemi tasarlayıp bu sistemin kullanılabilirliğini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma tasarım tabanlı araştırma yaklaşımı ile şekillenmiştir. Araştırmada geliştirilen tasarımın ön uygulama ve ana uygulama süreci 6 gönüllü sınıf öğretmeni ile iki eğitim öğretim sürecinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilk olarak sistemin fizibilitesini belirlemek için yönetici modülünden tasarım süreci incelenmiştir. Ardından yarı yapılandırılmış görüşmeler ile sisteme yönelik öğretmen görüşleri alınmıştır. Elde edilen verileri betimsel analize tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda web tabanlı ölçme değerlendirme sisteminin öğretmenleri zamana ve mekâna olan bağlılıktan kurtardığı, öğretmenlere öğrenci dosyalarını çevrim içi ortamda saklama ve değerlendirme fırsatı verdiği görülmüştür. Ayrıca ölçme değerlendirme formlarının sınıfın gelişim ve başarı düzeyi dikkate alınarak öğretmen tarafından hazırlanabilmesine, kullanılmasına, paylaşılmasına, saklanmasına fırsat verdiği görülmüştür. Öte yandan öğrenciyi değerlendirme sürecine kattığı ve velilere geribildirim verdiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Alternatif ölçme değerlendirme
• sınıf öğretmeni
• web tabanlı ölçme değerlendirme sistemi
• tasarım tabanlı araştırma

Web Based Module Design and Evaluation for the Classroom Teachers: Alternative Assessment and Evaluation Tools

Öz

This study aims to determine the applicability of the web-based assessment and evaluation system which designed for classroom teachers to usability. This study employs a design-based research approach. The developed design was realized with 6 class teachers who were volunteers during the two educational period including pre-application and main application. First, the design process was examined to determine the feasibility of the system. Then the opinions of the teachers who used the tool were taken. Semi-structured interviews with teachers were conducted and the data obtained were subjected to descriptive analysis. In case the feasibility of the system was examined through manager module the results of the uncovered that web-based assessment and evaluation system helped classroom teachers become independent from time and space factors, and enable teachers to evaluate and save online records of students’ files. Besides, it is seen that it supports teachers in preparing, sharing, and keeping assessment and evaluation forms through considering development and success levels of the students. It is also seen that it involved students into the evaluation process and provided feedback for parents. Finally, it is observed that the web-based assessment and evaluation system removed the problems faced during the use of alternative assessment and evaluation tools and provide for teachers during the application.

Anahtar Kelimeler

• Alternative assessment and evaluation
• classroom teacher
• web-based assessment and evaluation system
• design-based research

Kaynakça

1. Acar, M. & Anıl, D. (2009). Sınıf öğretmenlerinin performans değerlendirme sürecindeki değerlendirme yöntemlerini kullanabilme yeterlikleri, karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Tübav Bilim Dergisi, 2(3), 354-363.
2. Adanalı, K. (2008). Sosyal bilgiler eğitiminde alternatif değerlendirme: 5.sınıf sosyal bilgiler eğitiminin alternatif değerlendirme etkinlikleri açısından değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 217091)
3. Akınoğlu, O. (2005). Türkiye’de uygulanan ve değişen eğitim programlarının psikolojik temelleri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 22, 31-46.
4. Anıl, D. & Acar, M. (2008). Sınıf öğretmenlerinin ölçme değerlendirme sürecinde karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 44-61.
5. Bacanak, A. (2008). Fen ve teknoloji dersi performans değerlendirme formlarına yönelik oluşturulan web tabanlı programın etkililiğinin araştırılması (Doktora tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 179206)
6. Bal, A. P. (2009). İlköğretim beşinci sınıf matematik öğretiminde uygulanan ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarının öğretmen ve öğrenci görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi (Doktora tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 228907)
7. Bartlett, A. (2002). Preparing preservice teachers to ımplement performance assessment and technology through electronic portfolios. Action in Teacher Education, 24(1), 90-97.
8. Bayraktar-Çiftçi, Z., Akgün, L. & Deniz, D. (2013). Dokuzuncu sınıf matematik öğretim programı ile ilgili uygulamada karşılaşılan sorunlara yönelik öğretmen görüşleri ve çözüm önerileri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 3(1),1-21.

9. Bayram, H. (2012). Sosyal bilgiler dersinde alternatif ölçme değerlendirme yöntemi olarak portfolyo (öğrenci ürün) dosyası, performans ve proje görevi uygulamasına ilişkin öğretmen görüşleri (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 326883)
10. Benzer, A. & Eldem, E. (2013). Türkçe ve edebiyat öğretmenlerinin ölçme ve değerlendirme araçları hakkında bilgi düzeyleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(2), 649-664.
11. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E. , Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (20. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
12. Çakır, İ. , Çimer, S.O. (2007, Kasım). Fen ve teknoloji öğretmenlerinin alternatif ölçme değerlendirme konusundaki yeterlilikleri ve uygulamada karşılaşılan problemler. I. Ulusal İlköğretim Kongresinde sunulan sözlü bildiri, Ankara.
13. Çalık, S. (2007, Eylül). Sınıf öğretmenlerinin yenilenen ilköğretim programlarının ölçme ve değerlendirme süreci hakkındaki düşünceleri üzerine bir araştırma. 16. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresinde sunulan sözlü bildiri, Tokat.
14. Çepni, S. , Bacanak, A. , Ayvacı, H. Ş. , Özsevgeç, T. , Keleş, E. , Bekiroğlu, F. O. & Aydın, M. (2012). Alternatif ölçme değerlendirmeye yönelik hizmet içi kursunun ve alternatif ölçme değerlendirme formlarının etkin olarak kullanılmasında web tabanlı yaklaşımın öğretmen-öğrenci-veli açısından etkililiğinin değerlendirilmesi. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Proje No: 109K571. Trabzon.
15. Çırak, A. (2015). Web tabanlı akran ve öz değerlendirmenin 7. sınıf sosyal bilgiler dersi iletişim ve insan ilişkileri konusunda öğrencilerin başarısına etkisi (Doktora tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No:395047)
16. Çiftçi, S., Sünbül, A. M. & Köksal, O. (2013). Sınıf öğretmenlerinin yapılandırmacı yaklaşıma göre düzenlenmiş mevcut programa ilişkin yaklaşımlarının ve uygulamalarının eğitim müfettişlerinin görüşlerine göre değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 281-295.
17. Çoruhlu, T.Ş., Nas, S. E., Çepni, S. (2009). Fen ve teknoloji öğretmenlerinin alternatif ölçme- değerlendirme tekniklerini kullanmada karşılaştıkları problemler: Trabzon örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 122-141.
18. Demir, C., Demirkol, M. & Varol, F. (2011, Mayıs). Ortaöğretimdeki öğrencilerin e-okul uygulamalarına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. VI. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumunda sunulan bildiri, Elazığ
19. Demirkol, M.& Kılıç, D. (2020). Sınıf Öğretmenlerinin Alternatif Ölçme Değerlendirme Araçlarını Kullanım Durumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(31) 102-124
20. Dornisch, Michele M. & Andrea Sabatini McLoughlin (2006). Limitations of web-based rubric resources: Addressing the challenges. Practical Assessment Research & Evaluation, 11(3), 1-8.
21. Duban, N. ve Küçükyılmaz, E. A. (2008). Sınıf öğretmeni adaylarının alternatif ölçme-değerlendirme yöntem ve tekniklerinin uygulama okullarında kullanımına ilişkin görüşleri. İlköğretim Online, 7(3), 769-784.
22. Erdal, H. (2007). 2005 ilköğretim matematik programı ölçme değerlendirme kısmının incelenmesi (Afyonkarahisar ili örneği). (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 206192)
23. Erdemci, H. (2015). Mobil portfolyo (M-Portfolyo) destekli tam öğrenme modelinin öğrenci başarısı ve internet kullanımına yönelik tutumlarına etkisi (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 396669)
24. Eyal, L. (2012). Digital Assessment Literacy - the core role of the teacher in a digital environment. Educational Technology & Society, 15(2), 37–49.
25. Gömleksiz, M. N. & Kan, A. Ü. (2010). Sınıf öğretmeni adaylarının alternatif ölçme-değerlendirme yaklaşımlarını tanıma düzeylerine ilişkin bir değerlendirme. Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları, 9(1), 21-27
26. Gültekin, N. (2010). Öğretmen ve idarecilerin e-okul uygulamalarına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi, (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 2539699)
27. Güneş, T. Dilek, N. Ş. , Hoplan, M. Çelikoğlu, M. & Demir, E. S. (2010,Kasım). Öğretmenlerin alternatif değerlendirme konusundaki görüşleri ve yaptıkları uygulamalar. International Conference on New Trends in Education and Their Implications.Antalya. ISBN: 978 605 364 104 9
28. Kan, A. (2007). Portfolyo değerlendirme. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (32), 133-144.
29. Kuzu, A., Çankaya, S. & Mısırlı, Z. A. (2011). Tasarım tabanlı araştırma ve öğrenme ortamlarının tasarımı ve geliştirilmesinde kullanımı. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 1(1), 19-35.
30. Lin, S.S.J., Liu, E.Z.F. & Yuan, S.M.(2001). Web-Based peer assessment: feedback for students with various thinking-styles. Journal of Computer Assisted Learning,17(4), 420-432.
31. Little, A.W. (1995), Multigrade teaching: a review of research and practice (Serial No.12). London: Overseas Development Administration.
32. McMillan, J.H. & Schumacher, S. (2010). Research in education: Evidence-based inquiry (7th ed.). Boston: Pearson Education.
33. MEB (2017, Eylül 16) Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği. MEB.
34. Milli Eğitim Bakanlığı (2006) İlköğretim spor etkinlikleri dersi öğretim programı (1–8. sınıflar). Ankara. MEB.
35. Milli Eğitim Bakanlığı (2018). Hayat bilgisi dersi öğretim programı. Ankara
36. Okur, M & Azar, A. (2011). Fen ve teknoloji dersinde kullanılan alternatif ölçme tekniklerine ilişkin öğretmen görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(2), 387- 400.
37. Okur, M. (2008). 4. ve 5. sınıf öğretmenlerinin fen ve teknoloji dersinde kullanılan alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 220056)
38. Özenç, M. & Doğan, C. (2007). Sınıf öğretmenlerinin yapılandırmacı yaklaşım yeterlik düzeylerinin belirlenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 67-83.
39. Özenç, M. (2013). Sınıf öğretmenlerinin alternatif ölçme ve değerlendirme yeterliklerinin incelenmesi (Doktora tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 349958)
40. Özeren, E. (2013). Alternatif ölçme ve değerlendirme araçları üzerine bir meta analiz çalışması (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 333855)
41. Sağlam, F. Ş. (2013). İlköğretim matematik öğretmenlerinin alternatif ölçme değerlendirme yöntem ve araçlarını kullanabilme yeterlikleri, karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 357569)
42. Sağlam-Arslan, A., Devecioğlu-Kaymakçı, D. & Arslan, S. (2009). Alternatif ölçme-değerlendirme etkinliklerinde karşılaşılan problemler: Fen ve teknoloji öğretmenleri örneği. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 1-12.
43. Şenel, T. (2008). Fen ve teknoloji öğretmenleri için alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerine yönelik bir hizmet içi eğitim programının etkililiğinin araştırılması (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 213884)
44. Şimşek, İ. (2013). Eğitimde ölçme ve değerlendirme kriterlerine uygun web tabanlı uzman sınav sistemi geliştirilmesi (Doktora tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 352224)
45. UNESCO, (1989). Multigrade teaching in single teacher primay schools. Bangkok: Unesco Principal Regional Office for Asia And The Pacific.
46. Wang, F. & Hannafin, M. J. (2005). Design-based research and technology-enhanced learning environments. Educational Technology Research and Development, 53(4), 5-23.
47. Yayla, R. G. (2012). Fen ve teknoloji öğretmenlerinin alternatif ölçme değerlendirme yöntem teknikleri ve uygulamaları hakkındaki görüş ve düşüncelerinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 322010)