Approach of Development Plans to Disaster Facts in Turkey

Öz

Disasters are extraordinary facts that affect the lives of individuals, societies and cause loss of life and property. These events are defined as "natural facts that affect, disrupt the life of local communities, such as earthquakes, fire, flood, landslide, avalanche and rockfall". Turkey is a country that has experienced various disasters due to its geography and geology. Earthquakes have caused lots of damage. The first approach in comprehensive disaster management in Turkey is the Law No. 7269 dated 1959 on “Aids to be Made with Measures to be Taken Due to Disasters Affecting Public Life”. In Turkey, five-yeared development plans (9th plan- 7-years) was implemented in a 55-year period (1963-2022) and the 11th Plan (2019-2023) is still being implemented. A limited information is given about the disasters from the first to the sixth plan. In Development Plans, the unplanned growth cities by going beyond the zoning law, the slums around them, the opening of fertile agricultural lands to industry and human settlements are important problems in terms of disasters. In order to reduce disaster damage, should be given importance to education and scientific research, coordination and cooperation between private, local governments, national, international and voluntary organizations should be ensured.

Anahtar Kelimeler

• Natural disasters
• earthquake
• development plans
• town planning

Türkiye’de Afet Olaylarına Kalkınma Planlarının Yaklaşımı

Öz

Afetler (kıran olayları), bireylerin, toplumların yaşamını etkileyerek can ve mal kayıplarına neden olan olağanüstü olaylardır. Bu olaylar, “yerel toplulukların yaşamını etkileyen, aksatan, bozan, yer sarsıntısı, yangın, su baskını, yer kayması, çığ ve kaya düşmesi gibi doğa olayları” diye tanımlanmıştır. Türkiye coğrafyası, jeolojik yapısı nedeniyle türlü afetleri yaşan bir ülke konumundadır. Özellikle yersarsıntıları bugüne kadar çok hasara yol açmıştır. Ülkemizde kapsamlı afet yönetiminde ayrıntılı olarak ilk yaklaşımın 1959 tarih ve 7269 sayılı “Umumi Hayata Müessir Tabi Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun” olduğu söylenebilir. Türkiye’de, 55 yıllık sürede (1963-2022) beşer yıllık dönemleri kapsayan kalkınma planı (9.Beş Yıllık Kalkınma Planı- 7 yıllık) uygulamış ve 2019-2023 dönemini kapsayan 11. Plan da halen uygulanmaktadır. Afet olaylarına, birinci planından altıncı plana kadar sınırlı , yedinci plandan itibaren ise daha ayrıntılı yer verilmiştir. Kalkınma Planlarında, imar yasasının dışına çıkılarak kentlerin plansız büyümesi ve çevrelerinde gecekonduların oluşması, verimli tarımsal toprakların sanayiye ve insan yerleşimlerine açılması afetler açışından önemli bir sorundur. Afet zararlarının azaltılması için, sürekli eğitim ve bilimsel araştırmalara önem verilmesi, özeksel ve yerel yönetimler ile ulusal, uluslararası ve gönüllü kuruluşlar arasında eş güdüm ve iş birliği sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Doğal afetler
• yersarsıntısı
• kalkınma planları
• imar

Kaynakça

1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, (2012). Teoride ve pratikte afet sorunları iyileştirme çalışmaları. Ankara: T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Yayını
2. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, (2018). Türkiye’de afet yönetimi ve doğal kaynaklı afet istatistikleri. Ankara: T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Yayını
3. Avcıoğlu, D. (2013). Türkiye’nin düzeni: dün-bugün-yarın. İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi.
4. Buğra, A. (2021). Türkiye’de yeni kapitalizm. İstanbul: İletişim Yayınları Çuhadaroğlu, F., R., Kara, Ustaoğlu. R. (1992). Deprem ve Erzincan vilayeti, İstanbul: T.C. Erzincan Vilayeti yayını.
5. Daver, B. (1993). Siyaset bilimine giriş. Ankara: Siyasal Kitapevi
6. Devlet Planlama Teşkilatı, (1963). Kalkınma Planı: Birinci Beş Yıl,1963-967. Ankara: DPT Yayını
7. Devlet Planlama Teşkilatı, (1967). Kalkınma Planı: İkinci Beş Yıl, 1968-1972. Ankara: DPT Yayını
8. Devlet Planlama Teşkilatı, (1973). Yeni Strateji ve Kalkınma Planı: Üçüncü Beş Yıl,1973-1977. Ankara: DPT Yayını

9. Devlet Planlama Teşkilatı, (1979). Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1979-1983. Ankara: DPT Yayını
10. Devlet Planlama Teşkilatı, (1985). Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1985- 1989. Ankara: DPT Yayını
11. Devlet Planlama Teşkilatı, (1985). Beşinci Beş Yıllık Plan Destekleme Çalışmaları: 2, Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Döneminde Sektörel Gelişmeler, 1985-1989. Ankara: DPT Yayını
12. Devlet Planlama Teşkilatı, (1989). Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı,1990-1994. Ankara: DPT Yayını
13. Devlet Planlama Teşkilatı, (1990). Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı Öncesinde Gelişmeler. Ankara: DPT Yayını
14. Devlet Planlama Teşkilatı,(1995). Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1996-2000). Ankara: DPT Yayını
15. Devlet Planlama Teşkilatı, (2001). Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, 2001-2005. Ankara: DPT Yayın
16. Devlet Planlama Teşkilatı, (2006). Dokuzuncu Kalkınma Planı, 2007-2013. Ankara: DPT Yayını
17. Duverger, M. (1974). Siyasi partiler. Çeviren E.Özbudun. Ankara: Bilgi Yayınevi
18. Ergünay, O. (1996). Türkiye’de afet zararlarının azaltılması konusunda yapılan ve yapılması gereken çalışmalar. Cumhurbaşkanlığına sunulan rapor: Ankara.
19. Fişek, K. (1979). Yönetim. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları: 437, Sevinç Matbaası- Ankara
20. Geray, C. (1978). Halka eğitimi, Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayını, Yayın No: 73
21. Geray, C. (2018). “Türkiye’de yıkım (Afet) olayları karşısında önlemler ve örgütlenmeler” kent yerel yönetimler ve toplum konut yazıları, Cilt I, Ed. Dr. Hasan Hüseyin Doğan, Ankara: Palme Yayınları, Yayın No: 1507
22. Giddens, A. (2010). Sosyoloji başlangıç okumaları, İstanbul, Say Yayınları
23. Giddens, A. ve Sutton, P.W. (2016). Sosyoloji. İstanbul: Kırmızı Yayınları, 7. Edisyon
24. Giritli, İ. ve Akgüner, T. (1993). İdare hukuku. İstanbul: Der Yayınları
25. Gözübüyük, A.Ş. (2011). Anayasa hukuku, Ankara: Turhan Kitapevi
26. Heywood, A. (2015). Siyaset. Ankara: Adres yayınları
27. İzveren, A. (1988). Hukuk felsefesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Hukuk Fakültesi Yayınları No:4
28. Kadıoğlu, M. (2018). Afet affetmez, İstanbul, Tekin Yayınevi, Yayın no:717
29. Kasapoğlu, E. (2007). Depremler ve Türkiye hakkında bilmek istedikleriniz, TMMOB, Jeoloji Mühendisleri Odası. Ankara
30. Kapani, M. (1993). Kamu hürriyetleri, Ankara, Yetkin Basım Yayım ve Dağıtım A.Ş.
31. Keleş, R. (1998). Kentbilimi terimler sözlüğü, Ankara, İmge Kitabevi
32. Keleş, R. ve Mengi, A. (2019). İmar hukuku; hukuksal yönetsel ve siyasal boyutlarıyla, Ankara, İmge Kitapevi, 13651
33. Keleş, R. (2021). Kentleşme politikası, Ankara, İmge Kitapevi Oran, B. (Editör)(2002).Türk dış politikası. İstanbul: İletişim Yayınları
34. Özey, R. (2006). Afetler coğrafyası, İstanbul: Aktif Yayınevi
35. Özey, R. ve Ünlü, M. (2020). Türk Dünyası'nın jeopolitiği. Ankara: Pegem Akademi.
36. Pelling, M., Özdemir, A., Barakat, S.. (2002). The macro economic impact of disasters, progress in development Studies 2, 4, 283-305
37. Simon, H.A., Smithburg, D.W., Thompson, V.A., (1975). Kamu yönetimi. Çeviren: Prof. Dr. Cemal Mıhçıoğlu. Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi yayınları No: 354.
38. Soysal, Mümtaz. (1958). Demokratik iktisadi planlama için siyasi mekanizma, Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayını
39. Şahin, C., Sipahioğlu, S. (2003). Doğal afetler ve Türkiye. Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık
40. Taner, T. (2014). AKP’nin önlenebilir karşı-devrimi, İstanbul: Yordam Kitap
41. Tunaya, T.Z. (1980). Siyasal kurumlar ve anayasa hukuku, İstanbul Üniversitesi, Yayın No: 2472
42. Türkiye Cumhuriyeti Kalkınma Bakanlığı (2013). Onuncu kalkınma Planı,2014-2018. Ankara: Kalkınma Bakanlığı Yayını
43. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, (2019). On birinci kalkınma planı, 2019-2023,Ankara, S. B. B. Yayını
44. Türkiye Mimarlar Mühendisler Odası raporu, (1999). İstanbul
45. Uzunçubuk, L. (2006). Yerleşim yerlerinde afet ve risk yönetimi, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
46. Yılmaz, A. (2003). Türk kamu yönetiminin sorun alanlarından biri olarak afet yönetimi. Ankara: Pegem-A Yayıncılık
47. Zebrowski, E. J. (1997). Peril of a relentless planet- scientific perspectives on natural disasters. Cambridge: Cambridge University Press.
48. Zırvalı, T. Ü., Cabbar, N., (2015). Kültür varlıklarında risk yönetimi: gelişimi, güncel durum ve öneriler, 5. Tarihi Eserlerin Güçlendirilmesi ve Geleceğe Güvenle Devredilmesi Sempozyumu.