Çok katmanlı anlamlar bağlamında bireyin toplumsal gerçeklik alegorisi olarak sinematografik mekân: Platform filmi

Öz

Bu çalışma, bireyin toplumsal gerçekliğinin çok katmanlı sanatsal bir anlatımla mekânsal bir alegoriye dönüşmesini incelemektedir. İncelenen alegorik mekânsal kod alanı sinematografik mekandır. Sinematografik mekân örneği olarak Platform (2019) filmi seçilmiştir. Film, bireyin toplumsal gerçekliğini sanatsal ifade yoluyla somutlaştırması dolayısıyla seçilmiştir. Çalışmanın teorik kapsamı Lefebvre’nin mekân kuramı (özellikle temsil mekân kavramı) ve bireysel toplumsal gerçeklik kavramlarına dayanmaktadır. Dolayısıyla sinematografik mekân analizi temsil mekân bağlamında ele alınmaktadır. Göstergebilimsel analiz ile filmin hikâyesi doğrultusunda karakterlerin toplumsal varlık biçimlerini deşifre eden içerik analizi, çalışmanın bütüncül yöntemini oluşturmaktadır. Analiz doğrultusunda Filmin toplumsal gerçekliğe ilişkin yan anlam düzlemi üç farklı düzeyin sentezi ile açıklanabilmektedir: birey toplum ilişkisi; beden mekân ilişkisi; ruh ve beden ilişkisi. Bu derinleşme çok katmanlı bir yorum alanına dönüşmektedir. İnsanın toplumsal gerçekliğinin izdüşümü olan alegori temelli çok katmanlı yorum ancak mekânda öznenin değişkenliği ile açıklanmaktadır. Çalışmanın özgün yanı da toplumsal gerçeklik soyutlamasını, yorum alanı ile mekânda öznenin değişkenliğini diyalektik bir açılımla ele almasıdır.

Anahtar Kelimeler

• Toplumsal gerçeklik
• alegori
• temsil mekân
• çok katmanlı anlam.

Cinematographic space as an allegory of the individual’s social reality in the context of multi-layered meanings: The film platform

Öz

This study examines the transformation of an individual's social reality into a spatial allegory through a multi-layered artistic expression. The allegorical spatial code area under examination is the cinematographic space. The film Platform (2019) has been selected as an example of cinematographic space. The film was selected because it concretises the individual's social reality through artistic expression. The theoretical scope of the study is based on Lefebvre's theory of space (particularly the concept of representational space) and the concept of individual social reality. Therefore, the analysis of cinematic space is approached within the context of representational space. The semiotic analysis and content analysis, which deciphers the characters' forms of social existence in line with the film's narrative, constitute the holistic method of the study. In line with the analysis, the film's level of connotation regarding social reality can be explained by the synthesis of three different levels: the relationship between the individual and society; the relationship between the body and space; and the relationship between the soul and the body. This deepening transforms into a multi-layered field of interpretation. The multi-layered interpretation based on allegory, which is the projection of human social reality, can only be explained by the variability of the subject in space. The original aspect of the study is that it addresses the abstraction of social reality and the variability of the subject in space with a dialectical approach.

Anahtar Kelimeler

• Social reality
• allegory
• representational space
• multi-layered meaning.

Kaynakça

1. Barthes, R. (2023). Göstergebilimsel serüven (M. Rifat & S. Rifat, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
2. Barthes, R. (1999). Elements of semiology (A. Lavers & C. Smith, Trans.). Hill and Wang.
3. Barthes, R. (1977). Image, music, text (S. Heath, Trans.). Fontana Press.
4. Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Trans.). University of Michigan Press.
5. Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste (R. Nice, Trans.). Harvard University Press.
6. Bozkurt, A., & Karakoç, E. (2020). Sinematografik düşüncenin tarihi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 6(1), 178–190.
7. Bruno, G. (2002). Atlas of emotion: Journeys in art, architecture, and film. Verso.
8. Cavell, S. (1979). The world viewed: Reflections on the ontology of film. Harvard University Press.

9. Foucault, M. (1995). Discipline and punish: The birth of the prison (A. Sheridan, Trans.). Vintage Books.
10. Gaztelu-Urrutia, G. (Director). (2019). The Platform [Film]. Basque Films; Mr. Miyagi Films; Plataforma La Película.
11. Giddens, A. (1984). The constitution of society: Outline of the theory of structuration. University of California Press.
12. Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Anchor Books.
13. Hall, S. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. Sage Publications.
14. Heidegger, M. (2011). Varlık ve zaman (K. Şengül, Trans.). Agora Kitaplığı.
15. İlkdoğan, H. (2021). Temsil mekânın çözümlenmesi, mekânın üretimi & toplumsal göstergebilim. Gece Kitaplığı.
16. Lefebvre, H. (1991). The production of space (D. Nicholson-Smith, Trans.). Blackwell.
17. Lotman, Y. (2012). Sinemanın semiotiği (A. Tümertekin, Trans.). Es Yayınları.
18. Metz, C. (1991). Film language: A semiotics of the cinema (M. Taylor, Trans.). University of Chicago Press.
19. Satıcı, H. (2023). Leviathan filminde sinemasal mekânın kurgulanışı. Filmvisio, 2, 39–63. https://doi.org/10.26650/Filmvisio.2023.0013
20. Tarkovsky, A. (1989). Sculpting in time: Reflections on the cinema. University of Texas Press.