The effects of February 6 earthquakes on Malatya urban identity

Öz

Urban identity is formed through the interaction of natural environmental elements, built environment components, and socio-economic and socio-cultural characteristics. Alongside mountains, plains, geological structure, architectural fabric, and lifestyle patterns, the aesthetic perceptions and spiritual values of residents play a decisive role in shaping identity. However, for any element to become part of urban identity, it must be socially recognized and embraced. Rapid urbanization, globalization, low levels of public awareness, and natural disasters are among the primary factors that negatively affect urban identity. This study examines the impacts of the February 6, 2023 earthquakes, centered in Kahramanmaraş with magnitudes of 7.7 and 7.6, on the urban identity of Malatya. Affecting eleven provinces, the disaster caused extensive physical, economic, and social destruction in Malatya. Numerous mosques, examples of civil architecture, historic neighborhoods, and commercial areas that constitute the city’s historical and cultural heritage were heavily damaged. Conducted within a qualitative research framework, the study included interviews with experts from the Provincial Directorate of Culture, museum officials, and local administrators; the findings were supported by document analysis and a literature review. The results reveal the difficulties of reconstructing symbolic spaces in the city center. Ultimately, beyond technical planning, the reconstruction process must ensure social participation and adopt an approach compatible with the city’s identity.

Anahtar Kelimeler

• February 6 Earthquakes
• Malatya
• urban identity
• cultural heritage
• natural disasters

6 Şubat depremlerinin Malatya kent kimliği üzerindeki etkileri

Öz

Kent kimliği; doğal çevre unsurları, yapay çevre öğeleri, sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel özelliklerin etkileşimiyle oluşmaktadır. Dağlar, ovalar, jeolojik yapı, mimari doku ve yaşam alışkanlıkları kadar, o kentte yaşayanların estetik anlayışları ve manevi değerleri de kimliğin şekillenmesinde belirleyicidir. Ancak bir unsurun kent kimliğine dönüşebilmesi için toplumsal kabul görmesi gerekmektedir. Hızlı kentleşme, küreselleşme, düşük bilinç düzeyi ve doğal afetler kent kimliğini olumsuz etkileyen başlıca faktörlerdir. Bu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihinde merkez üssü Kahramanmaraş olan ve büyüklükleri 7,7 ile 7,6 olan depremlerin Malatya kent kimliği üzerindeki etkilerini incelemektedir. On bir ili etkileyen bu afet, Malatya’da fiziksel, ekonomik ve sosyal yıkımlara yol açmıştır. Kentin tarihi ve kültürel mirasını oluşturan çok sayıda cami, sivil mimari örneği, eski mahalle ve ticari alan ağır hasar görmüştür. Nitel yöntemle yürütülen araştırmada İl Kültür Müdürlüğü uzmanları, müze yetkilileri ve yerel yöneticilerle görüşmeler yapılmış; belge incelemesi ve literatür taramasıyla veriler desteklenmiştir. Bulgular, çarşı merkezindeki simgesel mekânların yeniden ayağa kaldırılmasının güçlüklerini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, yeniden inşa sürecinde teknik planlamanın ötesine geçilerek toplumsal katılımın sağlanması ve kentin kimliğine uygun bir yaklaşım benimsenmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• doğal afetler
• 6 Şubat Depremleri
• Malatya
• kent kimliği
• kültürel varlıklar

Kaynakça

1. Ağır, O. (2025), “Turgut Özal”, Malatya Siyasetinde Aktörler, Nobel Yayınları.
2. Akçadağ, G. (2016). Malatya şehir adı ve şehrin tarihi süreçleri. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, (9), 185-206. Anadolu Ajansı, Deprem ve Malatya, https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi
3. Alver, K. (2010). Mahalle: Mekân ve hayatın esrarlı birlikteliği. İdealkent: Kent Araştırmaları Dergisi, (2), 116-139.
4. Alver, K. (Ed.). (2017). Kent imgeleri (Kent sosyolojisi içinde). Çizgi Yayınları.
5. Apaydın, F. (2014). Şehir pazarlaması. Nobel Yayınları.
6. Aslan, S., & Kiper, P. (2016). Kimlik ve bellek sorunu sarmalında kentler: Amasra kenti örneğinde fırsatlar ve tehditlerin değerlendirilmesi. İdealkent, 7(20), 881-905.
7. Aydın, Y. (2023). Deprem ve konut. F. Çakı & K. Canatan (Ed.), Deprem ve toplum içinde. Çizgi Yayınları. Baycan, N. (1991). Orgeneral Cevat Çobanlı. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 7(20), 367-389.
8. Bilgin, N. (2011). Sosyal düşüncede kent kimliği. İdealkent: Kent Araştırmaları Dergisi, (3), 20-47.

9. Birlik, S. (2006). Tarihi çevrelerde kentsel kimlik-değişiminin eşik analizi: Trabzon’da bir deneme (Doktora tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
10. Çelebi, E. (2013). Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi (1-6. kitaplar, 4. kitap: Bağdat, Basra, Bitlis, Diyarbakır, Isfahan, Malatya, Mardin, Musul, Tebriz, Van) (S. A. Kahraman, Haz.). Yapı Kredi Yayınları.
11. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, (2025), Malatya Mahalleleri Hasar Durumu
12. Doğan, E., & Çelik, H. (2015). Niyâzî-i Mısrî’nin tasavvuf ve ehl-i beyt anlayışı. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, (76), 147-164.
13. Ekşi, Y. E. (2021). Herkes için şehir. Tekin Yayınları.
14. Erdağöz, Ö. (2012). Mahalle yönetimi ve geleceği. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, (1), 59-101.
15. Erzen, J. N. (2017). Üç habitus: Yeryüzü, kent, yapı (2. bs.). Yapı Kredi Yayınları.
16. Güner, B. (2020). Türkiye’deki deprem hasarlarına dönemsel bir yaklaşım: 3 dönem 3 deprem. Doğu Coğrafya Dergisi, 25(43), 139-152.
17. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Malatya Kültür varlıkları (Görseller)
18. Keleş, R. (2005). Kent ve kültür üzerine. Mülkiye Dergisi, 29(246), 9-18.
19. Lynch, K. (1981). A theory of good city form. MIT Press.
20. Malatya İl Kültür Müdürlüğü. (2010). Malatya kültür envanteri. Malatya Valiliği.
21. Nur, M. S. (1976), Niyazi Mısrî Divanı Şerhi, Esma Yayınları.
22. Ocak, A. K. (1992). Battalgazi. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 5, ss. 204-205). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
23. Oğurlu, İ. (2014). Çevre-kent imajı-kent kimliği-kent kültürü etkileşimlerine bir bakış. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 13(26), 275-293.
24. Özçelik, M. (2009). Seyyid Battalgazi. Eskişehir Valiliği.
25. Özhan, Ö. H. (2018). Çanakkale Cephesi’nde Cevat Paşa (Çobanlı). International Journal of Humanities and Education, 4(8), 333-349.
26. Satılmış, S. (2016). 1893 Malatya depremi ve afet yönetimi. OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi), (39), 137-177.
27. Sezik, M. (2021). Kentsel gelişim sürecini etkileyen faktörler bağlamında Malatya’nın sürdürülebilir kentsel gelişimine yönelik değerlendirmeler. Al-Farabi International Journal on Social Sciences, 6(3), 26-40.
28. Şakacı, B. K. (2016). Evliya Çelebi ve Malatya: Geçmişe yolculuk. Dumlupınar Üniversitesi İİBF UYES Dergisi, (2), 30-47.
29. Taşçı, H. (2014). Kent meydanı ve kent kimliği ilişkisi: Üsküdar Meydanı örneği (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
30. Tekeli, İ. (1991). Bir kentin kimliği üzerine düşünceler. Kent planlaması konuşmaları içinde (ss. 79-89). TMMOB Mimarlar Odası Yayınları.
31. TCDD 5. Bölge Müdürlüğü, (2025), Malatya Gar Binası,
32. Tuğrulca, O. (2021). Malatya: Tarih, kent ve kültür. Malatya Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
33. Turan, Ş. (2000) İsmet İnönü, Yaşamı, Dönemi Ve Kişiliği, Kültür Bakanlığı Yayınları
34. Topçu, K. (2011). Kent kimliği Üzerine Bir Araştırma: Konya örneği. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi 8:2.
35. Yeter, E. (2023). Şehir, yönetim ve kültürel miras. İdealkent Yayınları.