Yıl 2019, Cilt 4 , Sayı 2, Sayfalar 1 - 9 2019-10-25

Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü üzerine etkileri

M. Said FİDAN [1] , Murat ERTAŞ [2] , Salih KAYA [3] , Arif KARADEMİR [4]


Rutubet, ışık, ultraviole radyasyon, mekanik güçler ve sıcaklık etkisi olarak tanımlanan açık hava etkileri ahşap malzeme için önemli bir risk faktörüdür. Bu etkiler neticesinde ağaç malzemenin renginde, kimyasal ve fiziksel yapısında bazı değişmeler meydana gelmektedir. Meydana gelen bu olumsuz değişmeler (ahşap malzemede yaşlanma) ağacın kullanım ömrünü kısaltması ve ayrıca bozunan malzemelerin yenilenme maliyetinin giderek yükselmesi bakımından çok önemlidir. Bu çalışma, dış ortamın bozundurucu etkilerini ölçebilmek için kayın ve ladin odunlarının laboratuvarda hızlandırılmış yaşlandırmaya maruz bırakılan ağaç malzemelerin bünyesine su alımını azaltmak veya kontrol etmek ve bunun sonucu olarak dış hava şartlarının bozundurucu etkisine karşı oluşan performansı ölçmek amacıyla yapılmıştır. Bu nedenle, araştırmada odun materyali olarak kayın ve ladin kullanılmıştır. Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Uygun boyutlara getirilen numuneler daha sonra ASTM G 154 (2012) standardına uygun olarak (numuneler 4 saat yoğuşmanın ardından 8 saat UV ışın yoğunluğunda bırakılarak döngü tamamlanmıştır) hızlandırılmış yaşlandırma cihazında 168 saat, 336 saat, 504 saat ve 672 saat süreler boyunca UV yaşlandırma etkilerine maruz bırakılmıştır. Elde edilen numunelerin bazı test özellikleri incelenmiştir. İşlem görmemiş (kontrol) ve işlem görmüş yaşlandırılmış numunelerin yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü özellikleri incelenerek hangilerinin daha avantajlı olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, deney numunelerinde yüzey pürüzlülüğünün en yüksek ortalama Ra, Rz ve Rq değerleri kayın ağacında ve yaşlandırma süresinde ise 672 saatte bulunduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde, yaşlandırma süresi arttıkça yüzey pürüzlülük ortalama Ra, Rz ve Rq miktarlarının da arttığı gözlemlenmektedir. Renk ölçümünün kayın ağacında en düşük ortalama ΔL ve Δb değeri 168 saat yaşlandırma süresinde, Δa değerinde 366 saat yaşlandırma süresinde ve ΔE değerinde ise 672 saat yaşlandırma süresinde çıktıkları tespit edilmiştir. Ladin ağacında ise, en düşük ortalama ΔL ve Δb değeri 672 saat yaşlandırma süresinde, Δa ve ΔE değerlerinde ise 366 saat yaşlandırma süresinde çıktıkları saptanmıştır. Bu sonuçlar ışığında, odun türleri arasındaki yüzey pürüzlülükleri ve renk ölçümleri arasındaki farklılaşmalar anatomik özelliklerindeki farklılıklardan kaynaklandığı söylenebilir.

Hızlandırılmış yaşlandırma, Odun, Yüzey pürüzlülüğü
  • ASTM D 3023. (1988), Practica for Determination of Resistance of Factory Applied Coatings of Wood Products of Stain and Reagents USA.
  • ASTM G 154. (2012), Standard Practice for Operating Fluorescent Ultraviolet (UV) Lamp Apparatus for Exposure of Nonmetallic Materials.
  • Ayata, Ü., Çakıcıer, N. (2018), “ThermoWood Metoduna Göre Isıl İşlem Görmüş ve Su-Bazlı Vernikler Uygulanmış Ahşap Malzemeler Üzerinde Hızlandırılmış UV Yaşlandırma Etkisine Karşı Yüzey Pürüzlülüğünün Belirlenmesi”, Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8 (1), pp.122-134.
  • Baysal, E., Tomak, E. D., Topaloğlu, E., Peşman, E. (2016), “Surface Properties of Bamboo and Scots Pine Impregnated with Boron and Copper Based Wood Preservatives After Accelerated Weathering”, Maderas. Ciencia y tecnología, 18(2), pp.253–264.
  • Erin, L., Pawlak, A., Owen, N. L., Feist, W. C. (1998), Infrared Studies of Wood Weathering Part I: Softwoods. Department of Chemistry, Brigham Young University, Provo, Utah 84602 and Forest Products Laboratory, U.S. Department of Agriculture, Madison, Wisconsin 53705, 431-438.
  • Feist, W. C., Hon, D. N. S. (1984), “Chemistry of Weathering and Protection in the Chemistry of Solid Wood”, American Chemical Society, pp.401-454.ISO 4287. (1997), Geometrical Product Specifications Surface Texture Profile Method Terms, Definitions and Surface Texture Parameters, International Standart Organization.
  • Temiz, A. (2005), “Benzetilmiş Dış Hava Koşullarının Emprenyeli Ağaç Malzemeye Etkileri”, Doktora Tezi, K.T.Ü Fen Bilimleri, Trabzon, 12-125.
  • Tomak, E. D., Ustaömer, D., Yıldız, S., Peşman, E. (2014), “Changes in Surface and Mechanical Properties of Heat Treated Wood During Natural Weathering”, Measurement, 53, 30–39.
  • Williams, C., Williams, F., Sam, R. (1991), “Weathering Durability of Chromium-Treated Southern Pine”, Forest Products Research Society Forest Products Journal, 41 (1), 8-14.
Birincil Dil tr
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-6562-6299
Yazar: M. Said FİDAN
Kurum: BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, ORMAN FAKÜLTESİ

Orcid: 0000-0001-9218-5513
Yazar: Murat ERTAŞ
Kurum: BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, ORMAN FAKÜLTESİ

Orcid: 0000-0003-2341-9990
Yazar: Salih KAYA
Kurum: BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0000-0000-0000
Yazar: Arif KARADEMİR
Kurum: BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, ORMAN FAKÜLTESİ

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 25 Ekim 2019

Bibtex @araştırma makalesi { idec460808, journal = {İklim Değişikliği ve Çevre}, issn = {1308-4372}, eissn = {2651-4753}, address = {Cumhuriyet Mahallesi Libadiye Caddesi Doğanay Sokak No: 6 Çolak Plaza Kat:4, 34697 İstanbul}, publisher = {Su Vakfı}, year = {2019}, volume = {4}, pages = {1 - 9}, doi = {}, title = {Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü üzerine etkileri}, key = {cite}, author = {FİDAN, M. Said and ERTAŞ, Murat and KAYA, Salih and KARADEMİR, Arif} }
APA FİDAN, M , ERTAŞ, M , KAYA, S , KARADEMİR, A . (2019). Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü üzerine etkileri. İklim Değişikliği ve Çevre , 4 (2) , 1-9 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/idec/issue/49711/460808
MLA FİDAN, M , ERTAŞ, M , KAYA, S , KARADEMİR, A . "Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü üzerine etkileri". İklim Değişikliği ve Çevre 4 (2019 ): 1-9 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/idec/issue/49711/460808>
Chicago FİDAN, M , ERTAŞ, M , KAYA, S , KARADEMİR, A . "Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü üzerine etkileri". İklim Değişikliği ve Çevre 4 (2019 ): 1-9
RIS TY - JOUR T1 - Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü üzerine etkileri AU - M. Said FİDAN , Murat ERTAŞ , Salih KAYA , Arif KARADEMİR Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - İklim Değişikliği ve Çevre JF - Journal JO - JOR SP - 1 EP - 9 VL - 4 IS - 2 SN - 1308-4372-2651-4753 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 İklim Değişikliği ve Çevre Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü üzerine etkileri %A M. Said FİDAN , Murat ERTAŞ , Salih KAYA , Arif KARADEMİR %T Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü üzerine etkileri %D 2019 %J İklim Değişikliği ve Çevre %P 1308-4372-2651-4753 %V 4 %N 2 %R %U
ISNAD FİDAN, M. Said , ERTAŞ, Murat , KAYA, Salih , KARADEMİR, Arif . "Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü üzerine etkileri". İklim Değişikliği ve Çevre 4 / 2 (Ekim 2019): 1-9 .
AMA FİDAN M , ERTAŞ M , KAYA S , KARADEMİR A . Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü üzerine etkileri. İklim Değişikliği ve Çevre. 2019; 4(2): 1-9.
Vancouver FİDAN M , ERTAŞ M , KAYA S , KARADEMİR A . Hızlandırılmış UV yaşlandırma etkisine maruz bırakılan kayın ve ladin odunlarının yüzey pürüzlülüğü ve renk ölçümü üzerine etkileri. İklim Değişikliği ve Çevre. 2019; 4(2): 9-1.