Siirt'te üniversiteli olmak: evden okula, okuldan yurda ya da pas geçilen kentsel mekan

Yıl 2026, Sayı: 57, 113 - 136, 30.01.2026

Zehra Obut Bilim , Uğurcan Ayik

Öz

Bu çalışmada, 2007 yılında kurulan Siirt Üniversitesi’nin kentsel gelişime etkisi öğrenci talep, beklenti ve memnuniyet temelli ele alınmaktadır. Çalışmanın temel amacı, üniversite kent ilişkisine dair öğrencilerin taleplerini açığa çıkarmak ve kent üniversite ilişkisindeki zayıflığın nedenlerini öğrencilerin beklenti ve memnuniyet durumları kapsamında tespit etmektir. Çalışmanın amacına ulaşabilmek için nicel araştırma yöntemlerinden faydalanılmıştır. Bu kapsamda üniversitedeki bölüm ve programlarda kayıtlı 405 öğrenciyle anketler gerçekleştirilmiştir. Veriler düzenlendikten sonra SPSS programı yardımıyla betimsel olarak analiz edilmiştir. Çalışmadaki temel bulgu, Siirt Üniversitesi’nin kentsel gelişimi destekleyici yönünün zayıf kaldığı üzerinedir. Öğrencilerin birtakım kentsel hizmetlere erişim sorunu yaşadığı kentte, ulaşım başta olmak üzere kentsel fonksiyonlardan beklentinin karşılanamaması memnuniyetsizliğin ana nedenidir. Bu durum, üniversite-kent birlikteliğinin zarar görmesine, kopuk bir yapının oluşmasına da zemin hazırlamıştır. İlerleyen yıllarda Siirt’te kentsel fonksiyonların gelişimi açısından üniversitenin rolünün artmasına dair çalışmalar yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda, üniversite ve kent bileşenleri kolektif bir süreç yürütmeli, öğrenci beklentilerinin ve ihtiyaçlarının birincil düzeyde dikkate alınması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Siirt Üniversitesi , Üniversite öğrencisi , Siirt Üniversitesi , Memnuniyet , Yerleşim yeri fonksyonu , Kentleşme

Being a university in Siirt: from home to school, from school to dormitory, and the neglected urban space

Öz

This study examines the impact of Siirt University, established in 2007, on urban development, focusing on student demands, expectations, and satisfaction. The primary aim is to reveal students’ perceptions of the university–city relationship and to identify the reasons for its weakness within the framework of their expectations and satisfaction levels. To achieve this aim, quantitative research methods were applied, and surveys were conducted with 405 students enrolled in various departments and programs. The collected data were descriptively analyzed using SPSS software. Findings indicate that the university’s contribution to urban development remains limited. Students face difficulties in accessing several urban services, particularly transportation, and unmet expectations regarding urban functions are the main causes of dissatisfaction. This situation weakens the university–city interaction and leads to a fragmented structure. Future studies should strengthen the university’s role in urban development, ensuring collective efforts that prioritize student needs and expectations.

Anahtar Kelimeler

University student , Siirt University , Satisfaction , Settlement function , Urbanization

Kaynakça

• Akçakanat, T., Çarıkçı, İ., & Dulupçu, M. A. (2010). Üniversite öğrencilerinin bulundukları il merkezine ekonomik katkıları ve harcama eğilimleri: Isparta 2003–2009 yılları örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22, 165-178.
• Akengin, H., & Kaykı, A. (2013). Şehirleşme üniversite ilişkisine bir örnek: Gazimağusa. Marmara Coğrafya Dergisi, 28, 501-525.
• Alkan, A., & Yılmaz Çildam, S. (2019). Üniversite öğrencilerinin kent imajlarına yönelik bir araştırma: Siirt Üniversitesi örneği. Türk Coğrafya Dergisi, 73, 90-95. https://doi.org/10.17211/tcd.602568
• Arslan, F. (2016). Üniversite öğrencilerinin şehirle kurduğu ekonomik ve sosyal ilişkilerden memnuniyet analizi: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(4), 1103. https://doi.org/10.15869/itobiad.60715
• Aslan, A. S., & Çakır, B. (2021). Soylulaştırmanın güncel dinamiklerinin bir analizi: Serinyol/Antakya örneğinde “öğrencileştirme” süreci ve etkileri. Journal of Planning. https://doi.org/10.14744/planlama.2021.80270
• Ateş, D., & Tunçel, H. (2023). Üniversite şehri kriterleri: Eskişehir örneği. Coğrafi Bilimler Dergisi, 21(2), 198-234. https://doi.org/10.33688/aucbd.1260029
• Avasu, B. T. (2025). Konut üretim yapısını farklılaştıran dinamikleri: İzmir Seyrek örneği [Yüksek Lisans Tezi]. Ege Üniversitesi.
• Aydın, K. (2004). Üniversite öğrencilerinin cep telefonu kullanımı ve GSM operatörü tercihleri üzerine bir çalışma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1).
• Aydın, T. (2019). Görükle kentsel dokusunun öğrencileştirme kavramı üzerinden mekan dizimsel analizi [Yüksek Lisans Tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
• Ayik, U., Sönmez, M. E., & Şen, Ö. (2022). Kentsel mekânda ayrışma ve hareketlilik Gaziantep’te öğrencilerin konut deneyimleri. Akademisyen Yayınevi.
• Bank, L., & Sibanda, F. (2018). Universities as city-builders: The city-campus development opportunity in East London–Buffalo City, South Africa. Development Southern Africa, 35(5), 701-715. https://doi.org/10.1080/0376835X.2018.150.2076
• Başaran, E., & Işık, Ş. (2025). Üniversitelerin Konut Üretimine Etkisi: Gümüşhane Örneği. Ege Coğrafya Dergisi, 34(1), 1-23. https://doi.org/10.51800/ecd.1665012
• Belli, A. (2017). Kent kültürü ve kentlilik bilincinin oluşumunda üniversitelerin rolü: Mustafa Kemal Üniversitesi örneği. the Journal of Academic Social Sciences, 39(39), 422-434. https://doi.org/10.16992/ASOS.6566
• Bostancı, S. H. (2018). Öğrencileştirme ve öğrenci coğrafyaları kavramları üzerine bir inceleme. Uluslararası Yönetim, Ekonomi ve Politika Kongresi Bildiriler Kitabı, 892-900.
• Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). John Wiley & Sons.
• Çakır, M., Çakır, F., & Usta, G. (2010). Üniversite öğrencilerinin tüketim tercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 21(2), 87-94.
• Çalışkan, V., & Sarış, F. (2008). Çanakkale şehrinde üniversite ve konut ilişkisi. Doğu Coğrafya Dergisi, 13(20), 215-237.
• Çayın, M., & Özer, H. (2015). Üniversitelerin il ekonomisine katkısı ve öğrencilerin tüketim yapısı: Muş Alparslan Üniversitesi örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 30(2), 131-147.
• Çokgezen, M., & Tülin, A. (2018). Üniversitelerin bölge ekonomisine katkısı ve ‘her ile bir üniversite’ politikası: Türkiye’ye ilişkin çalışmalar üzerinden kısa bir değerlendirme. Içinde L. G. K. O. S. Mehmet Karagül (Ed.), Bölgesel Kalkınma ve Bölge Bilimi Üzerine Yazılar (ss. 307-318). Nobel Akademi Yayıncılık.
• Dalğar, H., Tunç, H., & Kaya, M. (2009). Bölgesel kalkınmada yükseköğretim kurumlarının rolü ve Bucak örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1, 39-50.
• Demireli, C., & Taşkın, E. (2013). Üniversite öğrencilerinin bulundukları şehre ekonomik katkıları: Kütahya il merkezi örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 37, 321-328.
• Erilli, N. A., & Altuntaş, C. (2016). Cumhuriyet Üniversitesi’nin Sivas ili ekonomisine katkısı. İktisadi Yenilik Dergisi, 3(1), 11-21.
• Everest, A., & Yılmaz, L. (2019). Mersin kent kimliği, gelenek ve yenilik: Mersin’de kent ekolojisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(5), 30-53.
• Gregory, J. J. (2020). Studentification and urban change in South Africa. Içinde A. G. R. Massey (Ed.), Urban Geography in South Africa Perspectives and Theory (ss. 225-238). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-25369-1_14
• Gültekin, N., Çelik, A., & Nas, Z. (2008). Üniversitelerin bulundukları kente katkıları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(24), 264-269.
• Günay, D., & Günay, A. (2017). Türkiye’de yükseköğretimin tarihsel gelişimi ve mevcut durumu. Yükseköğretim Dergisi, 7(3), 156-178.
• Günergün, F., & Kadıoğlu, S. (2006). İstanbul Üniversitesi’nin yerleşim tarihçesi üzerine notlar. Osmanli Bilimi Arastirmaları, 8(1), 135-163.
• Işık, Ş. (2008). Türkiye’de üniversitelerin kentleşme üzerine etkileri. TÜCAUM V. Ulusal Coğrafya Sempozyumu, 123-134.
• Insch, A., & Sun, B. (2013). University students’ needs and satisfaction with their host city. Journal of Place Management and Development, 6(3), 178-191. https://doi.org/10.1108/JPMD-03-2013-0004
• Kaçar, M. (2008). Tersâne Hendesehânesi’nden Bahriye Mektebi’ne Mühendishâne-İ Bahrî-İ Hümâyûn. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 9(12), 51-77.
• Kenna, T., & Murphy, A. (2021). Constructing exclusive student communities: The rise of “superior” student accommodation and new geographies of exclusion. The Geographical Journal, 187(2), 138-154. https://doi.org/10.1111/geoj.12380
• Kırmızı, M., Gürol, N., & Yıldız, H. (2020). Samsun’da öğrencileştirme sorusu ve toplumsal etkileri. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 23(1), 61-93. https://doi.org/10.18490/sosars.728304
• Koç, N. (2019). Üniversite öğrenci harcamalarının kent ekonomisine katkısı: Hitit Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencileri üzerine bir araştırma. 3. Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(1), 344-365. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.19.03.1031
• Kömür, G. (2021). Üniversitelerin sosyal kültürel ve ekonomik fonksiyonlarının şehirler üzerindeki etkileri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 24(1), 101-114. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.875914
• Kömürlü, E. (2019). 1960’lara kadar Türkiye’de İlk üniversitelerin kuruluşları. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 2(1), 50-57. https://doi.org/10.32329/uad.473016
• Lees, L., Slater, T., & Wyly, E. (2013). Gentrification. Routledge. https://doi.org/10.4324/978.020.3940877
• Mills, C. A. (1988). “Life on the upslope”: The postmodern landscape of gentrification. Environment and Planning D: Society and Space, 6(2), 169-190. https://doi.org/10.1068/d060169
• Öztaş, D., & İslam, T. (2019). Terminal Caddesi’nden kafeler Caddesi’ne: Erzurum’da öğrencileştirme süreci. 1.Mimarlık ve Şehircilik Sempozyumu , 246-247.
• Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. Pegem.
• Sankır, H., & Sankır, Ş. (2017). Toplumsal değişim açısından üniversite – kent etkileşimi ve algısı: Bülent Ecevit Üniversitesi örneği. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 3, 473-483.
• Smith, D. P., & Butler, T. (2007). Conceptualising the sociospatial diversity of gentrification: ‘To boldly go’ into contemporary gentrified spaces, the ‘final frontier’? Environment and Planning A: Economy and Space, 39(1), 2-9. https://doi.org/10.1068/a39322
• Smith, D. P., & Holt, L. (2007). Studentification and ‘apprentice’ gentrifiers within Britain’s provincial towns and cities: Extending the meaning of gentrification. Environment and Planning A: Economy and Space, 39(1), 142-161. https://doi.org/10.1068/a38476
• Sönmez, M. E., & Başkaya, Z. (2013). Üniversitelerin şehirlerin ekonomisi ve şehiriçi arazi kullanımı üzerindeki etkileri: Kilis 7 Aralık Üniversitesi Örneği. 3rd International Geography Symposium – GEOMED, 541-552.
• Şahinöz, S., & Özdemir, M. (2017). Üniversite öğrencilerinin süt ve süt ürünleri tüketim alışkanlıkları ve etkileyen faktörler. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 106-112.
• Şendil, A. (2015). Tanzimat ile açılan teknik okullara bir örnek: orman mektebi. Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 4, 213226.
• Tarı, R., Çalışkan, Ş., & Bayraktar, Y. (2006). Kocaeli üniversitesi öğrencilerinin gelir ve tüketim ilişkisi üzerine ekonometrik bir inceleme. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11, 168-179.
• Tellioğlu, S. (2017). Üniversitelerin bulunduğu kentlerin üniversite öğrencileri üzerindeki sosyo ekonomik etkileri: Alanya örneği. Electronic Journal of Social Sciences, 1, 84-106.
• Toprak, M. A., & Işık, Ş. (2018). Dumlupınar Üniversitesi’nin Kütahya’nın konut piyasasına etkileri. Ege Coğrafya Dergisi, 27(2), 91-110.
• Tuncer, T., & İslam, T. (2017). Studentification as a new form of gentrification: changing neighborhood dynamics in Bosna Hersek Neighborhood (Konya). Journal of Planning, 27(3), 303-313. https://doi.org/10.14744/planlama.2017.77698
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Ulusal Eğitim İstatistikleri, 2024. Haber Bülteni.
• Türkoğlu, Ö. (2023). Darülfünun’dan İstanbul Üniversitesine Osmanlı’da İlk üniversitenin tarihçesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(3), 1745-1767. https://doi.org/10.15869/itobiad.1317183
• Uludağ, Ö. (2021). Daha fazla kira ödeme istekliliği üzerine etki eden unsurların öğrencileşme bağlamında değerlendirilmesi [Doktora Tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
• Valero, A., & Van Reenen, J. (2019). The economic impact of universities: Evidence from across the globe. Economics of Education Review, 68, 53-67. https://doi.org/10.1016/j.econedurev.2018.09.001
• Yaşar, M. E., Gökoğlan, K., & Kök, M. (2022). Üniversite öğrencilerinin kent ekonomisine katkısı: Bingöl Üniversitesi örneği. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 13-37. https://doi.org/10.33399/biibfad.829955
• Yazgan, Ç. Ü. (2022). Evaluating students’ satisfaction with their university and city: A case in Turkey. Journal of Higher Education and Science, 12(2), 472-479. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1118959
• Yıldız, S. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme sorunu: Nicel ve nitel paradigmalardan örnekleme kuramına bütüncül bir bakış. Kesit Akademi Dergisi, 11, 421-442.
• Yılmaz, C. (2011). Anadolu kentlerinin öğrencileşmesi: Başka bir kentleşme deneyimi. Sosyoloji Dergisi, 25, 1-17.
• Yücel, F., Uçan, O., Öztürk Çetenak Özlem, Budak, H., Göger, K., Karahasanoğlu, H., & Koçak, E. (2023). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi’nin Niğde ekonomisine katkısı. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(2), 277-296. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1108473
• Yükseköğretim Kurulu. (2025). Yükseköğretim bilgi yönetim sistemi. https://istatistik.yok.gov.tr/