Araştırma Makalesi

Çocuk ve Ergenlerin Siber Dedikoduya Verilen Tepkilere Yönelik Değerlendirmelerinin İncelenmesi

Cilt: 12 Sayı: 1 21 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Çocuk ve Ergenlerin Siber Dedikoduya Verilen Tepkilere Yönelik Değerlendirmelerinin İncelenmesi

Öz

Amaç: Gençlerin zamanlarının önemli bir bölümünü sanal ortamlarda geçirmesiyle birlikte siber zorbalık konusundaki çalışmalar artmaktadır ancak zorbalığın bir boyutu olan siber dedikodu araştırmalara konu olmamıştır. Bu amaçla mevcut araştırmada, gençlerin siber dedikoduya verilen tepkilere yönelik değerlendirmeleri incelenmiştir. Yöntem: Çalışmada 10-16 yaşlarındaki 148 katılımcı yer almıştır. Katılımcılara beşi özel sohbet, beşi topluluk içinde gerçekleşen sohbet olmak üzere 10 kısa hikâye okunmuş; ardından siber dedikodu yapan kişiye verilen tepkilerin uygunluğu ve etkililiğine ilişkin sorular yöneltilmiştir. Bulgular: Analizler sonucunda hem özel hem de topluluk içinde gerçekleşen sohbet ortamında yapılan siber dedikoduya verilen olumlu müdahale tepkisinin ahlaki açıdan en uygun ve en etkili tepki olduğu bulunmuştur. Buna karşın, hem özel hem de topluluk içinde gerçekleşen sohbet ortamında yapılan siber dedikoduyu “destekleme” tepkisinin katılımcılar tarafından en az uygun görülen ve en az etkili yöntem olduğu sonucuna da ulaşılmıştır. Sonuçlar: Her ne kadar örneklemin genellenebilirliği noktasında sınırlılıklar barındırsa da bu araştırma ile siber dedikoduya yönelik Türkiye’deki ilk uygulamalar gerçekleştirilmiş ve literatürdeki bulgular doğrultusunda yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Araştırmanın etik izinleri Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Etik Kurulundan alınmıştır (sayı: 2023/057). Katılımcıların ebeveynlerine çalışma hakkında bilgi verilerek onamları alınmıştır.

Teşekkür

Veri toplama aşamasında yardımlarını esirgemeyen Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü öğrencileri Melek Erdoğan, Ahsen Kızılyer, Nursena Çakır ve Fatma Çıracı'ya teşekkürlerimle.

Kaynakça

  1. AKDUMAN, G. G. (2010). 7-14 yaş grubu çocuklarda akran istismarı ve kendi çözüm önerileri. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 3(2), 13-26.
  2. BARLIŃSKA, J., SZUSTER, A., & WINIEWSKI, M. (2013). Cyberbullying among adolescent bystanders: Role of the communication medium, form of violence, and empathy. Journal of Community & Applied Social Psychology, 23(1), 37–51. https://doi.org/10.1002/casp.2137
  3. BAUMEISTER, R. F., & BUSHMAN, B. J. (2014). Social psychology and human nature. Wadsworth Cengage Learning.
  4. BAUMEISTER, R. F., ZHANG, L., & VOHS, K. D. (2004). Gossip as cultural learning. Review of General Psychology, 8(2), 111-121. https://doi.org/10.1037/1089-2680.8.2.111
  5. BJÖRKQVIST, K., LAGERSPETZ, K. M., & KAUKIAINEN, A. (1992). Do girls manipulate and boys fight? Developmental trends in regard to direct and indirect aggression. Aggressive Behavior, 18(2), 117-127.
  6. BOSTAN, T., BOSTAN, A., SARPKAYA, S., & YABACI, A. (2020). Lise öğrencilerinin siber zorbalık düzeyleri ve siber zorbalığa karşı verdikleri tepkilerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 4(9), 321-332.
  7. BOYACI, M. & ERSEVER, O. G. (2017). Hoşgörü eğilimi geliştirme programının 5. sınıf öğrencilerinin hoşgörü ve zorbalık düzeylerine etkisi. Eğitim ve Bilim, 42(189), 167-182. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2017.6802
  8. CAIVANO, O. & TALWAR, V. (2023). Receiving cybergossip: Adolescents’ attitudes and feelings towards responses. Computers in Human Behavior Reports, 10, 100297. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2023.100297

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal Gelişim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

10 Nisan 2025

Yayımlanma Tarihi

21 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

28 Eylül 2023

Kabul Tarihi

27 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aydın, M. Ş. (2025). Çocuk ve Ergenlerin Siber Dedikoduya Verilen Tepkilere Yönelik Değerlendirmelerinin İncelenmesi. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 12(1), 308-320. https://doi.org/10.17336/igusbd.1367892
AMA
1.Aydın MŞ. Çocuk ve Ergenlerin Siber Dedikoduya Verilen Tepkilere Yönelik Değerlendirmelerinin İncelenmesi. İGÜSBD. 2025;12(1):308-320. doi:10.17336/igusbd.1367892
Chicago
Aydın, Muhammed Şükrü. 2025. “Çocuk ve Ergenlerin Siber Dedikoduya Verilen Tepkilere Yönelik Değerlendirmelerinin İncelenmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 (1): 308-20. https://doi.org/10.17336/igusbd.1367892.
EndNote
Aydın MŞ (01 Nisan 2025) Çocuk ve Ergenlerin Siber Dedikoduya Verilen Tepkilere Yönelik Değerlendirmelerinin İncelenmesi. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 1 308–320.
IEEE
[1]M. Ş. Aydın, “Çocuk ve Ergenlerin Siber Dedikoduya Verilen Tepkilere Yönelik Değerlendirmelerinin İncelenmesi”, İGÜSBD, c. 12, sy 1, ss. 308–320, Nis. 2025, doi: 10.17336/igusbd.1367892.
ISNAD
Aydın, Muhammed Şükrü. “Çocuk ve Ergenlerin Siber Dedikoduya Verilen Tepkilere Yönelik Değerlendirmelerinin İncelenmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12/1 (01 Nisan 2025): 308-320. https://doi.org/10.17336/igusbd.1367892.
JAMA
1.Aydın MŞ. Çocuk ve Ergenlerin Siber Dedikoduya Verilen Tepkilere Yönelik Değerlendirmelerinin İncelenmesi. İGÜSBD. 2025;12:308–320.
MLA
Aydın, Muhammed Şükrü. “Çocuk ve Ergenlerin Siber Dedikoduya Verilen Tepkilere Yönelik Değerlendirmelerinin İncelenmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, c. 12, sy 1, Nisan 2025, ss. 308-20, doi:10.17336/igusbd.1367892.
Vancouver
1.Muhammed Şükrü Aydın. Çocuk ve Ergenlerin Siber Dedikoduya Verilen Tepkilere Yönelik Değerlendirmelerinin İncelenmesi. İGÜSBD. 01 Nisan 2025;12(1):308-20. doi:10.17336/igusbd.1367892

Creative Commons Lisansı
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.