Turizmin Bölgesel Kalkınmaya Etkilerini İnceleyen Makalelerin Bibliyometrik Analiz İle İncelenmesi

Öz

Bölgesel kalkınma bir bölgenin sosyo-ekonomik durumu gözetilerek refah seviyesinin arttırılmasını hedefleyen çalışmaların bütünü olarak ifade edilmektedir. Bölgesel kalkınmanın turistik açıdan değeri olan bir destinasyonda istihdam olanaklarının sağlanması, gelir dengesizliklerinin ortadan kaldırılması, ülkesel açıdan gelişmeye yardımcı olması, ülkeye döviz girdisi sağlayarak ödemeler dengesi üzerinde etkili olması gibi faydaları bulunmaktadır. Çalışmanın temel amacı 2010-2023 yılları arasında turizm ile ilgili, konusu bölgesel kalkınma olan ulusal ve uluslararası makalelerin belirli parametreler doğrultusunda incelenmesidir. Çalışma teorik olarak tasarlanmış ve bibliometrik analiz uygulanmıştır. Toplamda 126 çalışmaya ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda ulusal makalelerin uluslararası makalelere oranla daha az sayıda olduğu, bölgesel kalkınma ve turizm konusunun çalışmalara konu edinmesi periyodik olarak olmasa da belirli oranda artışlar gösterdiği sonucuna varılmıştır. İncelenen çalışmalarda ekonomik kalkınma, ekonomik etki, sürdürülebilir turizm, sürdürülebilir bölgesel kalkınma ve turizmin gelişimi konuları ön plana çıkmıştır. Bu da bölgesel kalkınma ve turizm konulu çalışmalardan beklentilerin zemininde ekonomik, sürdürülebilir ve turizm odaklı faaliyetlerin yatmasını ifade etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kalkınma
• Bölgesel Kalkınma
• Turizm
• Turizmin Etkileri
• Bibliometrik Analiz

Analysis of Articles Examining the Effects of Tourism on Regional Development with Bibliometric Analysis

Öz

Regional development is defined as the whole of the studies aiming to increase the welfare level of a region by considering its socio-economic status. Regional development has benefits such as providing employment opportunities in a destination with touristic value, eliminating income imbalances, helping national development, providing foreign exchange inflows to the country and having an impact on the balance of payments. The main purpose of the study is to analyze national and international articles on tourism between 2010 and 2023 with the subject of regional development in line with certain parameters. The study was theoretically designed and bibliometric analysis was applied. A total of 126 studies were reached. As a result of the study, it was concluded that national articles are less in number compared to international articles, and that the subject of regional development and tourism has increased at a certain rate, although not periodically. In the analyzed studies, economic development, economic impact, sustainable tourism, sustainable regional development and tourism development issues came to the fore. This implies that economic, sustainable and tourism-oriented activities lie at the basis of expectations from studies on regional development and tourism.

Anahtar Kelimeler

• Development
• Regional Development
• Tourism
• Impacts of Tourism
• Bibliometric Analysis

Kaynakça

1. AL, U. (2008). Türkiye'nin Bilimsel Yayın Politikası: Atıf Dizinlerine Dayalı Bibliyometrik Bir Yaklaşım (Yayınlanmamış doktora tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Bilgi ve Belge Yönetimi Anabilim Dalı.
2. AL, U., and COŞTUR, R. (2007). Türk Psikoloji Dergisi’nin Bibliyometrik Profili. Türk Kütüphaneciliği, 21(2), 142-163.
3. ALKAN, G. (2014). Türkiye'de Muhasebe Alanında Yapılan Lisansüstü Tez Çalışmaları Üzerine Bir Araştırma (1984- 2012), Muhasebe ve Finansman Dergisi, 61, 41-52.
4. BAHAR, O., and KOZAK, M. (2006). Turizm Ekonomisi. Ankara: Detay Yayıncılık
5. BAŞKAYA, F. (2009). Kalkınma İktisadının Yükselişi ve Düşüşü. Ankara: Türkiye ve Orta Doğu Forumu Vakfı. Özgür Üniversite. 6.Baskı.
6. COSTA, T., and LIMA, M. J. (2018). Cooperation in Tourism and Regional Development. Tourism & management studies, 14(4), 50-62.
7. ÇAKIR, R. A., and SANDALCILAR, A. R. (2018). Turizmin Bölgesel Kalkınmaya Etkileri: Rize Ayder Turizm Bölgesi Örneği. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8), 342-360.
8. ÇELİKKAYA, S., and DEMİRGİL, H. (2019) Bölgesel Kalkınma Üzerine Hazırlanan Lisansüstü Tezlere Yönelik Bibliyometrik Bir Araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(30),746-763.

9. ÇEKEN, H. (2004). Turizmin Bölgesel Kalkınmaya Etkisi Üzerine Teorik Bir İnceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi, İ.İ.B.F Dergisi, 10(2), 293-306.
10. ÇUBUKCU, A., & ÇUBUKCU, Z. (2024). Türkiye’nin on birinci kalkınma planında yer alan bilim ve teknoloji politikalarının analizi: Küresel inovasyon endeksi çerçevesinde bir değerlendirme. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 10(1), 108-119.
11. DAMAR, E., (2021) Turizmin Bölgesel Kalkınmaya Etkisi. Ekonomik Kalkınma ve Turizm içinde. (Edt: S. Bayrakçı, Z. Yetiş, S. Güleç). Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları, Konya.
12. DEMİRCAN, Ş., and ÇEKEN, H. (2022). İnanç Turizminin Yerel Kalkınmadaki Önemi: Midyat Örneği. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi, 11 (1), 75-92.
13. DOĞAN, A. (2010). Kırsal Kalkınma Yaklaşımlar ve Türkiye Deneyimi. Ankara: Palme Yayıncılık.
14. DURGUN, A. (2006). Bölgesel Kalkınmada Turizmin Rolü: Isparta Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Isparta, 174s.
15. EĞİLMEZ, M. (2009). Küresel Finans Krizi, İstanbul: Remzi Kitabevi, 4.Baskı.
16. FONS, M., FIERRO, J. & PATINO, M. (2011). Rural Tourism: A Sustainable Alternative. Applied Energy, 88, 551–557. DOI: 10.1016/j.apenergy.2010.08.031.
17. GEZİCİ, F. (1998). Sürdürülebilir Bölgesel Kalkınma Amacında Turizm Eylemlerinin Etkisi: Türkiye Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma (Yayınlanmış Doktora Tezi), İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü
18. HACIOĞLI, N., and ÇAVUŞOĞLU, F. (2018). Türkiye'nin Karşılaştığı Küresel, Bölgesel ve Yerel Olaylar ve Turizm Sektörüne Etkilerinin İncelenmesi: Antalya ve İstanbul Örneği. International Journal of Contemporary Tourism Research, 2(1), 23-40.
19. IŞIK, N., and KILINÇ, E. C. (2011). “Bölgesel Kalkınmada Ar-Ge ve İnovasyonun Önemi: Karşılaştırmalı Bir Analiz”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(2):13-14.
20. İBİŞ, S., ÇÖP, S. & KIZILDEMİR, Ö. (2020). Turizmde İnovasyon ve Bölgesel Kalkınma, Ankara: Detay Yayıncılık, 1. Baskı.
21. JONES, C., and MUNDAY, M. (2001). Tourism and Local Economic Development: Three Case Studies. Paper for European Regional Science Association 41st Annual Meeting European Regional Development Issues in the New Millennium and their Impact on Economic Policy (s. 1-16). Zagreb, Chamber of Economy.
22. KARA, E., DALGIN, T. & ÇEKEN, H. (2021). Ordu Çambaşı Kayak Merkezindeki Kış Turizmi Faaliyetlerinin Yerel Kalkınmaya Etkisi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 16 (63), 1318-1337.
23. KARACIL, G. (2023). Turizmin Bölgesel Ekonomik Kalkınmaya Etkisinin Ampirik Analizi, Doktora Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı.
24. KARABULUT, K., AKYOL, H., & KARAKUŞ, K. (2020). Dış Ticaret ve Turizmin Bölgesel Kalkınma Üzerindeki Etkisi Nedir: Pmg-Ardl ve Panel Kantil Yaklaşımlar. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (38), 297-314.
25. KAVAKLI, E., and KARAKAŞ, A. (2022). Turizmin Bölgesel Kalkınmaya Etkisi Üzerine Bir İnceleme. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(25), 37-50.
26. KILIÇ, M., and MANCI, A. R. (2019). Turizm Odaklı Yerel Kalkınma Yaklaşımı: Şanlıurfa Örneği. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 2 (2), 192-210.
27. KIZILDEMİR, Ö. (2017). Turizmin Ekonomik Etkilerinin Bölgesel Kalkınma Açısından Değerlendirilmesi: Adana Örneği. Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Sakarya, 182s.
28. KOZAK, N. (1994). Anatolia Dergisi'nde Yayınlanan Yazılar Üzerine Bir İnceleme. Anatolia Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(3), 22-33.
29. KÖKSAL, Y., and KARABULUT, K. (2019). İnanç Turizmi ve Bölgesel Kalkınmaya Etkisi Ağrı İli Örneği. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5 (1), 83-104.
30. LAW, R., and CHEUNG, P. (2008). An Analysis of Publications in Leading Tourism Journals and Its Implications. Journal of China Tourism Research, 4(1), 78-97.
31. LI, H., GOH, C., Zhang, H. Q. & Meng, F. (2015). Effect of Tourism on Balanced Regional Development: A Dynamic Panel Data Analysis in Coastal and Inland China. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 20(6), 694-713.
32. MARUJO, M., and CARVALHO, P. (2010). Turismo, Planeamento e Desenvolvimento Sustentável. Turismo & Sociedade, 3(2), 147-161.
33. MEYER, D. F., and MEYER, N. (2016). The Relationship between the Tourism Sector and Local Economic Development (LED): The Case of the Vaal Triangle Region, South Africa. Journal of Environment Management and Tourism, 7(3(15)), 466-472.
34. MURPHY, P. (1997). Tourism: A Community Approach. Oxford: International Business Press.
35. Oxford English Dictionarly, Development, (2023), Erişim: 15.06.2023 https://www.oed.com/
36. ÖRNEK, İ. & AKIN, A. (2022) TR42 Bölgesinde Turizmin Bölgesel Kalkınma Etkisi. V. Uluslararası Kahramanmaraş Yönetim, Ekonomi ve Siyaset Kongresi, 15-17 Eylül 2022, Bursa.
37. ÖRTLEK, Z. (2015). İnovasyon ve Bölgesel Kalkınma Perspektifinden Türkiye. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Aksaray.
38. YÜKSEL, Ö. and YAZICIOĞLU, İ. (2002). Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Alternatif Turizm Faaliyetleri Üzerine Teorik Bir Çalışma, Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi.
39. PAK, M. (1996). Geographical elements of Regional Development With the Lower Drava Region Prlekija. Geographical Bulletin, 68, 161–174.
40. PARK, D., LEE, K., CHOI, H & YOON, Y. (2012). Factors Influencing Social Capital in Rural Tourism Communities in South Korea. Tourism Management, 33, 1511-1520. DOI: 10.1016/j.tourism.2012.02.005.
41. PARLAKTUNA, İ., and DİNÇER, E. (2019). Termal Turizmin Bölgesel Kalkınmaya Etkisi: Eskişehir Uygulaması. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 16 (2), 259-273.
42. SAAIREN, J, 2014. Critical Sustainability: Setting the Limits to Growth and Responsibility in Tourism. Sustainability 6, 1–17.
43. SEVİN., H. (2011). Bölgesel Kalkınma Sorunsalı: Türkiye’de Uygulanan Bölgesel Kalkınma Politikaları. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 6(2), 39-41.
44. SİNEMİLLİOĞLU, M. O. (2009). Sürdürülebilir Bölgesel Kalkınma ve Türkiye Süreci. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(27), 245-268.
45. ŞAKAR, G. D., and CERİT, A. G. (2013), Uluslararası Alan İndekslerinde Türkiye Pazarlama Yazını: Bibliyometrik Analizler ve Nitel Bir Araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(4), 37-62.
46. ŞANLIOĞLU, Ö., and DEMİREZEN, B. (2020). Turizm Sektörünün Bölgesel Kalkınma Üzerindeki Rolü: Kayseri İline Yönelik Nitel Bir Araştırma. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 117-139.
47. TAYFUN, A., ÜLKER, M., GÖKÇE, Y., TENGİLİMOĞLU, E., SÜRÜCÜ, Ç. & DURMAZ, M. (2018). Turizm Alanında Yiyecek ve İçecek ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(2), 523-547.
48. TELFER, DJ, 2002. Tourism and Regional Development Issues. In Sharpley, R & Telfer, D (Eds.), Tourism and Development: Concepts and Issues. Channel View, Clevedon, pp. 112–48.
49. TUNCER, M. (2024). Cumhuriyet Dönemi Kalkınma Planlarında Turizmin Tematik Nitel Veri Analizi ile İncelenmesi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 29-38.
50. TURHAN, Y. (2020). Kalkınma Kavramının Tarihsel Süreci ve Etimolojik Analizi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (29), 149-164.
51. TURSAB, http://www.tursab.org.tr, Erişim Tarihi: 18.9.2023.
52. TUTAR, F., and DEMİRAL, M. (2007). Yerel Ekonomilerin Yerel Aktörleri: Bölgesel Kalkınma Ajansları. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 2(1), 65-83.
53. UNWTO World Tourism Barometer, 2022. https://www.e-unwto.org/loi/wtobarometereng Erişim Tarihi: 18.09.2023.
54. YILDIZ, Z., and DURGUN, A. (2010). 2008 Küresel Ekonomik Krizi ve Turizm Sektörü Üzerine Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 2(1), 1-15.
55. YILMAZ, Z., and İNCEKAŞ, E. (2018). Türkiye’de İnovasyon ve Bölgesel Kalkınma. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 154-169.
56. YILDIZ, Z., & SARITAŞ, T. (2021). Türkiye’de Bölgesel Kalkınma ve Turizm İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(2), 1633-1654.
57. YÜCEL, F. H., & ÇALIK, T. (2024). Yükseköğretimde Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşmaya Yönelik Durum Analiz. Higher Education Research, 13(3), 473-490
58. ZENGİN, B., and ŞEYHANLIOĞLU, H.Ö. (2023). Destinasyon Pazarlamasının Yerel Kalkınmaya Etkileri: Şanlıurfa Örneği (Effects of Destination Marketing on Local Development: Example of Şanlıurfa). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 7(4), 2977–2992.