Araştırma Makalesi

Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz

Cilt: 12 Sayı: 4 1 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz

Öz

Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, gelir eşitsizliğinin Orta Gelir Tuzağı üzerindeki etkisini ampirik olarak incelemek ve bu iki değişken arasındaki nedensellik ilişkisini kalkınma düzeyine duyarlı bir yaklaşımla analiz etmektir. Literatürde gelir eşitsizliği ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki sıklıkla ele alınmakla birlikte, bu ilişkinin Orta Gelir Tuzağı bağlamında ve özellikle farklı gelir gruplarına göre ayrıştırılarak nedensellik temelli biçimde incelendiği çalışmalar sınırlıdır. Bu doğrultuda çalışmada, orta gelirli ve yüksek gelirli ülkeler ayrı ayrı analiz edilerek karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmaktadır.
Yöntem: Çalışmada, 1995–2023 dönemine ait toplam 107 orta ve yüksek gelirli ülkeyi kapsayan panel veri seti kullanılmıştır. Ampirik analiz sürecinde sırasıyla Pesaran CIPS birim kök testi ve Westerlund panel eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Eşbütünleşme tespitinin ardından FMOLS ve DOLS tahmincileri ile uzun dönemli ilişkinin yönü ve büyüklüğü belirlenmiştir. Son olarak Dumitrescu-Hurlin panel nedensellik testi ile kısa dönemli nedensellik ilişkileri analiz edilmiştir.
Bulgular: Elde edilen bulgular, orta gelirli ülkelerde gelir eşitsizliği ile kişi başına düşen gelir arasında istatistiksel olarak anlamlı ve çift yönlü bir nedensellik olduğunu göstermektedir. Bu durum, eşitsizliğin büyümeyi sınırlayarak Orta Gelir Tuzağından çıkışı engellediğini ortaya koymaktadır. Yüksek gelirli ülkelerde de çift yönlü bir ilişki bulunmakla birlikte, etki daha zayıf düzeydedir.
Sonuç: Çalışma, gelir eşitsizliğinin kalkınma süreci üzerindeki etkilerinin ülke gruplarına göre farklılaştığını ortaya koyarak literatüre katkı sunmaktadır. Elde edilen bulgular, özellikle orta gelirli ülkelerde eşitsizliği azaltıcı politikaların sürdürülebilir kalkınma ve Orta Gelir Tuzağından çıkış açısından kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Bu bağlamda, eşitsizlikle mücadele yalnızca sosyal adaletin değil, aynı zamanda sürdürülebilir ve kapsayıcı ekonomik büyümenin de temel bir bileşeni olarak değerlendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ACEMOĞLU, D., & JOHNSON, S. (2005). Unbundling Institutions. Journal of Political Economy, 113(5), 949–995. https://doi.org/10.1086/432166
  2. ACEMOĞLU, D., & ROBINSON, J. (2013). Ulusların Düşüşü: Güç, Zenginlik ve Yoksulluğun Kökenleri. Doğan Kitap
  3. AGHION, P., & HOWITT, P. (1992). A Model of Growth through Creative Destruction. Econometrica, 60(2), 323-351. https://doi.org/10.2307/2951599
  4. AIYAR, S., & EBEKE, C. (2020). Inequality of Opportunity, Inequality of Income and Economic Growth. World Development, 136, 105115. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2020.105115
  5. AIYAR, S., DUVAL, R., PUY, D., WU, Y., & ZHANG, L. (2013). Growth Slowdowns and the Middle-Income Trap, IMF Working Paper, No. 13/71. https://www.bookstore.imf.org/books/Growth-Slowdowns-and-the-Middle-Income-Trap
  6. AKINCI, G. Y., & AKINCI, M. (2016). Ters-U Hipotezi Bağlamında Ekonomik Büyüme, Finansal Kalkınma ve Gelir Eşitsizliği Mekanizmaları Üzerine. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, (622), 61-77. https://www.ekonomikyorumlar.com.tr/sayi/622
  7. ALESINA, A., & RODRIK, D. (1994). Distributive Politics and Economic Growth. The Quarterly Journal of Economics, 109(2), 465-490. https://doi.org/10.2307/2118470
  8. ALPDOĞAN, H. (2023). Türkiye’de Ekonomik Büyüme, Gelir Dağılımı ve Yoksulluk İlişkisi. Sayıştay Dergisi, 129, 259-290. https://doi.org/10.52836/sayistay.1280487

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Ekonomisi, Sürdürülebilir Kalkınma, Kamu Maliyesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

27 Nisan 2026

Yayımlanma Tarihi

1 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

13 Haziran 2025

Kabul Tarihi

24 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Çağdaş, Y. (2026). Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 12(4), 1787-1808. https://doi.org/10.17336/igusbd.1718760
AMA
1.Çağdaş Y. Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz. İGÜSBD. 2026;12(4):1787-1808. doi:10.17336/igusbd.1718760
Chicago
Çağdaş, Yüksel. 2026. “Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 (4): 1787-1808. https://doi.org/10.17336/igusbd.1718760.
EndNote
Çağdaş Y (01 Mayıs 2026) Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 4 1787–1808.
IEEE
[1]Y. Çağdaş, “Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz”, İGÜSBD, c. 12, sy 4, ss. 1787–1808, May. 2026, doi: 10.17336/igusbd.1718760.
ISNAD
Çağdaş, Yüksel. “Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12/4 (01 Mayıs 2026): 1787-1808. https://doi.org/10.17336/igusbd.1718760.
JAMA
1.Çağdaş Y. Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz. İGÜSBD. 2026;12:1787–1808.
MLA
Çağdaş, Yüksel. “Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, c. 12, sy 4, Mayıs 2026, ss. 1787-08, doi:10.17336/igusbd.1718760.
Vancouver
1.Yüksel Çağdaş. Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz. İGÜSBD. 01 Mayıs 2026;12(4):1787-808. doi:10.17336/igusbd.1718760

Creative Commons Lisansı
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.