Araştırma Makalesi

İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri

Sayı: 47 23 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri

Öz

Ekonomik, siyasal ve sosyal istikrarın önündeki en önemli engellerden biri işsizliktir. İşsizlik, ekonomik açıdan üretim kaybına, yoksulluğun artmasına ve kamu kaynaklarının tükenmesine sebep olur. Siyasal bakımdan toplumsal memnuniyetsizliği artırarak devlet ile vatandaş arasındaki ilişkileri zedeler. Sosyal açıdan ise aile yapısının zedelenmesine, suç oranlarının artmasına ve toplumsal dışlanmaya yol açar. Bu yönleriyle işsizlik, ekonomik, siyasal ve sosyal alanları aynı anda etkileyen temel bir toplumsal problem niteliği taşır. İşsizlik sorunu yalnızca yoksul toplumları değil, gelişmiş ve gelişmekte olan birçok ülkenin yapısını da olumsuz etkiler. Tarih boyunca farklı ekonomik sistemler, işsizliğe çözüm bulmak amacıyla çeşitli yaklaşımlar geliştirmiştir. Evrensel bir din olan İslâm da tüm zamanlarda ve mekânlarda ortaya çıkan toplumsal problemlere dair çözüm önerileri sunmuştur. Bu öneriler, geçmişte olduğu gibi günümüzde de uygulanabilir niteliktedir. İslâm dini, iş gücü potansiyelinin atıl kalmasından doğan ekonomik sorunları bir problem olarak görmüş ve bunlara yönelik çeşitli çözüm yolları geliştirmiştir. Bu doğrultuda İslâm, işsizliğin toplumsal bir sorun hâline gelmemesi için çalışmayı teşvik etmiş, üstelik çalışmanın ibadet niteliğinde olduğunu bildirmiştir. Ayrıca İslâm iş gücünün tam ve verimli biçimde istihdam edilmesini savunmuş, bireylere topluma faydalı işler yapmayı öğütlemiştir. Bunun yanı sıra iş gücünden en verimli biçimde nasıl yararlanılması gerektiğini ve bunun yöntemlerini ortaya koymuştur. İslâm’ın işsizlik ve istihdam konusundaki prensipleri esas alınarak bir politika yürütülmesi hâlinde, hem piyasa koşullarına uygun istihdam sağlanabilir hem de işsizlik sorunu büyük ölçüde çözüm bulmuş olur. Bu çalışmanın amacı; Kur’an, Sünnet ve sahabenin çalışmayı teşvik etmelerine, çalışmamayı yermelerine ve konuyla ilgili uyarılarına işaret etmektir. Ayrıca Hz. Peygamber başta olmak üzere sahabenin uygulamaları çerçevesinde İslâm’da çalışmanın önemi, işsizliğin sebeplerini ele almaktır. Öte yandan çalışmanın amacı, işsizlik ortaya çıktıktan sonra alınması gereken tedbirleri ve bu tedbirlerin nasıl uygulanması gerektiğini incelemektir. Çalışmada bu tedbirlerden sayılan zekât, mudârebe, karz, vakıf ve israf gibi birtakım ibadet, akit ve uygulamalar ele alınmıştır. Makalenin sonuç bölümünde ise işgücünün istihdamına yönelik önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

İslâm Hukuku, İslâm İktisadı, Çalışma, İşsizlik, İstihdam Politikaları

Kaynakça

  1. Aclûnî, İsmail b. Muhammed. Keşfü’l-hefâ. 2 Cilt. Kahire: Mektebetü’l-Kudsî, 1351.
  2. Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillah Ahmed b. Muhammed. el-Müsned. thk. Şuayb Arnaût. 50 Cilt. b.y.: Müessesetü’r-Risâle, 2001.
  3. Altuntepe, Nihat. “İslâm İktisadında istihdam Politikaları”. İslâm İktisadı ve Finansı İlke ve Uygulamalar. ed. Muhammed Fatih Canbaz vd. Ankara: Orion Kitapevi, 2022.
  4. Apaydın, H. Yunus. “Karz”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 24/520-525. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
  5. Armağan, Servet. Ana Hatlarıyla İslâm Ekonomisi. İstanbul: Timaş Yayınları, 1996.
  6. Beyhakî, Ahmed b. Hüseyin b. Ali el-Husrevcirdî. Şuʻabü’l-imân. thk. Ebû Hacer Muhammed es-Said Zeğlûl. 13 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2003.
  7. Beşer, Faruk. Sosyal Riskler Sigorta ve İslâm. İstanbul: Nun Yayıncılık, 2006.
  8. Behûtî, Mansur b. Yunus b. Salahaddin b. Hasan b. İdris. Keşşâfü’l-Kenâʻ an Metni’l-İknâʻ. 15 Cilt. Suudi Arabistan: Adalet Bakanlığı, 2000.
  9. Buhârî, Muhammed b. İsmail Ebû Abdillah. el-Câmiu’s-sahîh. thk. Muhammed Züheyr. 9 Cilt. Beyrut: Dâru Tevki’n-Necât, 1422.
  10. Burhân et-Trablusî, İbrâhîm b. Mûsâ b. Ebî Bekr b. Alî. el-İsâf fî Ehkâmi’l-Evkâf. Mısır: Hindiyye Matbaası, 1902.

Kaynak Göster

APA
Altun, M. L. (2026). İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 47, 469-499. https://doi.org/10.59777/ihad.1846537
AMA
1.Altun ML. İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026;(47):469-499. doi:10.59777/ihad.1846537
Chicago
Altun, Muhammed Latif. 2026. “İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sy 47: 469-99. https://doi.org/10.59777/ihad.1846537.
EndNote
Altun ML (01 Ağustos 2026) İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 47 469–499.
IEEE
[1]M. L. Altun, “İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sy 47, ss. 469–499, Ağu. 2026, doi: 10.59777/ihad.1846537.
ISNAD
Altun, Muhammed Latif. “İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 47 (01 Ağustos 2026): 469-499. https://doi.org/10.59777/ihad.1846537.
JAMA
1.Altun ML. İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026;:469–499.
MLA
Altun, Muhammed Latif. “İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sy 47, Ağustos 2026, ss. 469-9, doi:10.59777/ihad.1846537.
Vancouver
1.Muhammed Latif Altun. İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 01 Ağustos 2026;(47):469-9. doi:10.59777/ihad.1846537