Ortaokul Öğrencilerinin Evrensel Değerlere İlişkin Algıları: Metafor Analizi

Öz

Ortaokul öğrencilerinin evrensel değerlere yönelik algılarını açıklamada kullandıkları metaforları tespit etmeyi amaçlayan bu çalışma, tarama modelinde nitel bir araştırmadır. Veri toplama ve yorumlama sürecinde nitel araştırma yöntemleri desenlerinden biri olan fenomenoloji deseni kullanılmıştır. 2016-2017 eğitim-öğretim yılı I. döneminde Kırşehir İli merkez sınırları içerisinde yer alan 7 ortaokulda öğrenim görmekte olan 5., 6., 7. ve 8. sınıfın her birinden 50 erkek 50 kız olmak üzere her sınıftan 100 öğrenci olup toplamda 400 öğrenci ile uygulama yapılmıştır. Çalışmaya her sınıftan 40 olmak üzere toplamda 160 kız yine her sınıftan 40 erkek olmak üzere toplamda 160 erkek öğrenciden elde edilen etkinlik kâğıdı dâhil edilmiştir. Araştırmanın veri toplama aracı olarak, araştırmacılar tarafından geliştirilen “Evrensel Değerlere Yönelik Öğrenci Metaforları Yapılandırılmış Formu” kullanılmıştır. İlgili alan yazının taranması doğrultusunda geliştirilen ve iki bölümden oluşan formda toplam 11 soru bulunmaktadır. Çalışma grubunda yer alan öğrencilerin “Evrensel değerlere” yönelik metaforlar ürettikleri dokümanların çözümlenmesi içerik analizi yöntemi ile yapılmış elde edilen bulgular tablolara dönüştürülerek yorumlanmıştır. 320 öğrenci 9 değer için toplamda farklı olarak 105 metafor geliştirmiştir. En çok sevgi değeri için 30, en az ise vatanseverlik değeri için 6 metafor geliştirilmiş olup dürüstlük değeri için 28, bilimsellik ve sorumluluk değeri için 17, özgürlük değeri için 16, saygı değeri için 13, barış ve yardımseverlik değerleri için 10 farklı metafor geliştirilmiştir. Öğrencilerin 9 değer için oluşturduğu toplam 105 metaforun 78’i birbirinden farklı olup 27 tanesi ise ortak olarak üretilen metaforlardır. En fazla dürüstlük değeri (16) için en az ise barış değeri (4) için farklı metafor üretilmiştir. Su metaforu sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik değerleri hariç diğer 6 değer için ortak olarak üretilen metafordur.

Anahtar Kelimeler

• Evrensel değerler
• metafor
• sosyal bilgiler
• ortaokul öğrencileri

Perceptions of Secondary School Student about Universal Values: Metaphor Analysis

Abstract

This study aims to identify the metaphors for the use of secondary school students in explaining perceptions of universal values. This study is a qualitative research in the scanning model. In the process of collecting and interpreting data, phenomenology that one of qualitative research methods was used. Application was made with a total of 400 students, 50 males and 50 females from 5th, 6th, 7th and 8th grades, who were studying in 7 secondary schools located in the border of the city of Kırsehir in the first semester of 2016-2017 academic year. A total of 320 students' activity papers 40 girls and 40 boys from each class were included in the study.As a data collection tool of the research, "Student Metaphors for Universal Values" developed by researchers were used. There are 11 questions in the questionnaire, which is developed in line with the literature search. The analysis of the documents was made by the content analysis method and the obtained findings were interpreted by transforming into tables. They developed 105 metaphors for 9 different values in total. 30 most metaphors for love value, 6 at least metaphors for patriotism has been developed. 28 metaphors for honesty value, 17 metaphors for scientific value and responsibility, 16 metaphors for freedom value, 13 metaphors for respect value, 10 different metaphors for peace and values of charity was developed. A total of 105 metaphors for 9 values are 78 different from each other and 27 are commonly produced metaphors. The most different metaphor for honesty value (16) and at least the different metaphor for peace value (4) was produced. Water metaphor is a common metaphor for 6 other values except for values of responsibility, patriotism and benevolence.

Keywords

• Universal values
• metaphor
• social studies
• secondary school students’

Kaynakça

1. Akbaş, O. (2004). Türk Milli Eğitim Sisteminin Duyuşsal Amaçlarının İlköğretim İkinci Kademedeki Gerçekleşme Derecesinin Değerlendirilmesi. Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
2. Aktaş, N. (2010). İlköğretim Beşinci Sınıf Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Programında Verilen Değerleri Edinme Düzeyleri (Erzincan örneği), Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
3. Arnett, R. C. (1999). Metaphorical Guidance: Administration as Building and Renovation, Journal of Educational Administration, 37(1), 80-89.
4. Arslan, M. M. ve Bayrakçı, M. (2006). Metaforik Düşünme ve Öğrenme Yaklaşımının Eğitim-Öğretim Açısından İncelenmesi, Milli Eğitim Dergisi, 171, 100-108.
5. Avcı, E. (2009). Sosyal Bilgilerde Karakter Eğitimi. (Edt. M.Safran) Sosyal Bilgiler Öğretimi, 149-161. Ankara:Pegem A
6. Aydın, İ., H. (2006). Bir Felsefî Metafor “Yolda Olmak”, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 6 (4), 9-22.
7. Balcı, F. A. ve Yelken Yanpar, T. (2010). İlköğretim Öğretmenlerinin “Değer” Kavramına Yükledikleri Anlamlar, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 81-90.
8. Bektaş, M. ve Karadağ, B. (2013). İlkokul 4. Sınıf Öğrencilerinin Yardımlaşma Değerine Yönelik Geliştirdikleri Metaforların İncelenmesi, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8 (8), 271-286, Doi Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.5105

9. Bolay, S. H. (2010). Değerlerimiz ve Günlük Hayat. Dem Dergi, 1 (1), 12-19.