Araştırma Makalesi

Bronfenbrenner’ın Sosyo-Ekolojik Sistemi Bağlamında Çanakkale Altın Madenciliği: Nitel Bir Çalışma

Cilt: 9 Sayı: 18 30 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Bronfenbrenner’ın Sosyo-Ekolojik Sistemi Bağlamında Çanakkale Altın Madenciliği: Nitel Bir Çalışma

Öz

Altın, hem ekonomik değeri hem de kültürel ve finansal işlevleri bakımından insanlık tarihi boyunca stratejik önemini koruyan bir madendir. Günümüzde altın yalnızca bir değer saklama aracı değil, aynı zamanda üretici ülkeler açısından dış ticaret dengesi, kamu gelirlerinin artırılması, istihdamın desteklenmesi ve bölgesel kalkınmanın teşviki gibi çok boyutlu etkiler üreten stratejik bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bu bağlamda, altın madenciliği faaliyetleri ekonomik çıktılar üretmekle birlikte, çok katmanlı dışsallıkların ortaya çıkmasına da neden olmaktadır. Araştırmanın amacı, Çanakkale ili ve çevresinde yürütülen altın madenciliği faaliyetlerini Bronfenbrenner’ın (1979) sosyo-ekolojik sistem yaklaşımı çerçevesinde, yerel halk, kamu yöneticileri ve özel sektör temsilcilerinin deneyimleri doğrultusunda çok düzeyli olarak analiz etmektir. Nitel araştırma desenine sahip bu çalışmada, veri toplama süreci Eylül–Kasım 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş, ölçüt-temelli örnekleme yöntemiyle seçilen 24 katılımcı ile yarı yapılandırılmış bire bir görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler ortalama 45–70 dakika sürmüş, ses kaydıyla belgelenmiş, yazılıya çevrilmiş ve anonimleştirilmiştir. Çalışma, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Etik Kurulu’ndan alınan onayla yürütülmüştür. Veri analizi, Braun ve Clarke’ın tematik analiz yaklaşımı doğrultusunda altı aşamada gerçekleştirilmiştir: (1) veriye aşinalık, (2) kodların oluşturulması, (3) temaların geliştirilmesi, (4) temaların gözden geçirilmesi, (5) temaların adlandırılması, (6) bulguların raporlanması. Analiz sonucunda beş ana tema belirlenmiştir: karşılıklı bağımlılık, geri bildirim mekanizmaları, tepki/direnç, etkilerin ölçeği ve uyarlanabilir yönetim. Bu temalar bütünsel olarak değerlendirildiğinde, incelenen sosyo-ekolojik sistemde geri bildirimlerin yeterince algılanamadığı, toplumsal direncin bastırıldığı ya da yönlendirildiği, etkilerin yerel düzeyde yoğunlaştığı, karar alma süreçlerinin merkezî otoriteye bağlı olduğu ve öğrenme/uyarlanabilirlik kapasitelerinin sınırlı kaldığı görülmektedir. Elde edilen bulgular, dışsallıkların yalnızca çevresel değil, aynı zamanda sosyal ilişkiler, kültürel normlar ve yönetsel pratiklerle iç içe geçmiş çok boyutlu yapılar olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, dışsallıkların yalnızca “çevresel zarar” olarak değil, “yaşamsal sistemler üzerindeki çok düzeyli tahribatlar” şeklinde değerlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adger, W. N. (2000). Social and ecological resilience: Are they related? Progress in Human Geography, 24(3), 347–364. doi:10.1191/030913200701540465
  2. Aksel, Ş., Gün, Z., Irmak, T. Y., & Çengelci, B. (2007). Migration and psychological status of adolescents in Turkey.
  3. Adolescence, 42(167), 589–602. Retrieved from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18047241/
  4. Armitage, D., Marschke, M., & Plummer, R. (2008). Adaptive co-management and the paradox of learning. Global Environmental Change, 18(1), 86–98. doi:10.1016/j.gloenvcha.2007.07.002
  5. Berkes, F., Kislalioglu, M., Folke, C., & Gadgil, M. (1998). Exploring the basic ecological unit: Ecosystem-like concepts in traditional societies. Ecosystems, 1(5), 409–415. doi:10.1007/s100219900034
  6. Berkes, F. (2000). Linking social and ecological systems. Cambridge: Cambridge University Press.
  7. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. doi:10.1191/1478088706qp063oa
  8. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Maliye Politikası, Kamu Maliyesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

26 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

29 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

22 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 18

Kaynak Göster

APA
Elver, İ., & Türgay, T. (2025). Bronfenbrenner’ın Sosyo-Ekolojik Sistemi Bağlamında Çanakkale Altın Madenciliği: Nitel Bir Çalışma. International Journal of Management and Administration, 9(18), 342-375. https://doi.org/10.29064/ijma.1753791
AMA
1.Elver İ, Türgay T. Bronfenbrenner’ın Sosyo-Ekolojik Sistemi Bağlamında Çanakkale Altın Madenciliği: Nitel Bir Çalışma. IJMA. 2025;9(18):342-375. doi:10.29064/ijma.1753791
Chicago
Elver, İdil, ve Timur Türgay. 2025. “Bronfenbrenner’ın Sosyo-Ekolojik Sistemi Bağlamında Çanakkale Altın Madenciliği: Nitel Bir Çalışma”. International Journal of Management and Administration 9 (18): 342-75. https://doi.org/10.29064/ijma.1753791.
EndNote
Elver İ, Türgay T (01 Eylül 2025) Bronfenbrenner’ın Sosyo-Ekolojik Sistemi Bağlamında Çanakkale Altın Madenciliği: Nitel Bir Çalışma. International Journal of Management and Administration 9 18 342–375.
IEEE
[1]İ. Elver ve T. Türgay, “Bronfenbrenner’ın Sosyo-Ekolojik Sistemi Bağlamında Çanakkale Altın Madenciliği: Nitel Bir Çalışma”, IJMA, c. 9, sy 18, ss. 342–375, Eyl. 2025, doi: 10.29064/ijma.1753791.
ISNAD
Elver, İdil - Türgay, Timur. “Bronfenbrenner’ın Sosyo-Ekolojik Sistemi Bağlamında Çanakkale Altın Madenciliği: Nitel Bir Çalışma”. International Journal of Management and Administration 9/18 (01 Eylül 2025): 342-375. https://doi.org/10.29064/ijma.1753791.
JAMA
1.Elver İ, Türgay T. Bronfenbrenner’ın Sosyo-Ekolojik Sistemi Bağlamında Çanakkale Altın Madenciliği: Nitel Bir Çalışma. IJMA. 2025;9:342–375.
MLA
Elver, İdil, ve Timur Türgay. “Bronfenbrenner’ın Sosyo-Ekolojik Sistemi Bağlamında Çanakkale Altın Madenciliği: Nitel Bir Çalışma”. International Journal of Management and Administration, c. 9, sy 18, Eylül 2025, ss. 342-75, doi:10.29064/ijma.1753791.
Vancouver
1.İdil Elver, Timur Türgay. Bronfenbrenner’ın Sosyo-Ekolojik Sistemi Bağlamında Çanakkale Altın Madenciliği: Nitel Bir Çalışma. IJMA. 01 Eylül 2025;9(18):342-75. doi:10.29064/ijma.1753791