ÜSTÜN YETENEKLİ ÖĞRENCİLERİN MATEMATİK OKURYAZARLIĞI ÖZ-YETERLİK ALGILARININ VE BAŞARI PERFORMANSLARININ SÜREÇLER KAPSAMINDA İNCELENMESİ
Öz
Bu çalışmada üstün yetenekli öğrencilerin matematik okuryazarlığı özyeterlik algıları ve başarıları, PISA 2022 matematik okuryazarlık süreçleri (formülleştirme, kullanma, yorumlama) çerçevesinde nitel durum çalışması yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma grubu, ölçüt örnekleme ile seçilen 7. sınıf düzeyinde 8 üstün yetenekli öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplamada matematik okuryazarlığı özyeterlilik görüşme formu ve matematik okuryazarlığı klinik görüşme açık uçlu soruları kullanılmıştır. Veriler içerik ve betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Bulgular neticesinde öğrencilerin özyeterlik algıları ile performanslarının genel olarak örtüşmüş olduğu tespit edilmiştir. Formülleştirme ve yorumlama süreçlerinde öğrencilerin kendilerini yetersizlik buldukları ve düşük performans sergiledikleri, kullanma sürecinde ise daha yeterli hissettikleri ve başarılı oldukları belirlenmiştir. Ayrıca, genel matematik okuryazarlığı performanslarının, özyeterlik algılarına kıyasla daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, özellikle formülleştirme ve yorumlama becerilerine yönelik etkinliklerin geliştirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Matematik okuryazarlığı, üstün yetenekli öğrenciler, özyeterlik algısı, matematiksel süreçler.
Etik Beyan
Yazarlar, çalışmanın tüm aşamalarında etik kurallara uygun davrandıklarını, etik açıdan herhangi bir sorun içermediğini ve araştırma ve yayın etiğinin dikkatlice değerlendirildiğini, diğer kişi, kurum veya kuruluşlarla herhangi bir çıkar çatışması olmadığını beyan eder. Bu çalışma birinci yazarın ikinci yazar danışmanlığında yürütüldüğü doktora tezinden üretilmiştir. 2025 FGMTEK kongresinde sunulan bildirinin genişletilmiş halidir.
Kaynakça
- Albayrak, H. B., Tarım, K., & Baypınar, K. (2023). Özel yetenekli öğrencilerin matematik okuryazarlığı öz-yeterlik algıları ile matematik okuryazarlığı başarılarının incelenmesi. Trakya Journal of Education, 13(1), 115-127.
- Altıntaş, E., İlgün, Ş., & Karadağ, M. (2022). Ortaokul öğrencilerinin matematik okuryazarlık öz-yeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (31), 255-267.
- Aygüner, E. (2016). Sekizinci sınıf öğrencilerinin görsel matematik okuryazarlığı öz-yeterlik algıları ile gerçek performanslarının karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi], Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
- Brown, B., & Schäfer, M. (2006). Teacher education for mathematical literacy: A modelling approach. Pythagoras, (64), 45–51.
- Cross, T. L. (2021). Üstün yetenekli çocukların sosyal ve duygusal yaşamları üzerine. Routledge.
- Demir, S. B. (2019). Yetişkinlerin matematik okuryazarlığı öz-yeterlik düzeyleri ile problem çözme becerileri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi], Bartın Üniversitesi.
- Demiralay, R. (2008). Öğretmen adaylarının bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanımları açısından bilgi okuryazarlığı öz-yeterlik algılarının değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi], Gazi Üniversitesi.
- Eggen, P., & Kauchak, D. P. (2007). Educational psychology: Windows on classrooms (7th ed.). Pearson/Merrill/Prentice Hall.
- Ekiz, D. (2003). Eğitimde araştırma yöntem ve metodlarına giriş: Nitel, nicel ve eleştirel kuram metodolojileri. Anı Yayıncılık.
- Gökkurt, B., & Düzalan, N. (2021). Uluslararası öğrencilerin matematik okuryazarlığı hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(1), 206–233.
