Araştırma Makalesi

Akademik Araştırma Paradigmaları Üzerine Kavramsal Bir İnceleme

Sayı: 23 15 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Akademik Araştırma Paradigmaları Üzerine Kavramsal Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmada, akademik araştırmalarda kullanılan deterministik tümdengelim, tümevarım, nicel ve nitel, pozitivist, yorum bilim (hermenötik) ve karma araştırma paradigmalarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Böylece, bilimsel araştırmalarda benimsenen paradigmaların araştırmacının bilgi ve gerçeklik anlayışını nasıl şekillendirdiği ve araştırma sürecini nasıl yönlendirdiğine dair bir açıklama sunulması hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, bilimsel paradigmaların akademik çalışmaların düşünsel ve metodolojik altyapısını nasıl etkilediği analiz edilerek, sosyal bilimlerde benimsenen araştırma yöntemleri ile felsefi paradigmalar arasındaki ilişkiye katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Çalışmada, sıklıkla başvurulan temel bilimsel araştırma paradigmaları ve bu paradigmaların felsefi arka planını oluşturan özellikler üzerine, öncelikli olarak nitel ve hermenötik bir araştırma gerçekleştirilmektedir. Bu çerçevede, akademik paradigmalara temel teşkil eden epistemoloji, ontoloji ve aksiyoloji gibi kavramsallaştırmalar incelenmekte; ontolojik öznelcilik ve epistemolojik nesnelcilik ekseninde, çoğulcu ve bütünsel yaklaşımlar çerçevesinde akademik bir tartışma yürütülmektedir. Söz konusu yöntem tartışmalarının temelinde, bu paradigmaların sunduğu farklı varsayımlar yer almaktadır. Bilimsel paradigmalar, araştırmacının dünyayı anlama biçimini yansıtmakta ve bilimsel bilgi üretimini doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda, akademik çalışmaların metodolojik temellerinin sağlam bir felsefi çerçeveye oturtulması, bilimsel geçerliliğin ve güvenilirliğin artırılmasına katkı sağlayacaktır. Özellikle sosyal bilimlerde paradigma seçiminin araştırma bulguları üzerindeki etkisinin daha iyi anlaşılması, alanın gelişimine önemli katkılar sunacaktır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Kaynakça

  1. Althusser, L. (1984). Felsefe ve bilim adamlarının kendiliğinden felsefesi (Ö. Sezgin, Çev.). Ankara: Birey ve Toplum Yayınları.
  2. Ayer, A. J. (1984). Dil, doğruluk ve mantık (V. Hacıkadiroğlu, Çev.). İstanbul: Metris Yayınları.
  3. Bacon, F. (2004). Yeni Atlantis (C. Saraçoğlu, Çev.). İstanbul: Bordo Siyah Yayınları.
  4. Bhaskar, R. (1989). Reclaiming reality: A critical introduction to contemporary philosophy. London: Verso.
  5. Burns, N., & Grove, S. K. (2003). Understanding theory and research frameworks. In Understanding nursing research: Building an evidence-based practice (pp. xx-xx). Philadelphia: Saunders Company.
  6. Carnap, R. (1936). Testability and meaning. Philosophy of Science, 3(4), 419–471. https://doi.org/10.1086/286432
  7. Cevizci, A. (2008). Felsefe. Ankara: Sentez Yayınları.
  8. Chalmers, A. (1990). Bilim dedikleri şey (H. Arslan, Çev.). Ankara: Vadi Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

2 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

25 Mart 2025

Kabul Tarihi

1 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
Şengöz, M. (2025). Akademik Araştırma Paradigmaları Üzerine Kavramsal Bir İnceleme. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 23, 91-127. https://doi.org/10.20860/ijoses.1664950
AMA
1.Şengöz M. Akademik Araştırma Paradigmaları Üzerine Kavramsal Bir İnceleme. IJOSES. 2025;(23):91-127. doi:10.20860/ijoses.1664950
Chicago
Şengöz, Murat. 2025. “Akademik Araştırma Paradigmaları Üzerine Kavramsal Bir İnceleme”. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, sy 23: 91-127. https://doi.org/10.20860/ijoses.1664950.
EndNote
Şengöz M (01 Haziran 2025) Akademik Araştırma Paradigmaları Üzerine Kavramsal Bir İnceleme. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi 23 91–127.
IEEE
[1]M. Şengöz, “Akademik Araştırma Paradigmaları Üzerine Kavramsal Bir İnceleme”, IJOSES, sy 23, ss. 91–127, Haz. 2025, doi: 10.20860/ijoses.1664950.
ISNAD
Şengöz, Murat. “Akademik Araştırma Paradigmaları Üzerine Kavramsal Bir İnceleme”. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi. 23 (01 Haziran 2025): 91-127. https://doi.org/10.20860/ijoses.1664950.
JAMA
1.Şengöz M. Akademik Araştırma Paradigmaları Üzerine Kavramsal Bir İnceleme. IJOSES. 2025;:91–127.
MLA
Şengöz, Murat. “Akademik Araştırma Paradigmaları Üzerine Kavramsal Bir İnceleme”. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, sy 23, Haziran 2025, ss. 91-127, doi:10.20860/ijoses.1664950.
Vancouver
1.Murat Şengöz. Akademik Araştırma Paradigmaları Üzerine Kavramsal Bir İnceleme. IJOSES. 01 Haziran 2025;(23):91-127. doi:10.20860/ijoses.1664950

Cited By

İndeksler / Indexes 

İdealOnline, INDEX COPERNİCUS [ICI], Eurasian Scientific Journal Index [ESJI], ISAM [Makaleler Veri Tabanı], SOBIAD, Scilit 

tarafından dizinlenmekte, 

TÜBİTAK/ULAKBİM (TR) SBVT tarafından izlenmektedir.


Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi'nde yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu yalnızca yazarlarına ait olup Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi'nin görüşlerini yansıtmaz.