Yabancılara Türkçe Öğretiminde Öğretim Elemanlarının Dinleme Becerisine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi
Öz
Bu araştırmada, yabancılara Türkçe öğreten öğretim elemanlarının dinleme becerisine ilişkin görüşleri incelenmiş; öğretim süreci, ölçme-değerlendirme uygulamaları ve karşılaşılan sorunlar nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılarak olgubilim deseniyle ortaya konulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu, kolay örneklemeyle seçilen TÖMER’de görev yapan beş katılımcı oluşturmaktadır. Bu araştırmadaki veriler, odak grup görüşmesinde yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, MAXQDA 24 programı aracılığıyla içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Bulgular, öğreticilerin dinleme becerisini dil ediniminin temel bileşeni olarak gördüklerini ortaya koymuştur. Dinlemenin özellikle doğru telaffuzun öğrenilmesi ve kelime dağarcığının gelişimi açısından kritik olduğu ifade edilmiştir. Öğretim sürecinde ise “kitaba bağlı öğretim” ve “şarkılarla öğretim” en sık kullanılan yöntemler olarak öne çıkarken; mizah, film gibi çoklu ortam destekli yaklaşımların sınırlı kullanıldığı görülmüştür. Katılımcılar, ölçme-değerlendirme süreçlerinde standart bir ölçeğin bulunmamasından, sürenin yetersizliğinden ve değerlendirmelerin öznelliğinden bahsetmişlerdir. Ders kitaplarının içerik bakımından öğrenci seviyesine uygun olmaması, yapay metinler içermesi ve kültürel bağlamdan uzak olması da sıkça dile getirilmiştir. Eğitim ortamında ise kalabalık sınıflar, teknik donanım eksiklikleri ve oturma düzeni gibi yapısal sorunların ölçme sürecini olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni’ne uygun ölçme uygulamalarında öğreticilerin bilgi eksikliği ve metinlerin doğallıktan uzak oluşu başlıca sorunlar arasında yer almıştır. Bu bulgular doğrultusunda, dinleme öğretimi ve ölçme süreçlerinin daha sistematik, işlevsel ve öğrenci odaklı biçimde yapılandırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretim sürecinde özellikle çoklu ortam destekli materyallerin çeşitlendirilmesi ve öğrencilerin ilgisini çekecek doğal, kültürel bağlam içeren içeriklere yer verilmesi önerilmektedir. Ayrıca, öğretim elemanlarının Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni doğrultusunda ölçme araçları geliştirme, subjektifliği azaltacak dereceli puanlama anahtarları oluşturma ve değerlendirme sürecini daha geçerli ve güvenilir hâle getirme konularında hizmet içi eğitimlerle desteklenmesi önemlidir. Ders kitaplarının güncellenmesi, metinlerin doğallık düzeyinin artırılması ve öğrenci seviyelerine uygun içeriklerin geliştirilmesi de dikkat edilmesi gereken hususlar arasındadır. Eğitim ortamında teknik donanım yetersizliklerinin giderilmesi, sınıf mevcudunun ideal seviyeye çekilmesi ve dinleme ölçme sürecine uygun fiziksel düzenlemelerin yapılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bu çalışma için herhangi bir kurumdan finansal destek alınmamıştır.
Etik Beyan
Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu, Tarih: 30.05.2025, Tarih: 2025/518
An Examination of Instructors' Perspectives on the Listening Skill in Teaching Turkish as a Foreign Language
Öz
This study examines the perspectives of instructors teaching Turkish as a foreign language regarding listening skills. The teaching process, assessment and evaluation practices, and the challenges encountered were explored using a qualitative research method within the framework of a phenomenological design. The study group consisted of five participants working at Turkish Language Teaching Center (TÖMER), selected through convenience sampling. The data were collected through a semi-structured interview form during a focus group discussion. The data were analyzed using content analysis with the support of MAXQDA 24 software. The findings revealed that instructors consider listening to be a fundamental component of language acquisition. Listening was highlighted as particularly critical for acquiring correct pronunciation and developing vocabulary. In the instructional process, “textbook-based teaching” and “teaching through songs” were identified as the most commonly employed methods, while multimedia-supported approaches such as humor and films were used to a limited extent. Participants noted the absence of standardized assessment tools, insufficient time, and subjectivity in evaluation processes as significant issues. Coursebooks were frequently criticized for being misaligned with learners' proficiency levels, containing artificial texts, and lacking cultural relevance. In terms of the learning environment, structural problems such as overcrowded classrooms, inadequate technical infrastructure, and inappropriate seating arrangements were found to negatively affect the assessment process. Moreover, instructors reported a lack of knowledge regarding the implementation of assessments aligned with the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR), as well as concerns about the authenticity of listening texts. Based on these findings, it was concluded that the instruction and assessment of listening skills should be structured in a more systematic, functional, and learner-centered manner. It is recommended that multimedia-supported materials be diversified and that content incorporating natural and culturally contextual elements be included to increase student engagement. Additionally, instructors should receive in-service training to develop CEFR-aligned assessment tools, create analytic rubrics to reduce subjectivity, and enhance the validity and reliability of the evaluation process. Updating coursebooks, increasing the authenticity of texts, and developing content appropriate to learner proficiency levels are also critical. Finally, improving technical infrastructure, reducing class sizes to optimal levels, and making physical arrangements suitable for listening assessment are essential recommendations.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
No financial support was received from any institution for this study.
Etik Beyan
Necmettin Erbakan University Social and Human Sciences Scientific Research Ethics Committee, Date: 30.05.2025, Date: 2025/518
